III SAB/Gd 447/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janina Guść Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 19 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy Potęgowo w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Wójta Gminy Potęgowo do rozpoznania wniosku skarżącego M. P. o udostępnienie informacji publicznej z dnia 21 marca 2022 r. w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; 2. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy Potęgowo miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Wójta Gminy Potęgowo na rzecz skarżącego M. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 21 marca 2022 r. M. P., powołując się na art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 a także art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.) – dalej jako: "u.d.i.p.", wystąpił do Wójta Gminy Potęgowo o udostępnienie poprzez przesłanie na adres poczty elektronicznej dokumentów zawierających informacje o: - powierzchni gruntów leśnych stanowiących własność gminy i/lub będących w jej zarządzie w latach 2015-2020; - objętości pozyskania drewna z lasów gminnych w latach 2015-2020; - areale zalesień na terenach gminnych w latach 2015-2020; - areale powierzchni gruntów przeznaczonych do zalesienia w gminie w latach 2015-2020; - areale zalesienia gruntów nieleśnych w gminie w latach 2015-2020; - powierzchni produkcyjnej gminnych szkółek leśnych w latach 2015-2020. W złożonej pismem z dnia 20 listopada 2024 r. do tutejszego Sądu skardze na bezczynność Wójta Gminy Potęgowo, M. P. - reprezentowany przez adwokata - wniósł o: zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 21 marca 2022 r.; przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w skardze; zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania na rozprawie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 21 marca 2022 r.; - art. 10 ust. 1 w zw. z art 13 ust 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej, polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi, a jednocześnie braku: wydania decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem. Uzasadniając wniesioną skargę pełnomocnik skarżącego wskazał, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął - zgodnie z art 13 ust 1 u.d.i.p. - po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo przekroczenia tego terminu podmiot zobowiązany, do którego skierowano wniosek nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Ponadto pełnomocnik skarżącego podniósł, że organ nie skorzystał z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji, co zgodnie z art.13 ust. 2 u.d.i.p. jest dopuszczalne pod rygorem powiadomienia wnioskodawcy (w terminie 14 dni od złożenia wniosku) o powodach tegoż opóźnienia wraz ze wskazaniem terminu przekazania informacji (nie dłuższego niż 2 miesiące od złożenia wniosku). Pełnomocnik podkreślił, że Wójt Gminy Potęgowo: nie zawiadomił wnioskodawcy o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi; nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych z udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania) oraz nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co należy twierdzić, iż te okoliczności nie wystąpiły. Pełnomocnik podkreślił, że do dnia wniesienia skargi organ nie udzielił wnioskodawcy jakiejkolwiek odpowiedzi. W następstwie złożonej skargi na bezczynność organu, pismem z dnia 6 grudnia 2024 r. (wysłanym za pośrednictwem poczty elektronicznej) Wójt Gminy Potęgowo poinformował stronę, że: 1. powierzchnia gruntów leśnych stanowiących własność gminy wynosi 2,1361 ha, na która składają się działki nr 91/8 położona w obrębie ewidencyjnym Rzechcino o pow. 1,8961 ha oraz działka nr 73 położona w obrębie ewidencyjnym Żochowo o pow. 0,24 ha; 2. nie pozyskiwano drewna z lasów będących własnością gminy, 3. areał zalesień na terenach gminnych w latach 2015-2020 wynosi 0 ha; 4. areał powierzchni gruntów przeznaczonych do zalesienia w gminie w latach 2015-2020 wynosi 0 ha; 5. areał zalesienia gruntów nieleśnych w gminie w latach 2015-2020 wynosi 0 ha; 6. powierzchnia produkcyjna gminnych szkółek leśnych w latach 2015-2020 wynosi 0 ha (gmina nie posiada szkółek leśnych). W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy Potęgowo wniósł o umorzenie postępowania sądowego jako bezprzedmiotowego, wskazując, że