III SAB/Gd 411/25
WyrokWSA w Gdańsku2025-11-20
Skład orzekający: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie pozostawał w bezczynności w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek skarżących, a jeśli tak, to czy jego odpowiedź była wystarczająca?Ratio decidendi
Organ nie pozostawał w bezczynności, ponieważ udzielił odpowiedzi na wniosek w ustawowym terminie. Część pytań nie dotyczyła informacji publicznej (pytania o charakterze medycznym, prawnym, prośby o opinię lub poradę, pytania o stanowisko organizacji międzynarodowej), a w pozostałym zakresie organ albo nie posiadał wymaganych informacji, albo udzielił odpowiedzi zgodnie z posiadanymi kompetencjami. W związku z tym skarga na bezczynność organu podlega oddaleniu.Stan faktyczny
Skarżący złożyli wniosek o udostępnienie informacji publicznej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie, zadając szereg pytań dotyczących m.in. odporności po szczepieniach, podstaw prawnych list osób uchylających się od szczepień, statystyk szczepień osób narodowości ukraińskiej, przeciwwskazań do szczepień, grzywien nakładanych na lekarzy, zgonów i niepożądanych odczynów poszczepiennych (NOP), odszkodowań za NOP, konstytucyjności przymuszania do szczepień oraz stanowiska WHO w sprawie szczepień. Organ udzielił odpowiedzi na część pytań, a na pozostałe stwierdził, że nie posiada informacji lub że nie stanowią one informacji publicznej. Skarżący zarzucili organowi bezczynność, twierdząc, że udzielone odpowiedzi są niepełne i nie wyczerpują ich wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. S. i A. S. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie w sprawie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 2 sierpnia 2025 r. (data wpływu do organu 12 sierpnia
2025 r.), oznaczonym sygnaturą [...], A. i M. S. (dalej także jako: "skarżący"), powołując się na art. 2 w zw. z art. 15 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej jako "u.d.i.p."), wystąpili do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie (dalej również jako: "PPIS w Tczewie") o udzielenie informacji publicznej, formując następujące pytania:
1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?
2. Na jakiej ustawowej podstawie prawnej tworzona jest lista osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych?
3. Jakie są statystyki szczepień wykonanych u osób narodowości ukraińskiej za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
4. Kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?
5. Ile nałożono grzywien na lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?
6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?
7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?
8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?
9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji RP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?
10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?
11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.
12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień ? Jeśli tak, to w jakiej formie?
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie pismem z dnia 22 sierpnia
2025 r. zajął stanowisko w sprawie i udzielił skarżącym następujących odpowiedzi:
Ad.1. PPIS w Tczewie nie posiada danych nt. długości utrzymywania się odporności u osób po podaniu im szczepionek przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, inwazyjnym zakażeniom wywołanym Haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby typu b, odrze, śwince, różyczce, pneumokokom oraz poliomyelitis.
Ad.2. Pytanie nie ma charakteru dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku udzielenie porad prawnych, czy porad medycznych, jak i informacji o treści obowiązujących przepisów prawa nie mieści się w zakresie informacji publicznej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13 czerwca 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 62/24).
Ad.3. PPIS w Tczewie nie prowadzi statystyki szczepień z podziałem na narodowość, w tym ukraińskiej, zatem nie posiada danych w żądanym zakresie.
Ad.4. Preparaty szczepionkowe dopuszczane są do obrotu przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub przez Europejską Agencje Leków (European Medicinal Agency, EMA) z uwzględnieniem informacji o przeciwskazaniach dotyczących ich stosowania na podstawie przeprowadzonych badań w ramach procesu legalizacji preparatu.
Ad. 5. W ciągu ostatnich 5 lat nie stwierdzono naruszeń obowiązku zgłoszenia NOP na nadzorowanym terenie i nie nałożono grzywien za tego typu nieprawidłowości.
Ad. 6. PPIS w Tczewie nie posiada danych nt. ilości zgonów spowodowanych szczepieniami. Przepisy nie przewidują obowiązku raportowania do Państwowej Inspekcji Sanitarnej przypadków zgonów związanych ze szczepieniami.
