III SAB/Gd 444/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor WSA Maja Pietrasik, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi M. A. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji o skreśleniu z listy egzaminatorów 1. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. przyznaje M. A. od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku sumę pieniężną w wysokości 1 500 (jednej tysiąc pięćset) zł, 3. umarza postępowanie w części dotyczącej żądania zobowiązania organu do rozpoznania sprawy, 4. oddala skargę w pozostałym zakresie, 5. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz M. A. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 3 października 2025 r. M. A., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji o skreśleniu z listy egzaminatorów. W złożonej skardze skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako "k.p.a.", polegające na braku rozpatrzenia odwołania z dnia 17 listopada 2023 r. od decyzji Marszałka Województwa Pomorskiego z dnia 24 października 2023 r. nr DIF-E.8040.42.2023. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności a w związku z tym o zobowiązanie organu do wydania decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że odwołanie od decyzji organu I instancji złożył w dniu 17 listopada 2023 r., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz umorzenie postępowania w związku z jego wnioskiem z dnia 10 listopada 2023 r. o skreślenie z ewidencji egzaminatorów. Skarżący przywołał przepisy postępowania administracyjnego w tym: art. 35 § 3, art. 36 k.p.a. oraz art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie "p.p.s.a.". Skarżący zaznaczył także, że pomimo wniesienia ponaglenia z 26 września 2025 r., jedyną czynnością podjętą przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku było wyznaczenie sprawozdawcy w sprawie o sygn. akt SKO Gd/6558/2023, co nastąpiło dopiero w lutym 2025 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wniosło o jej oddalenie, wskazując, że sprawa została załatwiona w drodze decyzji z dnia 13 października 2025 r. sygn. akt SKO Gd/6558/23. Pismem z dnia 30 października 2025 r. skarżący podtrzymał swoją skargę na bezczynność. Dodatkowo wniósł o umorzenie postępowania w zakresie zobowiązania SKO w Gdańsku do wydania decyzji, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz przyznanie na rzecz skarżącego od organu sumy pieniężnej, błędnie nazwanej grzywną na rzecz skarżącego, w wysokości 2 500 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest - jak to wynika z przepisu art. 52 § 1 p.p.s.a. - wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed właściwym organem administracji publicznej, przy czym dotyczy to także skargi na bezczynność organu i przewlekłe prowadzenie postępowania, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Przepis art. 53 § 2b p.p.s.a. wskazuje, że skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. W rozpoznawanej sprawie skarżący niewątpliwie wypełnił wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a. Ponaglenie zostało bowiem w przepisany prawem sposób złożone do właściwego organu pismem z dnia 26 września 2025 r. Wyjaśnić należy, że pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Istotą kontroli sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność jest zbadanie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie i ewentualne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, likwidacja stanu opieszałości, występującego po stronie tego organu. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać wydane/dokonane. Skarga na bezczynność stanowi środek prawny, którego celem jest zapewnienie realizacji zasady szybkości postępowania (art. 12 § 1 i § 2 k.p.a.). Zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 k.p.a. wymaga bowiem, by organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W myśl ogólnej reguły zawartej przez ustawodawcę w Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 35 § 1 § 2 k.p.a., stanowiącej rozwinięcie powyższej zasady, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Przepis art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W rozpatrywanej sprawie skarżący pismem z dnia 17 listopada 2023 r. (wpływ do organu 22 listopada 2023 r.) złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku odwołanie od decyzji Marszałka Województwa Pomorskiego z dnia 24 października 2023 r. orzekającej o skreśleniu M. A., posiadającego uprawnienia do sprawdzenia kwalifikacji osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii A, B, C, D i E prawa jazdy, z ewidencji egzaminatorów. Zatem stosownie do treści art. 35 § 3 k.p.a. postępowanie winno zostać zatem zakończone najpóźniej w dniu 21 grudnia 2023 r. Decyzję wydano natomiast dopiero 13 października 2025 r. W świetle powyższego, Sąd uznał za zasadną skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w sprawie dotyczącej rozpoznania odwołania od decyzji o skreśleniu z listy egzaminatorów. Podkreślić bowiem należy, że ustanie stanu bezczynności organu na skutek wydania decyzji już po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego (co ma miejsce w niniejszej sprawie), nie zwalnia sądu z obowiązku dokonania oceny, czy bezczynność miała miejsce oraz oceny charakteru stwierdzonej bezczynności poprzez ustalenie, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. (zob. orzeczenia powołane w uzasadnieniu uchwały NSA z dnia 22 czerwca 2020 r. wydanej w sprawie o sygn. akt II OPS 5/19). