III SAB/Gd 43/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2021r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu radcy prawnego K.O. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 2 listopada 2021r. w przedmiocie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, obejmujące sporządzenie i wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi N.G. na bezczynność Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu w przedmiocie przyznania zapomogi postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego. Sprawa ze skargi N.G. na bezczynność Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu prowadzona pod sygnaturą III SAB/Gd 43/21 zakończyła się prawomocnym wyrokiem z dnia 8 lipca 2021 r., stwierdzającym, że Uczelniana Komisja Stypendialna Uniwersytetu dopuściła się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. przyznano N.G. od Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu sumę pieniężną w wysokości 500 zł. Radca prawny K.O., ustanowiona pełnomocnikiem N.G. w ramach prawa pomocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 września 2021 r., złożyła opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 8 lipca 2021 r. Jednocześnie zwróciła się o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu podkreślając, że nie zostały one uiszczone w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 2 listopada 2021 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał radcy prawnemu K.O. od Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku kwotę 221,40 zł, zawierającą podatek od towarów i usług tytułem wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy, obejmujące sporządzenie i wniesienie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wskazał, że wynagrodzenie wyznaczonego radcy prawnego następuje według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (tj. Dz. U. z 2019 r., poz. 68). Referendarz stwierdził, że w niniejszej sprawie wynagrodzenie winno być przyznane pełnomocnikowi na podstawie § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia i wynosić 75 % kwoty określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia, czyli 180 zł, podwyższoną o obowiązującą stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności (obecnie 23 %), co w konsekwencji dało kwotę wynagrodzenia w wysokości 221,40 zł. W sprzeciwie złożonym od powyższego postanowienia radca prawny K.O. wniosła o jego zmianę poprzez zasądzenie na jej rzecz kwoty 2 214 zł za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy na podstawie § 21 ust. 1 pkt 2 b w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 a w zw. z § 8 pkt 4 rozporządzenia. Pełnomocnik zarzuciła niewłaściwą wykładnię przepisów rozporządzenia. W jej ocenie przedmiot zaskarżenia sprawy wiąże się ze świadczeniem pieniężnym bowiem skarżąca N.G. w skardze na bezczynność Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu domagała się zasądzenia kwoty 25 338 zł na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a., co oznacza że do obliczenia kwoty wynagrodzenia za zastępstwo prawne zastosowanie powinien mieć § 21 ust. 1 pkt 1 a rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") stanowi, że rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisów art. 260 § 2 i 3 p.p.s.a. sąd, rozstrzygając sprzeciw rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym i orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zdaniem sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego nie narusza prawa. Zgodnie z art. 250 § 1 p.p.s.a., wyznaczony pełnomocnik, otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady otrzymywania przez radców prawnych wynagrodzenia, o którym mowa w powołanym przepisie, określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68), powoływane dalej jako "rozporządzenie". Stanowi ono w § 4 ust. 1, że opłatę ustala się w wysokości określonej w rozdziałach 2-4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. Opłatę tę podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust. 3). Opłaty w sprawach przed sądami administracyjnymi zostały uregulowane w rozdziale 4 rozporządzenia w § 21 ust. 1 pkt 1, który stanowi, że opłata w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna wynosi - opłatę obliczoną na podstawie § 8 (pkt 1 a), natomiast za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego opłata wynosi 600 zł (pkt 1 b), w innej zaś sprawie opłata wynosi 240 zł (pkt 1 c). Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 2 b rozporządzenia w drugiej instancji opłata za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji sprawy nie prowadził ten sam radca prawny - 75% tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zatem zasada ustalenia wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego w ramach prawa pomocy determinowana jest przedmiotem zaskarżenia. Jedynie w sprawach, w których przedmiot zaskarżenia stanowi należność pieniężną wysokość opłaty za pomoc prawną jest zależna od wartości przedmiotu sporu. W sprawie III SAB/Gd 43/21 przedmiotem zaskarżenia była bezczynność Uczelnianej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej o udzielenie pomocy materialnej w roku akademickim 2019/2020 przez przyznanie zapomogi, po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2020 r. (III SA/Gd 461/20). Skarżąca w skardze domagała się wprawdzie przyznania sumy pieniężnej w określonej przez siebie wysokości, lecz żądanie to miało jedynie charakter akcesoryjny w stosunku do głównego przedmiotu sporu, którym była bezczynność organu. W tego rodzaju sprawach istota sporu polega na ustaleniu, czy organ przy załatwianiu sprawy zastosował się do terminów przewidzianych w kodeksie postępowania administracyjnego lub przepisach szczególnych. Należności pieniężne stanowią natomiast przedmiot zaskarżenia wówczas, gdy skarga wniesiona jest na akt lub czynność, dotyczące wprost zobowiązania lub uprawnienia wyrażonego w kwocie pieniężnej. Taka sytuacja nie zachodziła w sprawie III SAB/Gd 43/21. Nie stanowiła wartości przedmiotu zaskarżenia kwota 25 338 zł., której domagała się skarżąca N.G. na mocy art. 149 § 2 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd uwzględniając skargę na bezczynność może z urzędu albo na wniosek strony przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Jak wyżej wskazano, suma pieniężna jest elementem akcesoryjnym rozstrzygnięcia, a jej zasądzenie uzależnione jest od uwzględnienia skargi na bezczynność. Zatem prawidłowo stwierdził referendarz sądowy, że w niniejszej sprawie ustanowionemu radcy prawnemu należy się opłata w wysokości 75 % kwoty określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, bowiem przepis ten odnosi się do innych spraw, których przedmiot nie stanowi należność pieniężna. W tym stanie sprawy należało uznać sprzeciw za niezasadny i w konsekwencji utrzymać w mocy zaskarżone nim postanowienie referendarza sądowego na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a.