III SAB/Gd 44/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) Protokolant Starszy sekretarz sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2013 r. sprawy ze skargi I. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie zasiłku stałego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] do rozpatrzenia odwołania I. S. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 kwietnia 2013 r., nr [...] - w terminie 21 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia 9 kwietnia 2013 r. (nr [...]) Prezydent Miasta zmienił swoją decyzję z dnia 31 stycznia 2013 r. (nr [...]) w sprawie przyznania I. S. (dalej: "strona", "skarżąca") świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego w części dotyczącej wysokości przysługującego świadczenia i ustalił, że od dnia 1 kwietnia 2013 r. świadczenie przysługuje w wysokości 342,72 zł. Strona złożyła odwołanie od tej decyzji podnosząc, że poprzednio przysługiwał jej zasiłek w kwocie 529 zł. Wyraziła opinię, że przyznanie na pół roku dodatku mieszkaniowego w kwocie 199,28 zł nie powinno mieć wpływu na wysokość zasiłku stałego. Opisała swoją trudną sytuację życiową, podkreślając, że jest osobą samotną, niepełnosprawną, wymagającą leczenia. W dniu 3 czerwca 2013 r. strona wezwała Samorządowe Kolegium Odwoławcze do usunięcia naruszenia prawa i wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. Tego samego dnia strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie i wyznaczenie terminu załatwienia sprawy. Stwierdziło, że do chwili obecnej sprawa nie została załatwiona i tym samym organ pozostaje w bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013, poz. 267), zwanej dalej "k.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Samorządowe kolegium odwoławcze jako właściwy organ odwoławczy w niniejszej sprawie (art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a.), rozstrzyga odwołanie według reguł określonych w Rozdziale 10 Dziale II Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 § 3 w zw. z art. 133 k.p.a. Przepis art. 133 k.p.a. ustanawia ustawowy termin, w którym organ pierwszej instancji obowiązany jest przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Termin ten wynosi siedem dni od dnia, w którym organ otrzymał odwołanie. Datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a zatem termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. liczy się od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji. Zasadniczo "załatwienie sprawy" w postępowaniu administracyjnym (w tym postępowaniu odwoławczym) oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej (art. 104 § 1 w zw. z art. 138 k.p.a.). Jeżeli zatem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy nie jest w żaden sposób uzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Należy wskazać, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy pozostawały poza sporem. Skarżąca – I. S. pismem z dnia 17 kwietnia 2013 r. odwołała się od decyzji organu pierwszej instancji w sprawie zmiany decyzji w przedmiocie wysokości świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej w formie zasiłku stałego. Odwołanie skarżącej wraz z aktami sprawy wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w dniu 26 kwietnia 2013 r. i zostało zarejestrowane pod sygn. akt [...]. W dniu 3 czerwca 2032 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło pismo skarżącej z tego samego dnia, w którym wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez wydanie ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie o sygn. akt [...]. Jednocześnie, w dniu 3 czerwca 2013 r. skarżąca – za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego – złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Kolegium ww. sprawie. W tym kontekście należy wskazać, że uruchomienie sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej obwarowane jest spełnieniem określonych wymogów. Zgodnie z przepisem art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W niniejszej sprawie należy przyjąć, że skarżąca, składając w dniu 3 czerwca 2013 r. do Kolegium pismo zawierające wezwanie do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozpoznanie sprawy o sygn. akt [...], wypełniła w istocie wskazany wymóg formalny do wniesienia skargi na bezczynność organu, poprzez uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia. Niewątpliwie, za taki środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a., należy uznać przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku, gdy nie ma takiego organu (tak, jak w przedmiotowej sprawie) - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, należy uznać jej zasadność. W myśl przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 26 maja 2013 r., jak bowiem wynika z akt sprawy odwołanie wpłynęło do Kolegium w dniu 26 kwietnia 2013 r. Nie rozpatrzenie odwołania w tym terminie, przewidzianym dla rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym (art. 35 § 3 k.p.a.), bezspornie oznacza, że Samorządowego Kolegium Odwoławczego pozostaje w stanie bezczynności. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu z okoliczności sprawy nie wynika, aby bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy bowiem uwzględnić, że skarga została wniesiona przez skarżącą w dniu 3 czerwca 2013 r., a ustawowy termin do załatwienia sprawy upłynął w dniu 26 maja 2013 r., a zatem tak krótki okres pozostawania organu w bezczynności nie może przesądzać o rażącym naruszeniu przez organ odwoławczy terminu załatwienia sprawy. Ponadto Sądowi z urzędu jest znana sytuacja "spiętrzenia" spraw czekających na rozpoznanie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Powyższe okoliczności wskazują, że nie można w niniejszej sprawie przyjąć, iż pozostawanie organu w bezczynności nosi znamiona rażącego naruszenia prawa. Ponieważ sprawa dotyczy zasiłku stałego, a więc świadczenia z zakresu pomocy społecznej, Sąd zobowiązał organ do rozpoznania odwołania skarżącej w terminie 21 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę na bezczynność i zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania skarżącej w powyższym terminie, a także stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.