III SAB/Gd 49/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Janina Guść Sędzia WSA Alina Dominiak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 listopada 2021 r. sprawy ze skargi M. T. na bezczynność Prezydenta Miasta [...] w postępowaniu dotyczącym przyznania świadczeń z pomocy społecznej 1. zobowiązuje Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosków skarżącej M. T. z dnia 30 października 2020 r. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w terminie miesiąca od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta Miasta [...] na rzecz skarżącej M. T. sumę pieniężną w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych. W dniu 27 maja 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła wniesiona bezpośrednio i sporządzona osobiście skarga M. T. (dalej jako "wnioskodawczyni" albo "skarżąca") na bezczynność Prezydenta Miasta [...] (Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]) w postępowaniu dotyczącym przyznania wnioskodawczyni świadczeń z pomocy społecznej. Z treści skargi wynikało, że stosowny wniosek o przyznanie szeregu świadczeń z pomocy społecznej (m.in. zasiłków oraz świadczeń w postaci opłacania składek zdrowotnych i emerytalno – rentowych) złożony przez wnioskodawczynię w [...] Urzędzie Wojewódzkim w [...] w dniu 30 października 2020 r. został przez Wojewodę przekazany do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] drogą elektroniczną w dniu 6 listopada 2020 r. Informację w tej materii skarżąca uzyskała z pisma Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 kwietnia 2021 r. nr [...] stanowiącego odpowiedź na skargę na nieprzekazanie przez Wojewodę jej wniosku do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Skarżąca wskazała ponadto, że jej wniosek nie został rozpatrzony. Wniosła również o przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej wynikającej z przepisów administracyjnych. Przy piśmie z dnia 1 czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przekazał skargę organowi oraz poinformował Prezydenta Miasta [...] o konieczności przekazania skargi przez organ wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Pismem z dnia 14 czerwca 2021 r. (nr [...] l. dz. [...]) Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] w [...] poinformował Sąd, że nie jest w posiadaniu wniosku M. T., gdyż taki wniosek nie wpłynął w ogóle do Ośrodka. W piśmie wskazano, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2021 r. nr [...] stwierdziło, że przed organem nie toczy się żadne postępowanie zapoczątkowane wnioskiem z dnia 30 października 2020 r., co uzasadnia stwierdzenie, że Kierownik Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] w [...] działający w imieniu Prezydenta Miasta [...] nie pozostaje w bezczynności. Wraz z ww. pismem do Sądu złożone zostały akta administracyjne, z których wynika, że M. T. pismem zatytułowanym "ponaglenie" , które wpłynęło do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] w [...] w dniu 29 grudnia 2020 r. zwróciła się z prośbą o przyspieszenie rozpatrywania jej wniosku z dnia 30 października 2020 r. W następstwie wezwania z dnia 8 lipca 2021 r. wystosowanego przez Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w przedmiocie złożenia przez organ oryginału skargi wraz z załącznikami w dniu 26 lipca 2021 r. do Sądu wpłynęła przekazana przez działającego w imieniu Prezydenta Miasta [...] pełnomocnika skarga M. T. na bezczynność organu w postępowaniu dotyczącym przyznania wnioskodawczyni świadczeń z pomocy społecznej wraz z załącznikami. W następstwie wezwania z dnia 16 sierpnia 2021 r. wystosowanego przez sędziego sprawozdawcę Zastępca Kierownika Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr [...] [...] przy piśmie z dnia 25 sierpnia 2021 r. (nr [...] l. dz. [...]) przekazał do Sądu skan wniosku M. T. z dnia 30 października 2020 r. W piśmie procesowym z dnia 5 października 2021 r. skarżąca podtrzymała skargę. Do wniesionego pisma skarżąca załączyła wydruk urzędowego poświadczenia przedłożenia potwierdzający doręczenie w dniu 6 listopada 2020 r. korespondencji kierowanej z [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie skarżąca uczyniła bezczynność Prezydenta Miasta [...], którą skarżąca wiąże z brakiem rozpatrzenia jej wniosków zawartych w piśmie z dnia 30 października 2020 r. a dotyczących przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Dokonując kontroli zarzucanej przez skarżącą bezczynności w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt sprawy skarżąca pismem z dnia 30 października 2020 r. wystąpiła o przyznanie określonych świadczeń z pomocy społecznej. W związku z tym, że stosowny wniosek złożony został do organu niewłaściwego rzeczowo (to jest do Wojewody [...]) organ ten poinformował skarżącą o organie właściwym w sprawie (pismem z dnia 6 listopada 2020 r., doręczonym w dniu 13 listopada 2020 r.) oraz przekazał złożony wniosek do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] za pośrednictwem Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP). W realiach sprawy nie ma sporu co do