Ad. 7. W ciągu ostatnich 5 lat na terenie powiatu tczewskiego odnotowano 5 ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych po podaniu szczepionki, które wystąpiły w postaci następujących objawów: wstrząs anafilaktyczny, reakcja astmatyczna, spadek ciśnienia krwi, ból głowy, duszności, ból w klatce piersiowej, drgawki gorączkowe, podwyższona temperatura <40,5⁰C utrzymująca się do 48 godz., wymioty, zaburzenia świadomości, hipotomia, epizod hypotoniczno-hyporeaktywny z utrata przytomności, biegunka.
Ad. 8. PPIS w Tczewie nie posiada danych nt. liczby wypłaconych odszkodowań z tytułu wystąpienia odczynów poszczepiennych. Zgodnie z art. 17d ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.) postępowanie w sprawie przyznania świadczenia kompensacyjnego jest prowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta.
Ad. 9. Pytanie nie ma charakteru informacji publicznej ponieważ dotyczy wyrażenia opinii i przeprowadzenie oceny z dokonaniem interpretacji (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 13 września 2017 r. sygn. akt IV SAB/Gl 196/17).
Ad.10. Pytanie nie ma charakteru dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku udzielenie porad prawnych, czy porad medycznych, jak i informacji o treści obowiązujących przepisów prawa nie mieści się w zakresie informacji publicznej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13 czerwca 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 62/24).
Ad. 11. Pytanie nie ma charakteru dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku udzielenie porad prawnych, czy porad medycznych, jak i informacji o treści obowiązujących przepisów prawa nie mieści się w zakresie informacji publicznej (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 13 czerwca 2024 r. sygn. akt III SAB/Gd 62/24).
Ad. 12. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. b, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077 ze zm.) obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z mocy prawa. Wykonanie tego obowiązku jest zabezpieczone przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością z Kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający wprost z przepisów prawa obowiązek poddania się dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny, a jego niewypełnienie aktualizuje się po stronie właściwego organu obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnym. Natomiast wykaz chorób zakaźnych przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia został określony przez Ministra Zdrowia we wskazanym powyżej rozporządzeniu z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W kompetencji tut. Urzędu nie znajduje się komentowanie stanowiska Światowej Organizacji Zdrowia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. i M. S. zarzucili PPIS w Tczewie bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że organ nie udzielił im pełnej odpowiedzi na pytania dotyczące danych i statystyk (m.in. liczba zgonów po szczepieniach, liczba zgłoszonych NOP, działania kontrolne), nie wydał decyzji administracyjnej w trybie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie odmowy udostępnienia informacji. Organ ograniczył się do ogólnego stwierdzenia o braku danych bądź niemożności udzielenia odpowiedzi, nie wskazując, czy wnioskowane informacje nie istnieją, czy też organ ich nie posiada.
Zdaniem skarżących, informacje dotyczące statystyk, zgłoszeń NOP, zgonów w związku ze szczepieniami, kontroli lekarzy i procedur raportowania stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., gdyż odnoszą się do spraw publicznych i działalności organu administracji publicznej.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie wniósł o jej oddalenie, wskazując, że udzielił odpowiedzi na wniosek skarżących stosownie do zakresu posiadanych informacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9).
Istotną dla możliwości stwierdzenia zaistnienia bezczynności kwestią jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. W rozpoznawanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot określony żądaniem skarżącej o udostępnienie informacji publicznej - kwestie te regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Regulacja ta kształtuje prawo do informacji publicznej, a także określa zasady i tryb jej udostępniania.
Złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej, inicjuje sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego.
Przechodząc do istoty tej sprawy wskazać należy, że skarżący przedmiotem skargi uczynili bezczynność PPIS w Tczewie w sprawie udzielenia odpowiedzi na wniosek z dnia 2 sierpnia 2025 r. o informację publiczną, który wpłynął do organu w dniu 12 sierpnia 2025 r.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym
w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie
o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Zaznaczyć trzeba, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie,
ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności. Istotne jest przy tym wskazanie, że na gruncie przepisów u.d.i.p. o bezczynności organu można mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej,
a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje
w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia
w formie i w terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.
W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje więc zarówno w przypadku braku jakiejkolwiek reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganego przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej, jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Także udzielenie przez organ informacji niepełnej (niejasnej) może wyczerpywać znamiona bezczynności.
Jednocześnie przy rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej katalog możliwych i mających podstawy prawne reakcji organu nie wyczerpuje się jedynie w możliwości udzielenia informacji albo wydania decyzji o odmowie udzielania informacji publicznej. Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie podziela w tym zakresie ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowisko, że organ może także poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy o braku możliwości udzielania mu żądanej informacji, gdy organ nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p. do udzielenia informacji, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.