uwzględnił w całości skargę i udostępnił informację publiczną w wnioskowanym zakresie. Organ wyjaśnił, że wniosek skarżącego trafił do właściwego pracownika merytorycznego, jednak po weryfikacji wniesionej skargi nie znaleziono odpowiedzi na wniosek. Nieznane są organowi przyczyny nieudzielenia odpowiedzi, a tego rodzaju sprawa jest rozpatrywana przez organ po raz pierwszy. Skarżący nie występował ponownie o rozpatrzenie jego wniosku do dnia wpływu skargi na bezczynność. W piśmie z dnia 22 grudnia 2024 r. skarżący, podtrzymując skargę, wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej oraz zasądzenie kosztów postępowania wobec uznania przez organ zasadności skargi. Podkreślił, że organ zamiast przesłać dokumenty potwierdzające żądane informacje, przesłał prosty dokument tekstowy, który w żaden sposób nie jest weryfikowalny. Organ nadal pozostaje zatem w bezczynności. W piśmie z dnia 16 stycznia 2025 r. organ wskazał, że odpowiedź na wniosek została udzielona w dniu 6 grudnia 2024 r., zaś procedura udostepnienia informacji publicznej ma charakter odformalizowany i nie określa szczególnych wymogów formalnych udzielenia odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej jako: "p.p.s.a." kontrola ta obejmuje m.in. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, W niniejszej sprawie Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie zaś art. 149 § 1b p.p.s.a. stanowi, że sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek złożony przez skarżącego w dniu 21 marca 2022 r.. Skarga taka nie wymaga dla jej skutecznego wniesienia uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że z prawną bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w przewidzianym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub co prawda prowadził postępowanie, ale pomimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął w terminie stosownej czynności (zob. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2005, s. 86). Celem zaś złożenia skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest zwalczanie nieuzasadnionego braku działania (zwłoki) w załatwianiu przez organ określonej sprawy administracyjnej. Zasady i tryb udostępniania informacji publicznej uregulowane zostały w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902) - dalej jako "u.d.i.p.". Ustawa ta definiuje informację publiczną jako każdą informację o sprawach publicznych oraz stanowi, że podlega ona udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w ustawie (art. 1 ust.1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. W rozpoznawanej sprawie złożony w trybie przepisów o dostępie do informacji publicznej wniosek skarżącego zawierał żądanie udostępnienia informacji w formie dokumentów zawierających odpowiedzi na 6 pytań dotyczących wskazanych we wniosku zagadnień związanych z prowadzoną przez Gminę Potęgowo w latach 2015-2020 polityką i gospodarką leśną. Przepisy u.d.i.p. stanowią, że informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.). Stosownie do art. 13 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1), przy czym jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Ustawodawca wskazał, że odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej obowiązane są organy władzy publicznej, a tymi są niewątpliwie organy samorządowe (zob. pkt 21 komentarza do art. 4 u.d.i.p. [w:] A. Piskorz-Ryń (red.), M. Sakowska-Baryła (red.), Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, WKP 2023). Właściwym zatem podmiotem do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 3 w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. pozostaje odpowiedni organ władzy publicznej, w tym organ samorządu terytorialnego, a zatem w niniejszej sprawie Wójt Gminy Potęgowo. W niniejszej sprawie spełniony pozostawał zatem podmiotowy zakres zastosowania ustawy o dostępie do informacji publicznej, bowiem dysponentem żądanej przez skarżącego informacji publicznej niewątpliwie był Wójt Gminy Potęgowo. Wniosek skarżącego dotyczył bowiem konkretnych zagadnień związanych z działalnością i wykonywaniem przez organ zadań publicznych, z określonego rodzaju mieniem Gminy i gospodarowania tym mieniem oraz z przedstawieniem w powyższym zakresie danych publicznych, a więc zagadnień przedmiotowo mieszczących się w prawie do ich udostepnienia w trybie