III SAB/Gd 41/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą we W. na bezczynność W.Ł. NZOZ [...] w R. w sprawie przekazania informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego postanawia: umorzyć postępowanie. Pismem z dnia 3 czerwca 2020 r. A. Sp. z o.o. z siedzibą we W. (dalej zwana także: "skarżącą"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność podmiotu - W. Ł. Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej [...] z siedzibą w R. w sprawie przekazania informacji o stanie zdrowia ubezpieczonej - M. D. (PESEL[...]), wnosząc o zobowiązanie organu do przedstawienia skarżącej informacji o stanie zdrowia ubezpieczonej w zakresie określonym we wniosku z dnia 21 listopada 2019 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu wyroku wraz z aktami sprawy oraz stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a także wznosząc o wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako: "p.p.s.a."). W uzasadnieniu skarżąca wyjaśniła, że po otrzymaniu karty zgonu wystawionej przez W. Ł. NZOZ [...] w R. zwróciła się wnioskiem z dnia 21 listopada 2019 r. do organu o udzielenie informacji o stanie zdrowia ubezpieczonej na podstawie art. 38 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 381 ze zm. - zwanej dalej także w skrócie: "u.d.u.r."), działając jako agent ubezpieczeniowy wykonujący czynności wspierające zakład ubezpieczeń w poszukiwaniu niezbędnych informacji do oceny zdarzenia ubezpieczeniowego. Do wniosku dołączono wszystkie wymagane art. 38 u.d.u.r. dokumenty, takie jak: pełnomocnictwo dla skarżącej do występowania w imieniu Zakładu Ubezpieczeń, upoważnienie dla lekarza do występowania w imieniu Zakładu Ubezpieczeń, pełnomocnictwo do występowania lekarza w imieniu skarżącej oraz zgodę ubezpieczonego na udzielenie informacji. Skarżąca podniosła, że organ nie udzielił wnioskowanych informacji, ani w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku, w tym skarżąca nie otrzymała żadnej odpowiedzi na złożony przez nią wniosek. W. Ł. NZOZ [...] w R. (NIP [...]) przekazując skargę do tut. Sądu złożył wniosek o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., wyjaśniając, że W. Ł. NZOZ [...] (NIP [...]) jest: indywidualną działalnością gospodarczą zarejestrowaną w Centralnej Ewidencji Działalności Gospodarczych prowadzoną jako działalność jednoosobowa (bez zatrudnienia pracowników) czyli zgodnie z ustawą z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. 2018 r., poz. 646 ze zm.), w art. 7 definiowanym jako mikroprzedsiębiorca oraz w art. 37 jako działalność regulowana pod nadzorem organów administracji państwowej: naczelnych, centralnych i terytorialnych; przedsiębiorcą prowadzącym działalność leczniczą zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 295 ze zm.); ponadto nie został nominowany, ustanowiony, wybrany ani powołany do swojej działalności, a także nie posiada władztwa administracyjnego, jak również nie będąc lekarzem i nie zatrudniając lekarza nie może w pełni administrować danymi objętymi tajemnicą lekarską (lekarz i firma informatyczna to podwykonawcy w ramach umów cywilnych). Mając to na uwadze wskazany podmiot - W. Ł. NZOZ [...] w R., stwierdził, że nie może być uznany za organ administracji państwowej. W udzielonej równolegle w odrębnym piśmie z dnia 17 czerwca 2020 r. odpowiedzi na skargę W. Ł. NZOZ [...] w R. wniósł z kolei o oddalenie skargi na bezczynność, wskazując, że w przedmiotowej sprawie skarżącej nie udzielono informacji medycznej uznając, że nie jest ona podmiotem uprawnionym do jej otrzymania, m.in. z uwagi na wadliwe pełnomocnictwa. Przyznano, że w miesiącach: grudzień 2019 r., styczeń 2020 r., luty 2020 r. oraz kwiecień 2020 r. od strony skarżącej wpłynęły pisma (listy polecone zaadresowane na NZOZ [...] ul. [...] R.), które