tego, że wniosek ten wpłynął do organu pierwszej instancji. Uznać tym samym należy, że od momentu wpłynięcia tej korespondencji organ pierwszej instancji zobligowany był do podjęcia stosownych czynności we wszczętym postępowaniu administracyjnym. Organ winien był nadto procedować zgodnie z terminami załatwienia sprawy określonymi w art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (ówczesny publikator: tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) Skoro zaś organ pierwszej instancji do dnia wniesienia skargi żądań skarżącej nie rozpatrzył dopuścił się zarzucanej przez skarżącą bezczynności. Z bezczynnością organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., mamy do czynienia wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Taka sytuacja miała bezsprzecznie miejsce w realiach rozpatrywanej sprawy, co prowadziło do uwzględnienia skargi. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Przedstawione okoliczności faktyczne jak i wskazane regulacje normatywne uzasadniały w ocenie Sądu zobowiązanie Prezydenta Miasta [...] do rozpoznania wniosków skarżącej zawartych w piśmie z dnia 30 października 2020 r. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej w terminie miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt pierwszy sentencji wyroku mający swoją podstawę w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu jest to okres, w trakcie którego organ będzie w stanie przeprowadzić w sposób właściwy postępowanie (względnie odrębne postępowania) wyjaśniające i wydać stosowne rozstrzygnięcie merytoryczne (względnie rozstrzygnięcia merytoryczne). Jednocześnie Sąd stwierdził, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt drugi sentencji wyroku mający swoją podstawę w art. 149 § 1a p.p.s.a. ). Należy podkreślić, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy (w realiach sprawy przekroczenie wynosi ponad 11 miesięcy). Stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa łączyć należy z sytuacją, w której bezczynność organu musi być pozbawiona racjonalnego uzasadnienia, a także wywoływać dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. W ocenie Sądu taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie. Warto bowiem odnotować, że organ sam pierwotnie wskazywał (zob.: pismo z dnia 14 czerwca 2021 r. l. dz. [...]), że stosownym wnioskiem skarżącej w ogóle nie dysponuje, by następnie (zob.: pismo z dnia 25 sierpnia 2021 r. nr [...] l. dz. [...]) przekazać skan tego wniosku do Sądu. Odnosząc się z kolei do skutków indywidualnych zarzucanej bezczynności podkreślić należy, że skarżąca zwróciła się z wnioskami o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej podkreślając trudną sytuację materialną jej samej oraz rodziny. Ta sytuacja - co Sądowi wiadomo z urzędu z uwagi na fakt prowadzenia szeregu spraw z zakresu świadczeń z pomocy społecznej i świadczeń opiekuńczych inicjowanych przez samą skarżącą jak i członków jej rodziny – jest organowi, któremu zarzucono bezczynność ze wszech miar znana. Jednocześnie w punkcie trzecim sentencji wyroku Sąd przyznał od organu na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1.000 zł uwzględniając wniosek zawarty w skardze. Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a. jedyną przesłanką warunkującą wymierzenie organowi grzywny (jak również przyznanie od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej) jest uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosowanie środków określonych w art. 149 § 2 p.p.s.a. wobec organu jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu administracyjnego, zatem możliwością, z której sąd ten może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę wybór odpowiedniego środka powinien być zasadniczo warunkowany celem skargi na bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania, którym jest zwalczenie tych stanów mających miejsce w postępowaniu i doprowadzenie do jego zakończenia. Istotna jest również funkcja prewencyjna, mająca na celu zapobieganie, aby w przyszłości organ administracji publicznej nie dopuszczał do powstania wyżej wskazanych, negatywnych z punktu widzenia strony postępowania, stanów. Podstawowe znaczenie ma tutaj zastosowanie grzywny, która pełni względem organu funkcje prewencyjno-represyjne. Jeżeli jednak sąd administracyjny uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać stronie skarżącej sumę pieniężną w stosownej wysokości, która zrekompensuje, przynajmniej w pewnej mierze, uszczerbek (krzywdę oraz straty) jakich doznała strona skarżąca na skutek bezczynności lub przewlekłego działania organu administracji publicznej. W ocenie Sądu orzekającego uwzględniwszy realia sprawy uznać należało, że przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 1.000 złotych zrekompensuje uszczerbek jakiego skarżąca doznała w wyniku rażącej bezczynności organu, jednocześnie zapobiegając w przyszłości powstaniu tego rodzaju uchybień ze strony Prezydenta Miasta [...]. Wyrok w niniejszej sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do regulacji zawartej w art. 119 pkt 4 p.p.s.a.