Dla oceny, czy w niniejszej sprawie zaistniała bezczynność w załatwieniu wniosku skarżących konieczne jest więc ustalenie w pierwszym rzędzie tego, czy PPIS w Tczewie jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a następnie, czy żądanie skarżących dotyczy informacji publicznej.
Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca, jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez stronę skarżącą informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
Należy podkreślić, że zakwalifikowanie PPIS w Tczewie jako podmiotu objętego dyspozycją art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. oraz przypisanie żądanym informacjom charakteru informacji publicznej - nawet przy braku podjęcia przez ten organ na skutek wniosku skarżących czynności wymienionych na wstępie - również nie przesądza ostatecznie o bezczynności w załatwieniu tego wniosku. Z obowiązków tych podmiot objęty regulacją art. 4 ust. 1 lub 2 u.d.i.p. zwolniony jest bowiem także wówczas, gdy nie posiada żądanej informacji publicznej.
Organ ma obowiązek udzielić informacji publicznej tylko wtedy, gdy taką informację publiczną rzeczywiście sam posiada. Oczywistym jest zatem, że gdy dany organ nie posiada informacji publicznej, bo nie jest ona związana z jego kompetencjami, a tym bardziej wtedy, gdy nie została ona w ogóle wytworzona, nie ma obowiązku udzielić wnioskodawcy żądanej przez niego informacji. Znajduje to umocowanie w ustawie, to jest w art. 4 ust. 3 u.d.i.p. stanowiącym, że podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Zasadą zatem pozostaje, że organy władzy publicznej obowiązane są do udostępnienia informacji, mających charakter informacji publicznych, ale tylko wtedy gdy są to informacje, które posiadają. W sytuacji zatem, gdy dany organ, do którego skierowany został wniosek nie dysponuje żądanymi informacjami publicznymi, nie wydaje decyzji, ponieważ nie ma do tego podstaw prawnych, ale zobowiązany jest do wyjaśnienia wnioskodawcy, że z uwagi na ich brak nie ma możliwości ich udostępnienia, o czym może poinformować wnioskodawcę zwykłym pismem informacyjnym (tak jak w przypadku pytań o informację niemającą charakteru informacji publicznej).
Reasumując, gdy żądana informacja nie jest w ogóle informacją publiczną lub nie jest informacją publiczną, którą mógłby dysponować organ, załatwienie sprawy nie wiąże się z koniecznością wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Tego rodzaju władcze działanie organu jest bowiem zarezerwowane wyłącznie dla sytuacji, gdy żądana informacja ma charakter publiczny i jest w jego posiadaniu, lecz uwzględniając ograniczenia wynikające z obowiązujących przepisów prawa, w tym przede wszystkim z ustawy o dostępie do informacji publicznej (m.in. dotyczące informacji niejawnych), nie może zostać udzielona wnioskodawcy.
W przedmiotowej sprawie nie stanowi sporu pomiędzy stronami i potwierdzają to akta sprawy, że korespondencja zawierająca odpowiedź na wniosek o udzielenie informacji publicznej (pismo z dnia 22 sierpnia 2025 r.) dotarła do skarżących przed wniesieniem skargi (skarga została wniesiona 4 września 2025 r.)
W sytuacji, która zaistniała w przedmiotowej sprawie, gdzie skarżący podnoszą, że udzielona przez organ informacja jest "niepełna", wypełnia przesłanki bezczynności organu, Sąd miał za zadanie zbadać, czy organ prawidłowo ocenił, że żądana informacja nie posiada waloru informacji publicznej oraz czy z przypisanych danemu organowi, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, kompetencji wynika, iż tego rodzaju informacją nie może on dysponować (np. z tego powodu, że łączy się ona z działalnością innego rodzaju podmiotów, niż ten do którego skierowano żądanie).
Rozważając powyższe zagadnienia konieczne jest zatem dokonanie analizy przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz kompetencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej i skonfrontowanie ich z treścią żądań zawartych we wniosku skarżących z dnia 2 sierpnia 2025 r.
Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja
o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p., udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o: polityce wewnętrznej i zagranicznej; podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 (statusie prawnym lub formie prawnej, organizacji, przedmiocie działalności i kompetencjach, organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach, strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5, majątku, którym dysponują); zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych, trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej, sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych, sposobach przyjmowania
i załatwiania spraw, stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygania, prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach
i zasadach udostępniania danych w nich zawartych, naborze kandydatów
do zatrudnienia na wolne stanowiska, w zakresie określonym w przepisach odrębnych); danych publicznych (treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności: treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego,
sądów administracyjnych, sądów wojskowych, Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu; stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej
i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego;
treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej; informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek organizacyjnych); majątku publicznym. Przepis art. 6 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. odnosi się w pierwszym rzędzie
do informacji publicznej dotyczącej sfery faktów. Co istotne, poza tym, że informacja publiczna musi odnosić się do sfery faktów, to dla jej udzielenia konieczne jest aby istniała w formie utrwalonej w chwili złożenia wniosku (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 5 października 2023 r. sygn. akt III SAB/Gd 137/23). Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego
go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa.
Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów
(zob. w tej materii m.in.: wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r. sygn. akt II SAB/Gd 13/16 oraz wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r. sygn. akt II SA 4059/02), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.
Oznacza to, że nie wszystko to, o co wnioskodawcy zwracają się do organów władzy publicznej stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. Informacji publicznej nie będzie więc dotyczyło m.in. zapytanie o opinię, czy stanowisko organu co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa, zwracanie się do organu o podanie treści określonych przepisów lub o dokonywanie wykładni przepisów, w tym wnioski stanowiące w istocie prośbę o udzielenie porady prawnej. Informacją publiczną nie będą także kierowane do organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej pytania z zakresu wiedzy medycznej.
W szczególności podkreślenia wymaga, w realiach przedmiotowej sprawy, że wniosek o udzielenie informacji publicznej nie może być wykorzystywany jako narzędzie, poprzez które powinna być przekazywana wszelka wiedza, w jakikolwiek sposób łącząca się z tematem szczepień, w celu rozstrzygnięcia wątpliwości co do zasadności przymusowych szczepień na określone choroby zakaźne. Zadaniem organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie jest bowiem przekonywanie o zasadności wykonywanie szczepień ochronnych. W ich kompetencjach nie leży też modyfikacja i kwestionowanie przepisów obowiązujących z zakresu obowiązku szczepień ochronnych przeciwko chorobom zakaźnym, ani też udzielanie informacji o polityce i działaniach innych podmiotów publicznych i organizacji międzynarodowych dotyczących szczepień, w tym dokonywanie ich ocen. Organy inspekcji sanitarnej jako organy administracji publicznej są obowiązane działać na podstawie obowiązujących przepisów prawa.
W sprawie najistotniejsze zatem pozostaje, że część skierowanych
do organu we wniosku pytań wykraczało poza zakres jego kompetencji, w tym zostały sformułowane w sposób wskazujący na oczekiwanie skarżących, że w udzielonej odpowiedzi organ ustosunkuje się do subiektywnych ocen i wątpliwości co do zasadności i bezpieczeństwa szczepień ochronnych, a także udzieli skarżącym różnorodnych porad w zakresie wiedzy prawnej i medycznej.
Tego rodzaju oczekiwania skarżących nie mogły być zrealizowane jako wykraczające poza instytucję mającą służyć dostępowi społeczeństwa do informacji publicznej.
Zadania i zakres działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone zostały
w rozdziale 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej
(t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 416, zwanej dalej w skrócie: "u.p.i.s.").
Zadania Państwowej Inspekcji Sanitarnej określone w rozdziale 1 wykonuje
m.in. państwowy powiatowy inspektor sanitarny, jako organ rządowej administracji zespolonej w powiecie (art. 10 ust. 1 pkt 3 u.p.i.s.). Zaskarżony organ, jako organ władzy publicznej, zobowiązany jest do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Jak zatem wskazano, jeżeli żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej lub też organ tego rodzaju informacji nie posiada
i poinformuje o tym wnioskodawcę w terminie właściwym dla rozpoznania otrzymanego od strony wniosku, organowi nie można skutecznie przypisać pozostawania
w bezczynności.
W judykaturze ustalono, że co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2
w zw. z art. 5 u.p.i.s. w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, wydawania decyzji i zarządzeń, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 96/17; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 21 listopada 2018 r. sygn. akt II SAB/Sz 119/18).