zostały przyjęte przez personel punktu Rejestracja w budynku pod adresem [...] R. ul. [...] który jest zatrudniony przez Fundację NZOZ [...] i przekazane do Zarządu Fundacji. W. Ł. wyjaśnił, że pod wskazanym adresem, na który kierowano pisma funkcjonowały w tym czasie 3 zakłady lecznicze ze wspólną częścią nazwy "NZOZ [...]". W tym zakresie podkreślono, że w latach 2010-2014 pod [...] lekarz POZ funkcjonował jako podwykonawca funkcjonującej filii Niepublicznego Ośrodka Zdrowia w L. (NIP[...]) i dokumentacja dla tego okresu administrowana jest przez ten podmiot (również pacjenta dotyczącego). W 2014 r. filia została zamknięta i pacjenci zostali przekazani podmiotowi W. Ł. NZOZ [...] w R. (NIP[...]), który nie będąc lekarzem powierzył administrowanie danymi medycznymi pacjentów podmiotowi - L. Ł. NZOZ [...] (NIP [...]), a następnie w 2017 r. podmiotowi - Fundacja NZOZ [...] (NIP[...]). W 2016 r. osoba fizyczna - W. Ł. jako fundator powołała osobę prawną Fundacja NZOZ [...] (NIP [...]) funkcjonującą jako zakład leczniczy pod adresem [...] R. ul. [...]. W dniu 1 września 2017 r. strony - Fundacja i W. Ł. jako osoba prowadząca indywidualną działalność gospodarczą zawarły zaś umowę o stopniowym przekazaniu działalności leczniczej pod adresem [...] R., ul. [...] przez W. Ł. na rzecz Fundacji. W efekcie nie uzyskano zgody od [...] Oddziału Narodowego Funduszu Zdrowia na formalne przekształcenie (decyzja uznaniowa/prawnie przewidziano wyłącznie przekształcenia indywidualnej działalności gospodarczej w Sp. z o.o.). Zgodnie z umową od dnia 1 października 2017 r. personel/podwykonawcy działalności leczniczej pod adresem [...] R., ul. [...] są związani umowami cywilnymi wyłącznie z Fundacją z wyjątkiem dr L. Ł. NZOZ [...] (NIP[...]), pozostającą w relacji podwykonawcy administracji danymi medycznymi dla - W. Ł. NZOZ [...] (NIP[...]). Obecnie działalność lecznicza nie jest już zaś świadczona przez ten podmiot od dnia 1 grudnia 2019 r. - zamknięcie działalności po zakończeniu rozliczeń z NFZ w roku 2019 - oraz Fundacji. Następnie wskazano, że L. Ł. jako lekarz administrujący danymi medycznymi objętymi tajemnicą lekarską w podmiotach leczniczych funkcjonujących pod adresem [...] R. ul. [...] nie wyraziła zgody na udostępnienie danych pacjenta (PESEL [...]) ubezpieczycielowi [...] na podstawie wadliwie udzielonych pełnomocnictw. Jako dowód intencji działania zgodnie z obowiązującym prawem, a zwłaszcza obowiązku ochrony wrażliwych danych osobowych podlegającemu karze zgodnie z art. 107 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U z 2018 r. poz. 1000), podmiot załączył w postaci zaszyfrowanego pliku na nośniku informatycznym - płycie CD - chronione hasłem dane medyczne pacjenta, które mogą tym samym zostać przekazane stronie skarżącej na podstawie decyzji Sądu (hasło zostanie przekazane zgodnie z obowiązującymi procedurami). Pismem z dnia 17 lipca 2020 r. skarżąca odnosząc się do wniosku o odrzucenie skargi wskazała, że zgodnie z art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm. – dalej zwanej "k.p.a.") niepubliczny zakład opieki zdrowotnej jest powołany z mocy prawa do załatwiania spraw przewidzianych przepisem art. 38 u.d.u.r., zgodnie z którym zakład ubezpieczeń może uzyskać odpłatnie od podmiotów wykonujących działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, które udzielały świadczeń zdrowotnych ubezpieczonemu, informacje o okolicznościach związanych z oceną i weryfikacją podanych przez tę osobę danych o jej stanie zdrowia, ustaleniem prawa tej osoby do świadczenia z zawartej umowy ubezpieczenia i wysokością tego świadczenia. Do wskazanej. procedury stosuje się zatem przepisy postępowania administracyjnego, a zakres kognicji sądu administracyjnego nad NZOZ w sprawach objętych skargą potwierdza również orzecznictwo (por. wyrok WSA w Lublinie, sygn. akt III SAB/Lu 3/20). Skarżąca wskazała ponadto, że w zakresie zarzutów podnoszonych, co do sposobu adresowania wniosków oraz prawidłowości wystawiania pełnomocnictwa, argumenty te są również bezprzedmiotowe w zakresie oceny bezczynności organu, który świadomie postanowił pozostawić wniosek bez rozpoznania nie udzieliwszy na niego żadnej odpowiedzi. Kolejnym pismem z dnia 21 sierpnia 2020 r. pełnomocnik strony skarżącej, podtrzymując wszystkie żądania wyrażone w skardze, wyjaśnił, że do wniosku z dnia 21 listopada 2019 r. zostało załączone upoważnienie wydanie przez zakład ubezpieczeń lekarzowi w trybie art. 38 ust. 5 u.d.u.r., a ponadto strona skarżąca do wniosku załączyła stosowne pełnomocnictwo do działania w imieniu zakładu ubezpieczeń. Z załączonych dokumentów jednoznacznie wynika uprawnienie lekarza oraz skarżącej do występowania w imieniu zakładu ubezpieczeń. Wobec znajdującej się w aktach sprawy kopii karty zgonu wystawionego przez organ dnia [...] 2018 r. argumenty podnoszone w zakresie braku wiedzy na temat danych pacjenta oraz prawidłowości skierowanego na podstawie karty zgonu wniosku, należy uznać w całości za niezasadne. Pismem z dnia 7 września 2020 r. W. Ł. NZOZ [...] w R. ustosunkowując się do przedstawionych argumentów wskazał, że skarga dotyczyła zarzutu bezczynności wobec traktowanej przez pełnomocnika skarżącej, jako organu - Indywidualnej Działalności Gospodarczej o nazwie W. Ł. NZOZ [...] NIP [...], bez załączenia kopii (przedstawionych w grudniu 2019 r. organowi) dokumentów (nie uznanych przez organ) pełnomocnictw ubezpieczyciela dla skarżącej oraz lekarza i radcy prawnego (brak). Załączone zostały pełnomocnictwa skarżącej dla pełnomocnika prawnego oraz skarżącej dla lekarza, mogące jedynie spełniać funkcję pełnomocnictw substytucyjnych wobec interesu podstawowego strony sporu czyli ubezpieczyciela, a co powinno zostać dopełnione w trybie art. 68 k.p.c. Brakujące kopie tzw. pełnomocnictw [...] załączone zostały do odpowiedzi na skargę wyłącznie przez organ wraz z wyjaśnieniem ich wadliwości. Jednocześnie jednoznaczna i pisemna definicja organu, jako podmiotu W. Ł. występuje po raz pierwszy dopiero w złożonej skardze. Na wezwanie Sądu Wojewoda [...] jako organ prowadzący rejestr podmiotów prowadzących działalność leczniczą (art. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy o działalności leczniczej) w piśmie z dnia 17 grudnia 2020 r. udzielił informacji, że w dniu 15 lipca 2020 r. wydana została decyzja [...] w przedmiocie wykreślenia podmiotu leczniczego W. Ł. z prowadzonego rejestru i decyzja ta stała się ostateczna z dniem 4 sierpnia 2020 r., załączając przedmiotową decyzję. Wojewoda poinformował jednocześnie, że we wniosku o wykreślenie z rejestru organ wskazał, że dokumentację medyczną przejął podmiot leczniczy – Fundacja [...] w R. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zainicjowane przez A. Sp. z o.o. z siedzibą we W. postępowanie sądowe podlega umorzeniu. Zgodnie z art. 161 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania: jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę (pkt 1), w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba, że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu pranego dotyczy wynik tego postępowania (pkt 2) lub gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (art. 161 § 2 p.p.s.a.). Poza szczegółowo scharakteryzowanymi przypadkami bezprzedmiotowości opisanymi w pkt 1 i 2 cyt. przepisu, ustawodawca poprzez art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wprowadził klauzulę ogólną, obejmującą wszystkie inne przypadki bezprzedmiotowości postępowania. Z powyższego wynika, że bezprzedmiotowość postępowania, niezależnie od jego przyczyny, zawsze wiąże się z koniecznością umorzenia postępowania, o ile przyczyna ta powstała już w jego toku. To, czy zainicjowane przed sądem administracyjnym postępowanie stało się bezprzedmiotowe oceniać trzeba na tle konkretnych okoliczności danej sprawy sądowoadministracyjnej i przebiegu tego postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać może zatem z różnych przyczyn, które mają bądź charakter podmiotowy lub przedmiotowy i które mogą powstać na skutek zaistnienia faktów naturalnych (np. śmierć strony) lub na skutek zdarzeń prawnych (np. ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej). W przedmiotowej sprawie mamy zaś do czynienia ze szczególnym przypadkiem bezprzedmiotowości wynikającym z ustania bytu "organu", do którego strona skarżąca zwróciła się o udzielnie informacji medycznej o stanie zdrowia zmarłego pacjenta. W ocenie Sądu tego rodzaju okoliczność niewątpliwie mieści się w katalogu przyczyn bezprzedmiotowości postępowania sądowoadministracyjnego o charakterze podmiotowym. W przedmiotowej sprawie istotne pozostaje, że skarżąca w dniu 21 listopada 2019 r. wystąpiła z wnioskiem o udzielenie jej przez NZOZ w R. informacji o stanie zdrowia zmarłej M. D., względem której - jak wynika z akt sprawy - Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej NZOZ [...] w R. [...] wystawił w 2018 r. kartę zgonu. O udzielenie wskazanych informacji medycznych wystąpiono powołując się na art. 38 u.d.u.r. oraz na pełnomocnictwa, które miały być udzielone skarżącej przez zakład ubezpieczeń. Skarga datowana na dzień 3 czerwca 2020 r. dotycząca bezczynności zakładu leczniczego w sprawie udzielenia ww. informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego - M. D. wpłynęła do tut. Sądu w dniu 24 czerwca 2020 r., a jako organ, którego działalność została w opisanych okolicznościach poddana kontroli tut. Sądu wskazany został podmiot - W. Ł. NZOZ [...] R. NIP [...]. W konsekwencji należało przyjąć, że przedmiotem kontroli Sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym ww. skargą była bezczynność w udostępnieniu informacji medycznej przez podmiot: W. Ł. NZOZ [...] (NIP[...]). W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że zakład opieki zdrowotnej jest zakładem administracyjnym, który z uwagi na unormowania stanowiące podstawę tworzenia i działalności tego rodzaju zakładów, w pewnym zakresie wykonuje funkcje administracji publicznej. Stosunkiem administracyjnoprawnym jest w tym zakresie przede wszystkim stosunek prawny jaki powstaje pomiędzy zakładem opieki zdrowotnej a pacjentem występującym o udostępnienie dotyczącej go dokumentacji medycznej w oparciu o ustawę o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 16 września 2020 r., sygn. akt IV SAB/Wr 205/20 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OZ 958/12). Zakłady opieki zdrowotnej mają jednak w ramach obowiązującego prawa możliwość szerszego dysponowania informacjami o stanie zdrowia pacjentów, bowiem są zobowiązane do udzielania wskazanych informacji także innym niż sam pacjent podmiotom na warunkach określonych w innych ustawach szczególnych. Unormowaniem takim jest przede wszystkim wskazany wyżej art. 38 u.d.u.r., zgodnie z którym zakład ubezpieczeń może uzyskać odpłatnie od podmiotów wykonujących działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, które udzielały świadczeń zdrowotnych ubezpieczonemu lub osobie, na rachunek której ma zostać zawarta umowa ubezpieczenia, informacje o okolicznościach związanych z oceną ryzyka ubezpieczeniowego i weryfikacją podanych przez tę osobę danych o jej stanie zdrowia, ustaleniem prawa tej osoby do świadczenia z zawartej umowy ubezpieczenia i wysokością tego świadczenia (ust. 1). Zakres informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego lub osoby, na rachunek której ma zostać zawarta umowa ubezpieczenia, obejmuje