III SAB/Gd 30/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K.M. i I.M. na bezczynność oraz przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie umorzenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej postanawia odrzucić skargę. W dniu 3 kwietnia 2019 r. I.M. i A.K.M. wnieśli skargę na bezczynność oraz przewlekłość postępowania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie umorzenia opłaty za pobyt dziecka w pieczy zastępczej. Zarządzeniem z dnia 18 maja 2019 r. skarżący zostali wezwani do wykazania spełnienia wymogu wystąpienia do organu z ponagleniem przed wniesieniem skargi. W odpowiedzi na wezwanie skarżący złożył pismo z dnia 3 kwietnia 2019 r., A. K.M. i I.M. zatytułowane jako ponaglenie oraz przedłożył urzędowe poświadczenie przedłożenia tego pisma do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 3 kwietnia 2019 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zgodnie zaś z art. 52 § 2 p.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z kolei art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowi, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Zgodnie z art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), stronie przysługuje prawo do wniesienia ponaglenia jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1. Stosownie do art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a. ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Przedłożone przez skarżącego pismo z dnia 3 kwietnia 2019 r. zostało złożone do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tej samej dacie co skarga do sądu. W ocenie Sądu nie stanowi to spełnienia wymogu skutecznego wniesienia ponaglenia. W dacie wnoszenia skargi skarżący winien wykazać uprzednie wniesienie ponaglenia, co wynika ze sformułowania treści art. 53 § 2b p.p.s.a. stanowiącego, że skargę można wnieść po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Oznacza to, że wniesienie ponaglenia winno poprzedzać wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Wymóg ten należy uznać za spełniony w przypadku wniesienia ponaglenia przynajmniej w dniu poprzedzającym dzień złożenia skargi. Warunkiem wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu odwoławczego jest uprzednie – a więc z odpowiednim wyprzedzeniem ewentualnego wniesienia skargi do Sądu – złożenie ponaglenia w trybie art. 37 § 1, 2 i 3 k.p.a. (w poprzednim stanie prawnym wezwania do usunięcia naruszenia prawa). Niezłożenie takiego środka prawnego z odpowiednim wyprzedzeniem wniesienia skargi stanowi brak formalny skargi, skutkujący jej odrzuceniem (zob. postanowienie NSA z dnia 17 października 1997 r., sygn. akt IV SAB 31/97). W poprzednim stanie prawnym w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazywano, że wniesienie ponaglenia i skargi w tym samym dniu lub po wniesieniu skargi, należy zakwalifikować jako niezgodne z art. 52 § 1 p.p.s.a. Wskazany przepis wyraźnie bowiem stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia" (por. postanowienia NSA z dnia 18 czerwca 2015 r., sygn. I OSK 1579/15 i z dnia 13 lipca 2016r., sygn. I OSK 3044/15, postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 13 kwietnia 2018 r. sygn. II SAB-Gd 97/17). W orzecznictwie podniesiono, że dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia skargi na bezczynność i ponaglenia, podważałoby racjonalność ustawodawcy, który wprowadzając do k.p.a. instytucję ponaglenia wyposażył stronę w dodatkowy instrument mający na celu dyscyplinowanie organów administracji w zakresie sprawności i szybkości załatwienia sprawy. Instytucja ta nie może być postrzegana wyłącznie jako środek warunkujący dopuszczalność wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Należy bowiem uwzględnić, że ratio legis wprowadzenia wymogu uprzedniego wyczerpania środków zaskarżenia było zapewnienie kontroli terminowości w postępowaniu administracyjnym z jednoczesnym ograniczeniem obciążania sądu sprawami, które mogą być załatwione przez organy administracji. Powyższa wykładnia znajduje wsparcie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2016 r., sygn. I FPS 1/16, w której wykluczono możliwość równoczesnego wniesienia skargi i wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W uchwale tej wskazano, że przepis art. 53 § 2 p.p.s.a. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku skargi na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 tej ustawy, skargę można wnieść najwcześniej następnego dnia, po dniu wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, nie czekając na doręczenie odpowiedzi organu na to wezwanie. W sytuacji zaś, gdy strona nie wyczerpie trybu zaskarżenia, skarga podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a, który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi z innych przyczyn jest niedopuszczalne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt II GSK 136/07). Orzeczenia sądów administracyjnych powoływane w niniejszym uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.