dostępu do informacji publicznej, wskazanych w przepisach art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c/, pkt 2 lit. f/, pkt 3 lit. b/ czy pkt 4 lit. a/ u.d.i.p. Wniosek skarżącego o udostępnienie informacji publicznej został złożony w marcu 2022 r., natomiast skierowana do skarżącego odpowiedź na ten wniosek – bez względu na przyczyny opóźnienia - została udzielona przez organ dopiero w grudniu 2024 r. Bezspornie zatem udzielona przez organ skarżącemu odpowiedź na jego wniosek z dnia 21 marca 2022 r. została dokonana z przekroczeniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W tej sytuacji należało stwierdzić, że organ dopuścił się w niniejszej sprawie w bezczynności. Jednocześnie, zważywszy na treść udzielonej odpowiedzi w porównaniu ze sformułowanym przez skarżącego we wniosku żądaniem udostępnienia mu informacji (wniosek zawierał 6 punktów szczegółowo opisanych powyżej, a dotyczących żądanych informacji), należało stwierdzić, że ww. odpowiedź organu nie była pełna. W tym kontekście, w pierwszej kolejności zaznaczenia wymaga, że skarżący, co konsekwentnie podtrzymywał jego pełnomocnik, żądał udzielenia mu wnioskowanej informacji publicznej poprzez udostępnienie dokumentów zawierających wnioskowane informacje, jednakże odpowiedź organu nie została w ten sposób wnioskodawcy udzielona. Jednocześnie też organ w żaden sposób nie wyjaśnił i nie uzasadnił powodów takiego właśnie załatwienia wniosku skarżącego i wyboru formy udzielanej odpowiedzi. Sąd pragnie podkreślić, że właściwa realizacja wniosku o dostęp do informacji publicznej wymaga precyzyjnego udzielenia informacji na temat zawartych w nim kwestii. Nie chodzi bowiem o udzielenie jakiejkolwiek informacji, ale o przedstawienie jej w takim zakresie i w taki sposób, jaki odpowiada treści żądania. Przedstawienie informacji innej niż ta, na którą oczekuje wnioskodawca, informacji niepełnej lub też nieadekwatnej do treści wniosku, świadczy o bezczynności podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, do którego skierowano wniosek o jej udostępnienie, co uchybia regulacji zawartej w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1737/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając to na uwadze Sąd zobowiązał Wójta Gminy Parchowo do rozpoznania wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z dnia 21 marca 2022 r. w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w punkcie 1. sentencji wyroku. Przechodząc z kolei do oceny zaistniałych w sprawie okoliczności dotyczących opisanej powyżej bezczynności organu zgodnie z dyspozycją art. 149 § 1a p.p.s.a., w ocenie Sądu stwierdzona w przedstawionych okolicznościach sprawy bezczynność Wójta Gminy Potęgowo miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym można stwierdzić, iż naruszono prawo w sposób oczywisty. Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie zachowania organu jako bezczynności naruszającej prawo w sposób rażący jest zatem oczywistość, drastyczność naruszenia prawa z jednoczesnym brakiem racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 4016/19, CBOSA). W ocenie Sądu taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie. Jakkolwiek Sąd ma świadomość, że zwłoka w odpowiedzi organu na wniosek skarżącego spowodowana została błędnym nieudzieleniem odpowiedzi przez pracownika organu, a więc nie była zasadniczo wyrazem lekceważenia przez organ wnioskującego czy braku woli załatwienia tej sprawy, to jednak zważywszy na ponad dwuletni okres pozostawania w zwłoce, jak też dodatkowo – co zostało powyżej wykazane – w dalszym ciągu de facto nie rozpoznanie całości żądania strony i udostępnienia mu informacji we wnioskowanej formie, w ocenie Sądu okoliczności te wskazują na konieczność oceny istniejącej bezczynności jako kwalifikowanej. Wobec powyższego Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym - stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a. - orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania - punkt 3. sentencji wyroku - Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na zasądzone natomiast w niniejszej sprawie koszty składają się: uiszczony wpis od skargi (100 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie reprezentującego skarżącego w niniejszej sprawie adwokata (480 zł), ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).