III SAB/Gd 423/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść, Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Wójta Gminy Kosakowo w sprawie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Wójt Gminy Kosakowo dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę w pozostałej części; 3. zasądza od Wójta Gminy Kosakowo na rzecz skarżącego A. S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. S. (zwany dalej jako "skarżący"), w dniu 5 września 2024 r., zwrócił się do Wójta Gminy Kosakowo o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: I.15.07. spotkanie w Urzędzie Marszałkowskim dotyczące E. - jakie kwestie zostały poruszone oraz w jakim zakresie inwestycja dotyczy Gminy Kosakowo, jakie zapadły decyzje? II. 26.07. spotkanie w sprawie D. - jakie kwestie zostały poruszone, jakie zapadły decyzje? Kiedy możemy spodziewać się rozpoczęcia fizycznych prac zmierzających do udostępnienia D.? Kiedy D. zostanie, choć w części, oddany do użytku (czy to mieszkańcom, czy to instytucjom gminnym)? III. 28.08. spotkanie z radnymi - czego dotyczyło spotkanie oraz dlaczego wyłącznie wybrani radni zostali poinformowani? IV. Na jakim etapie obecnie jest planowana budowa przychodni w Gminie Kosakowo przy współpracy z P.? Czy pojawiły się jakieś komplikacje, jeśli tak, to jakie konkretnie, w jakich kwestiach nie można dojść do porozumienia? V. Na jakim etapie jest sprawa tzw. "D.1" w M.? Następnie, w dniu 24 października 2024 r., skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Wójta Gminy Kosakowo w sprawie udostępnienia żądanej informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, w zakresie w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji, 2) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji podlegającej udostępnieniu na wniosek, 3) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej jako "u.d.i.p."), w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji. 4) art. 24 ustawy o samorządzie gminnym (dalej jako: "u.s.g."), w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że odpowiedź na zapytanie udzielana jest bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku – zapytania. W skardze skarżący zawarł wniosek o: stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności; zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił, że w dniu 5 września 2024 r. złożył, osobiście, w Urzędzie Gminy Kosakowo wniosek zawierający szereg pytań. Termin na odpowiedź upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. oraz art. 24 u.s.g., po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek, nie udzielił odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę organ, wnosząc o oddalenie skargi, wyjaśnił, że odpowiedź na wniosek skarżącego wymagała zaangażowania szeregu komórek organizacyjnych Urzędu Gminy Kosakowo takich jak: Kancelaria Gminy, Referat ds. Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami, Referat ds. Planowania i Zagospodarowania Przestrzennego, Referat Inwestycji. Z uwagi na problemy kadrowe nie było możliwe, aby odpowiedź na tak szeroko poruszoną tematykę została udzielona w krótkim terminie, tym bardziej, że zamiarem Wójt Gminy Kosakowo było możliwie kompleksowe ustosunkowanie się do zagadnień poruszonych przez skarżącego. W dniu 15 listopada 2024 r. udzielono kompleksowej odpowiedzi na pytania zadane przez skarżącego. W piśmie procesowym datowanym na dzień 2 stycznia 2025 r. skarżący wniósł o wymierzenie organowi grzywny adekwatnej do popełnionego przewinienia. Natomiast w kolejnym piśmie, stanowiącym replikę na odpowiedź organu na skargę, skarżący wskazał, że z uwagi na otrzymanie w listopadzie 2024 r. (data stempla pocztowego - 15 listopada 2024 r.) odpowiedzi, odstępuje od żądania zobowiązania organu do załatwienia wniosku. Skarżący podkreślił, że organ wykonawczy, jakim jest Wójt, odpowiada za organizację pracy urzędu. Argumentacja, że pracownicy byli na urlopie lub że wystąpiły wakaty, świadczy wyłącznie o braku odpowiedniego zarządzania zasobami ludzkimi. Nie jest również żadną okolicznością łagodzącą to, że odpowiedź została ostatecznie udzielona, bowiem opóźnienie podważa zasadę rzetelności i transparentności działania urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że Wójt Gminy Kosakowo należy do kręgu podmiotów zobowiązanych do udostępnienia informacji publicznej, o ile znajduje się ona w jego posiadaniu i jest uprawniony do jej udostępnienia. Nie jest również sporne, że informacja, której żądał skarżący miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej. Przepisy prawa nie definiują pojęcia bezczynności. Jednakże w piśmiennictwie przyjmuje się, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie podjął w przewidzianym terminie żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności. Na gruncie przepisów u.d.i.p., bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ, będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.) lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) bądź w przypadku, gdy organ nie jest w posiadaniu danej informacji, nie zawiadamia o tym wnioskodawcy. Nie ulega wątpliwości, że - w realiach niniejszej sprawy - doszło do tak rozumianej bezczynności. Skarżący wniosek o udzielenie informacji publicznej złożył, osobiście, w dniu 5 września 2024 r. Natomiast organ na ten wniosek zareagował odpowiednio dopiero po wniesieniu skargi (co miało miejsce w dniu 15 listopada 2024 r.), zatem 14-dniowy termin do udzielenia informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., nie został zachowany. Skoro w dacie wniesienia skargi, czyli w dniu 24 października 2024 r., organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącego, Sąd stwierdził, że Wójt Gminy Kosakowo dopuścił się bezczynności, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość kwalifikowaną, kiedy zachowanie organu posiadałoby pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako naruszenie. Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Zakwalifikowanie bezczynności jako mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa będzie więc zasadne, gdy stan bezczynności lub przewlekłości jest oczywisty, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zaszły okoliczności, które wskazywałyby na kwalifikowaną postać naruszenia prawa przez organ. Przekroczenie 14-dniowego terminu przez organ nie było ani celowe ani nadmierne, a organ udzielił już skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek. W okolicznościach przedmiotowej sprawy, Sąd nie znalazł również podstaw do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Przeciwko zastosowaniu przedmiotowego środka, zdaniem Sądu, przemawia przedstawiona powyżej ocena braku rażącego naruszenia przez organ prawa oraz fakt udzielenia skarżącemu odpowiedzi na wniosek z nieznacznym opóźnieniem. Zatem, w tym zakresie oddalono skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. O zwrocie na rzecz skarżącego kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Wójta Gminy Kosakowo na rzecz skarżącego kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.