następujące informacje o: 1) przyczynach hospitalizacji, wykonanych w jej trakcie badaniach diagnostycznych i ich wynikach, innych udzielonych świadczeniach zdrowotnych, wynikach leczenia oraz o wynikach sekcji zwłok, jeżeli została przeprowadzona; 2) przyczynach leczenia ambulatoryjnego, wykonanych w jego trakcie badaniach diagnostycznych i ich wynikach, innych udzielonych świadczeniach zdrowotnych oraz wynikach leczenia; 3) wynikach przeprowadzonych konsultacji; 4) przyczynie śmierci ubezpieczonego (art. 38 ust. 2 u.d.u.r.), przy czym – stosownie do art. 38 ust. 3 u.d.u.r. - informacje, o których mowa w ust. 2, udzielane są z wyłączeniem wyników badań genetycznych. Mając powyższe na uwadze, działania podmiotów wykonujących działalność leczniczą w sprawie udostępniania informacji medycznej zakładom ubezpieczeń niewątpliwie podlegają kontroli sądów administracyjnych na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a w konsekwencji podlegają także kontroli w zakresie bezczynności lub przewlekłości postępowania w sprawie udostępnienia tej informacji na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Skuteczne zatem wniesienie w tym przedmiocie w niniejszej sprawie skargi nie mogło – wbrew stanowisku prowadzonego w ramach indywidualnej działalności gospodarczej i wykonującego zarazem w opisanym zakresie funkcje organu administracji publicznej podmiotu o nazwie W. Ł. NZOZ [...] w R. NIP [...] – prowadzić do jej odrzucenia przez Sąd, a wręcz przeciwnie, wniesienie przedmiotowej skargi spowodowało wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego. W toku zainicjowanego przedmiotową skargą postępowania, w oparciu o pismo Wojewody [...]z dnia 17 grudnia 2020 r. wraz z załącznikami (k. 87 i 88 akt sprawy), Sąd ustalił jednak, że już po wszczęciu postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie, decyzją z dnia 15 lipca 2020 r. [...] Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 108 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j.: Dz. U. 2020 r., poz. 295 ze zm.) - wykreślił z rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą podmiot leczniczy W. Ł., wpisany do rejestru pod numerem księgi rejestrowej [...]. Poprzez wskazane wykreślenie podmiot: W. Ł. NZOZ [...] (NIP[...]) utracił swój byt, jako organ wykonujący funkcje administracji publicznej w zakresie wynikającym z art. 38 u.d.u.r. (tj. w zakresie udzielania informacji medycznych o stanie zdrowia pacjentów dla celów ubezpieczeniowych), do czego zobligowane i uprawnione są jedynie podmioty wykonujące działalność leczniczą w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej. Podmiot ten nie może być już zatem uważany za organ wykonujący zadania o charakterze publicznoprawnym. Postępowanie w przedmiotowej sprawie stało się na skutek wskazanej przyczyny bezprzedmiotowe, ponieważ w jego toku wskazany podmiot utracił kompetencję do udzielania informacji medycznych dla celów ubezpieczeniowych i z tego tytułu nie ciążą już na nim żadne obowiązki. W ocenie Sądu przekazanie dokumentacji medycznej innemu podmiotowi nie jest też w tym przypadku wyrazem sukcesji w rozumieniu przejęcia obowiązków i kompetencji organu administracji. W tym zakresie nie doszło bowiem do przekształcenia podmiotu, a jedynie do utraty przez niego statusu zakładu leczniczego, a w konsekwencji zakładu administracyjnego. Uzyskanie zatem wnioskowanej przez stronę skarżącą informacji medycznej ze znajdującej się aktualnie w posiadaniu Fundacji NZOZ [...]i dokumentacji medycznej, wymaga w tym przypadku wystąpienia z odrębnym, bezpośrednio skierowanym do tego podmiotu, wnioskiem. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie w sprawie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., jako bezprzedmiotowe. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).