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wydało decyzję, czyli załatwiło sprawę, po wniesieniu skargi na jego bezczynność i jeszcze przed wydaniem przez Sąd wyroku. W takim przypadku ustawodawca przyznał sądowi administracyjnemu kompetencję do stwierdzenia, że wystąpiła bezczynność na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który to przepis normuje odrębną postać uwzględnienia skargi na bezczynność organu lub przewlekłość prowadzonego przez ten organ postępowania. (zob. "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek , str.648, Wolters Kluwer , Warszawa 2016, Wydanie 6.). Nie budzi wątpliwości, że w sprawie wystąpił stan bezczynności (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.). Termin załatwienia sprawy określony przez ustawodawcę w art. 35 § 3 k.p.a. tj. w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania, został przez organ znacznie przekroczony. Tymczasem działania administracji powinny być nacechowane aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Natomiast z akt administracyjnych nie wynikają żadne obiektywne okoliczności usprawiedliwiające zwłokę w rozstrzygnięciu sprawy. Jednocześnie podkreślić należy, że organ w toku postępowania nie realizował, wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a., obowiązku zawiadomienia strony o przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, nie zostały wypełnione także pozostałe obowiązki w zakresie podania przyczyny zwłoki, wskazania nowego terminu załatwienia sprawy oraz pouczenia o prawie do wniesienia ponaglenia. Rozpatrzenie przez organ odwołania nastąpiło dopiero w dniu 13 października 2025 r. tj. po wniesieniu skargi na bezczynność do tutejszego sądu. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a., stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Orzekając w zakresie uregulowanym przywołanym przepisem Sąd uznał, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. m.in. wyroki NSA z 16 września 2015 r. sygn. akt I OSK 722/15, z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2451/14, z dnia 6 września 2016 r. sygn. akt I OSK 296/15, z dnia 26 lutego 2016 r. sygn. akt I OSK 2451/14). W realiach rozpatrywanej sprawy taka sytuacja miała miejsce bowiem organ wielokrotnie przekroczył zastrzeżony przepisami termin załatwienia sprawy. Odwołanie wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 29 listopada 2023 r. a zostało rozpoznane dopiero po wniesieniu skargi w dniu 13 października 2025 r., a więc organ pozostawał w bezczynności ponad 21 miesięcy. W sprawie nie zaistniały żadne obiektywne okoliczności usprawiedliwiające stan bezczynności. Norma przewidująca załatwienie sprawy przez organ odwoławczy w ciągu miesiąca niewątpliwie została naruszona w sposób rażący. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że przyznanie na gruncie art. 149 § 2 p.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zastrzeżone do istotnych uchybień zasadzie efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że noszą one znamiona unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II SAB/Wr 40/17, wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wa 294/16). Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd zdecydował o przyznaniu skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 1 500 zł. Ustalając wysokość sumy pieniężnej należnej skarżącemu Sąd ocenił, że będzie ona adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności. Zasądzona kwota zrekompensuje skarżącemu negatywne przeżycia związane z bezczynnością organu oraz naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki. Zastosowania sankcja ma jednocześnie wpłynąć na respektowanie przez organ w przyszłości obowiązków wynikających z przepisów prawa w innych sprawach. Sąd stwierdził brak podstaw do przyznania sumy pieniężnej w wyższej wysokości i w tym zakresie skarga została na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalona. Sąd miał na względzie, że przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. jest środkiem o charakterze kompensacyjno-dyscyplinującym. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji nie stanowi jednak odszkodowania (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 maja 2020 r. sygn. akt III SAB/Wr 1224/19). Sąd uwzględnił, że skarżący nie wskazał żadnych konkretnych negatywnych skutków jakie wywołała opieszałość organu, okoliczność, że ponaglenie w sprawie wniesiono dopiero przed wniesieniem skargi w dniu 25 września 2025 r. oraz okoliczność, że organ bezpośrednio po wniesieniu skargi zakończył postępowanie wydaniem decyzji. Na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w związku z cofnięciem przez skarżącego skargi w zakresie zobowiązania organu do rozpoznania odwołania skarżącego, orzeczono o umorzeniu postępowania w tym zakresie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. 597 zł, na które składa się wysokość uiszczonego wpisu (100 zł), opłata od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie reprezentującego skarżącego pełnomocnika (480 zł), ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.). Złożona w niniejszej sprawie skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie w którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl.).