III SAB/Gd 3/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w G. w przedmiocie dopełnienia obowiązków zawodowych postanawia: odrzucić skargę. A. B. (dalej zwany "skarżącym") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem Sądu Okręgowego w G., skargę na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w G. w dopełnieniu obowiązków zawodowych. W uzasadnieniu wskazywał na brak podjęcia przez Prezesa Sądu Okręgowego w G. jakichkolwiek działań odnośnie błędów, nieprawidłowości oraz przestępstw podległych Prezesowi Sądu Okręgowego w G. funkcjonariuszy publicznych, a także wskazał na wydanie przez Sąd Okręgowy w G. VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowienia oddalającego wniosek o wyłączenie od rozpoznania sprawy SSO K. B., postępowanie dyscyplinarne, a także bezprawne żądanie opłaty za przedmiotowe i stronnicze postanowienie. Skarżący zwrócił się też z wnioskiem o ukaranie Prezesa Sądu Okręgowego w G. karą grzywny za niedopełnienie obowiązków zawodowych prezesa. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Okręgowego w G. wniósł o jej odrzucenie, względnie, w przypadku nieuwzględnienia tego wniosku, o jej oddalenie jako niezasadnej, wskazując m.in., że badanie sprawności postępowania przed sądem powszechnym, a także zasadności i prawidłowości orzeczeń sądu powszechnego nie należy do kognicji sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. Zakres właściwości sądu administracyjnego określać muszą przepisy ustawy, ponieważ wymaga tego art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie natomiast do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 – dalej jako: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że poza aktami pozytywnymi wydawanymi w sprawach indywidualnych (decyzjami administracyjnymi, postanowieniami, aktami lub czynnościami z zakresu administracji publicznej, sprzeciwami) we właściwości sądu administracyjnego pozostaje także kontrola bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Kontrola ta jednak prowadzona być może tylko w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a., tj. tylko wtedy, gdy organ był obowiązany załatwić sprawę administracyjną poprzez wydanie decyzji administracyjnej, postanowienia (na które służy zażalenie albo kończącego postępowanie, a także rozstrzygającego sprawę co do istoty), postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie (...), a także innych niż określonych w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (...) oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach, a także innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powyższego wynika, że skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku, wynikających z przepisów prawa (skarga na bezczynność jest pochodną skargi). Przyjmuje się również, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. W związku z powyższym w niniejszej sprawie ustalenia wymagało, czy Prezes Sądu Okręgowego w G. obowiązany był wydać jakikolwiek akt administracyjny, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. i czy w związku z tym doszło do naruszenia dyspozycji art. 35 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej jako: "k.p.a."). W ocenie tut. Sądu Prezes Sądu Okręgowego w G. w realiach rozpatrywanej sprawy nie miał jakichkolwiek podstaw prawnych do wydania aktu administracyjnego, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., tak więc wykazywane przez skarżącego "niedopełnienie obowiązków zawodowych" przez Prezesa Sądu Okręgowego w G., nie może być objęte kognicją tut. Sądu administracyjnego. Wskazać jednocześnie należy, że w myśl art. 41b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych (t.j.: Dz.U. z 2018 r., poz. 23 ze zm. – dalej w skrócie: "u.s.p."), organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu (§ 1), przy czym organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego, działalności prezesa sądu okręgowego - prezes sądu apelacyjnego, a działalności prezesa sądu apelacyjnego - Krajowa Rada Sądownictwa (§ 3). Z powyższego wynika, że także w ustawie - Prawo o ustroju sądów powszechnych nie został przewidziany tryb kontroli sądowoadministracyjnej działalności prezesa sądu. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest także pogląd, że czynności - niezależnie od formy - podejmowane w trybie właściwym dla rozpatrywania skarg i wniosków na działalność organów administracji (także właściwych organów sądów w zakresie ich działalności administracyjnej) nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 p.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 12 września 2016 r., sygn. akt IV SAB/Wr 141/16, LEX nr 2145877). Konsekwencją powyższego jest, że w tym postępowaniu nie przysługuje również skarga na bezczynność. Skarga na działalność (bezczynność) prezesa sądu okręgowego podlega rozpoznaniu na podstawie powołanych powyżej przepisów ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych oraz wydanego na podstawie art. 41e u.s.p. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie skarg i wniosków dotyczących działalności sądów powszechnych (Dz. U. z 2012 r., poz. 524). W odniesieniu natomiast do wniosku o ukaranie Prezesa Sądu Okręgowego w G. grzywną należy wyjaśnić, że sąd administracyjny może orzec o wymierzeniu grzywny jedynie w przypadku: 1/ uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a (art. 149 § 2 p.p.s.a.); 2/ w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 154 § 1 p.p.s.a.), a także 3/ w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a., czyli w przypadku nie przekazania sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę (art. 55 § 1 zd. 1 p.p.s.a) – jednakże żaden ze wskazanych przypadków nie wystąpił w rozpoznawanej sprawie. Reasumując, skoro złożona przez skarżącego skarga na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w G. w zakresie wykonywania jego obowiązków zawodowych nie dotyczyła wykonywania zadań administracji publicznej w formach prawnych poddanych przez ustawodawcę kontroli sądu administracyjnego, przeto należało stwierdzić, że skarga ta nie podlega właściwości sądu administracyjnego, co obligowało Sąd do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.