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że informację publiczną stanowią informacje dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, wynikające z prowadzonych przez państwowych powiatowych inspektorów sanitarnych oraz wojewódzkich inspektorów sanitarnych rejestrów zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 2 oraz ust. 4 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.; zwanej dalej w skrócie: "u.z.z.ch.z.") oraz § 8 i następnych rozporządzenia Ministra Zdrowia z 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. z 2024 r. poz. 138; powoływanego dalej w skrócie: "r.n.o.p."). Źródłami danych do wskazanych rejestrów są w tym zakresie obowiązkowo zgłaszane przez lekarzy lub felczerów rozpoznane odczyny poszczepienne (art. 21 ust. 1 u.z.z.ch.z. oraz § 5 r.n.o.p.).
Ponadto, zgodnie z art. 30 ust. 1 u.z.z.ch.z., państwowi powiatowi inspektorzy sanitarni, państwowi wojewódzcy inspektorzy sanitarni lub wskazane przez nich specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, oraz Główny Inspektor Sanitarny lub wskazane przez niego krajowe specjalistyczne jednostki, właściwe ze względu na rodzaj zakażenia lub choroby zakaźnej, prowadzą też rejestr zakażeń i zachorowań na chorobę zakaźną. Rejestr chorób zakaźnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane osoby zakażonej, chorej lub zmarłej z powodu choroby zakaźnej, a także osób narażonych na chorobę zakaźną lub podejrzanych o zakażenie lub chorobę zakaźną (art. 30 ust. 2 u.z.z.ch.z.). Powyższe dane również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p.
Brak wywiązania się z obowiązku zgłoszenia przez wskazane podmioty niepożądanego odczynu poszczepiennego, zakażenia, zachorowania na chorobę zakaźną lub zgonu z powodu zakażenia lub choroby zakaźnej albo ich podejrzenia lub wyniku badania w kierunku biologicznych czynników chorobotwórczych, które wywołują zakażenie lub chorobę zakaźną, stosownie do art. 52 u.z.z.ch.z., podlega karze grzywny. Z uwagi na to, że uprawnienie do orzeczenia grzywny w tym zakresie należy do organów inspekcji sanitarnej, mają one również wiedzę o ilości nałożonych przez nie kar, która to informacja ma zatem walor informacji publicznej jako związanej z działalnością wskazanych organów.
W zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazać zaś należy, że jak wynika z art. 17 u.z.z.ch.z., organy inspekcji sanitarnej nie przeprowadzają szczepień ochronnych, a jedynie sprawują nadzór w tym zakresie, co realizowane jest poprzez przekazywane przez osoby prowadzące szczepienia sprawozdania z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych, sporządzane na urzędowych formularzach, których wzory oraz tryb przekazywania określono w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 782). Obecnie sprawozdanie tego rodzaju wskazuje jedynie konieczność wpisania nazw szczepionek jakie były podane w kwartale wraz ze wskazaniem liczby podanych dawek.
Jednocześnie zgodnie z art. 17 ust. 9b u.z.z.ch.z. lekarze przekazują państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu także raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, który stanowi imienny wykaz osób małoletnich objętych obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi, które nie były poddane lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu albo u których nie zostały przeprowadzone obowiązkowe szczepienia ochronne, mimo niestwierdzenia u nich przeciwwskazań do szczepienia oraz wykaz osób sprawujących pieczę prawną nad tymi małoletnim. Raport o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych zawiera wymienione enumeratywnie w ustawie dane i informacje dotyczące osoby małoletniej w tym rodzaj i liczbę niewykonanych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz enumeratywnie wymienione dane dotyczące ich opiekunów. Powyższe dane zawarte w raportach i sprawozdaniach również stanowią więc informację publiczną w rozumieniu art. 6 u.d.i.p. Spośród informacji dotyczących nadzoru sprawowanego nad wykonywaniem obowiązkowych szczepień ochronnych, charakter informacji publicznej może mieć więc tylko tego rodzaju informacja, jaką organy inspekcji sanitarnej posiadają na podstawie przekazanych im sprawozdań i raportów.
Nadzór organów inspekcji sanitarnej w zakresie realizacji obowiązku szczepień ochronnych nie obejmuje także kwestii odszkodowawczych. Zgodnie bowiem z art. 17a ust. 6 u.z.z.ch.z., właściwe w tym przypadku świadczenia kompensacyjne (w związku z wystąpieniem określonego rodzaju odczynów poszczepiennych) są przyznawane przez Rzecznika Praw Pacjenta, a nie przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Jakkolwiek zatem informacje o odszkodowaniach z tytułu niepożądanych odczynów poszczepiennych - jako dotyczące majątku publicznego - mają walor informacji publicznej, nie sposób przyjąć, by informacje te pozostawały w dyspozycji organów inspekcji sanitarnej.
Podsumowując powyższe rozważania w odniesieniu do treści pytań zadanych organowi przez skarżących, w ocenie Sądu, pytania z zakresu informacji publicznej, co do której PPIS w Tczewie mógł dysponować wiedzą w oparciu o posiadane kompetencje w zakresie realizowanych zadań publicznych, odnoszą się tylko do pytania nr 5 (ilość grzywien nałożonych na lekarzy z uwagi na niezgłoszenie niepożądanego odczynu poszczepiennego), pytania nr 6 (ilość zgonów związanych ze szczepieniem, a więc które można kwalifikować jako ciężkie niepożądane odczyny poszczepienne w postaci zgonu) i pytania nr 7 (ilość i rodzaj zgłoszonych ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych). W tym też zakresie informacja publiczna została przez organ skarżącym udzielona.
W zakresie pytania nr 5 organ poinformował skarżących, że w ciągu ostatnich 5 lat nie stwierdzono naruszeń obowiązku zgłaszania NOP. Jeżeli zatem takiej nieprawidłowości nie stwierdzono, to oczywiste jest, że nie doszło do nałożenia żadnej grzywny.
W zakresie pytania nr 6 organ poinformował skarżących, że nie posiada danych nt. ilości zgonów spowodowanych szczepieniami, bowiem przepisy nie przewidują obowiązku raportowania do Państwowej Inspekcji Sanitarnej przypadków zgonów związanych ze szczepieniami. Jakkolwiek, co akcentowano powyżej, zgon można kwalifikować jako ciężki niepożądany odczyn poszczepienny, to obowiązek gromadzenia tego rodzaju danych (danych o zgonach spowodowanych szczepieniem) nie wynika wprost z przepisów prawa, natomiast w zakresie ciężkich odczynów poszczepiennych, co do których gromadzi się informacje w ramach kompetencji służb sanitarnych, skarżący otrzymali stosowną odpowiedź.
W zakresie pytania nr 7 organ poinformował skarżących, że w ciągu ostatnich 5 lat na terenie powiatu tczewskiego odnotowano 5 ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych po podaniu szczepionki, które wystąpiły w postaci następujących objawów: wstrząs anafilaktyczny, reakcja astmatyczna, spadek ciśnienia krwi, ból głowy, duszności, ból w klatce piersiowej, drgawki gorączkowe, podwyższona temperatura <40,5⁰C utrzymująca się do 48 godz., wymioty, zaburzenia świadomości, hipotomia, epizod hypotoniczno-hyporeaktywny z utrata przytomności, biegunka.
W pozostałym zakresie, a więc dotyczącym pytań: 1, 2, 3, 4, 8, 9, 10, 11, 12, w ocenie Sądu, organ nie był obowiązany, w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia żądanych przez skarżących informacji. Wystarczające było w tym zakresie poinformowanie skarżących, z pominięciem formy decyzji administracyjnej, że organ nie posiada wskazanej informacji, zarówno z tego powodu, iż dane pytanie nie dotyczyło informacji publicznej (było prośbą o opinię, a więc informację nieodnoszącą się do sfery faktów, czy też prośbą o poradę prawną lub udzielenie informacji o charakterze medycznym) lub stanowi domenę działalności innego rodzaju podmiotów, w tym także podmiotów nie mających statusu podmiotów publicznych w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p.
Wymienione we wniosku pozostałe pytania, które w ocenie Sądu niewątpliwie nie dotyczyły informacji publicznej odnosiły się bowiem do: kwestii medycznych (pytanie nr 1, pytanie nr 4, pytanie nr 11), prawa krajowego, gdzie skarżący wystąpili o dokonanie przez organ wykładni przepisów, co do ich konstytucyjności i zażądali wyrażenia przez organ opinii na ten temat (pytanie nr 9), udzielenia skarżącym informacji o obowiązujących przepisach prawa, czy też porady prawnej (pytanie nr 2 i 10), stanowiska organizacji międzynarodowej w kwestii szczepień ochronnych (pytanie nr 12).
Wiedza organu o stanowisku Światowej Organizacji Zdrowia w zakresie szczepień ochronnych oraz zapisów prawa krajowego wykracza, co oczywiste,
poza pojęcie informacji publicznej. Działalność organizacji międzynarodowej nie dotyczy polskich władz i gospodarowania mieniem publicznym. Obowiązujące powszechnie przepisy prawa krajowego nie są informacją publiczną. Ponadto z przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej nie wynika, że w trybie i na zasadach przewidzianych w tej ustawie organ jest obowiązany dokonywać ocen dotyczących zgodności prawa krajowego, jego wykładni, udzielać porad prawnych ani medycznych, czy też oceniać racjonalność, czy celowości regulacji prawnych stanowiących podstawę działania tegoż organu. Innymi słowy, na zasadach określonych w przepisach o dostępie do informacji publicznej nie można domagać się do dokonywania przez organ oceny prawidłowości funkcjonowania tego, bądź innych organów władzy publicznej.
Jednocześnie, jak wskazano wyżej, aby konkretna informacja posiadała walor informacji publicznej, musi odnosić się do sfery faktów (czyli do istniejącego już stanu rzeczy oraz do czynności dokonanych już przez organ władzy publicznej), a nie do sfery przypuszczeń, bądź podejrzeń podmiotu domagającego się udostępnienia informacji, względnie przekonań tego podmiotu co do potencjalnej szkodliwości szczepień
i niezgodności regulacji dotyczących szczepień obowiązkowych z innymi przepisami (por. wyroki WSA w Poznaniu z dnia 14 września 2017 r. sygn. akt II SAB/Po 99/17 oraz z dnia 13 lutego 2020 r. sygn. akt II SAB/Po 132/19). Informacje dotyczące polityki szczepień ochronnych, prawidłowości zasad funkcjonowania organów inspekcji sanitarnej, ochrony zdrowia, metod postępowania leczniczego nie są uważane za informację publiczną w rozumieniu ustawy, skutkiem czego organ nie jest zobowiązany do ich udzielenia.
Sąd podkreśla, że dokonując analizy pytań zadanych organowi przez skarżących, zawartych w punkcie nr 1, 2, 4, 9, 10, 11, 12, stwierdził, że nie dotyczą one informacji publicznej, wobec czego organ nie miał wynikającego z ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązku udzielania na nie odpowiedzi. Pytania te dotyczą bowiem kwestii medycznych, prawnych, które są przedmiotem zainteresowania skarżących oraz poprzez które skarżący domaga się sformułowania przez organ, w odpowiedzi na ich wniosek, określonych opinii w odniesieniu do tych zagadnień, w tym też bezpośrednio prosząc o opinię i porady w zakresie ich sytuacji związanej z kwestią obowiązku szczepień dziecka.
W zakresie pytania nr 8 (odszkodowania za niepożądane odczyny poszczepienne) skarżący domagali się z kolei udzielenia informacji publicznej,
co do której organ nie ma wiedzy, ponieważ w zakresie jego kompetencji nie leży przyznawanie tego rodzaju odszkodowań, a organem właściwym w tym zakresie pozostaje wyłącznie Rzecznik Praw Pacjenta.
Natomiast w zakresie pytania nr 3 (statystki szczepień osób narodowości ukraińskiej) skarżący domagali się udzielenia przez organ informacji, których organ nie posiada, ponieważ tego rodzaju statystyk nie obejmują ani prowadzone przez niego rejestry, ani też przekazywane mu przez podmioty prowadzące szczepienia informacje zawarte w kwartalnych sprawozdaniach. Organ prawidłowo poinformował zatem skarżących, że nie posiada informacji w żądanym zakresie. Sąd stanął na stanowisku, mając na uwadze dokonaną wyżej analizę kompetencji organów inspekcji sanitarnej, że udzieloną przez organ w tym zakresie odpowiedź należy uznać jako wystarczającą.
Konkludując, Sąd stanął na stanowisku, że organ nie pozostawał w bezczynności, bowiem - jak wynika z akt sprawy - PPIS w Tczewie udzielił skarżącym odpowiedzi w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (w terminie 14 dni). Akcentowana w skardze okoliczność, że skarżący nie są usatysfakcjonowani uzyskanymi odpowiedziami, a to z tego powodu, że są one, w ocenie skarżących, niewystarczające, nie może mieć wpływu na ocenę działania organu w tym zakresie.
Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga zasługuje na oddalenie, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło