III SAB/Gd 5/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka ( spr. ) Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. Z. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] do rozpatrzenia odwołania A. Z. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 19 lipca 2011 r. nr [...]- w terminie 14 dni od doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia 19 lipca 2011 r. znak [...] Wójt Gminy (z upoważnienia wójta decyzję wydał Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej) działając na podstawie art. 3 i art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 130, poz. 903), § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (bez wskazania daty aktu oraz publikatora) odmówił A. Z. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną J. S. Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w dniu 28 lipca 2011 r. W dniu 10 sierpnia 2011 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wpłynęło odwołanie A. Z. od w/w decyzji skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odwołaniu wniesiono o ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 19 sierpnia 2011 r. odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęły do organu odwoławczego. Pismem z dnia 10 października 2011 r. A. Z. zwróciła się do organu odwoławczego z prośbą o przyspieszenie procedury odwoławczej w jej sprawie. W/w wezwanie, które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 13 października 2011 r. pozostało bez odpowiedzi. Następnie w dniu 18 stycznia 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga A. Z. na bezczynność organu odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia odwołania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ odwoławczy nie rozpatrzył odwołania pomimo tego, że skarżąca zwróciła się z prośbą o przyspieszenie procedury odwoławczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie z uwagi na fakt, że skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymagało, czy skarżąca wyczerpała wymogi formalne do wniesienia skargi na bezczynność organu. Zgodnie bowiem z art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Takim środkiem zaskarżenia, o którym mowa w w/w przepisie jest przewidziane w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku gdy nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie należało uznać, iż skarżąca spełniła warunek formalny. Otóż pismo, które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 13 października 2011 roku, w którym zwraca się ona z prośbą o przyspieszenie procedury odwoławczej od decyzji odmawiającej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które to odwołanie skarżąca złożyła w dniu 10 sierpnia 2011 roku a które wpłynęło do organu odwoławczego 18 sierpnia 2011r., niewątpliwie spełniało wymóg wezwania, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a., a zatem stanowiło wezwanie do usunięcia naruszenia prawa na niezałatwienie sprawy w terminie. W okolicznościach sprawy nie było podstaw do uznania, iż złożone przed wniesieniem skargi wezwanie nie odpowiadało wymogom prawa. Sąd zwraca uwagę, że organ nawet w odpowiedzi na skargę w żaden sposób nie ustosunkowuje się do faktu jego złożenia. Przechodząc zatem do merytorycznej oceny skargi należało uznać jej zasadność. W myśl przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako właściwy organ odwoławczy od organów gminy w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 17 ust. 1 k.p.a., rozstrzyga odwołanie według reguł określonych w rozdziale 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 k.p.a. w związku z art. 133 k.p.a. Przepis art. 133 k.p.a. ustanawia ustawowy termin, w którym organ I instancji obowiązany jest przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Termin ten wynosi siedem dni od dnia, w którym organ otrzymał odwołanie. Datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. W myśl przepisu art. 35 ust. 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy liczy się od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu II instancji. Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. W niniejszej sprawie miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął zatem dla organu odwoławczego w dniu 19 września 2011 r., jak bowiem wskazuje organ, w dniu 19 sierpnia 2011r. odwołanie skarżącej wpłynęło do niego za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Nierozpatrzenie odwołania w tym terminie, przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., świadczy zatem o bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę i zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania skarżącej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych. Dodatkowo – stosownie do w/w przepisu - Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przejawem rażącego naruszenia art. 35 § 3 k.p.a. jest okoliczność, iż sprawa nie wymaga przeprowadzenia skomplikowanego postępowania wyjaśniającego, a jej przedmiotem jest świadczenie pielęgnacyjne na bieżące potrzeby. Zdaniem Sądu sprawy z zakresu pomocy społecznej nie powinny oczekiwać dłużej na rozpatrzenie niż wynika to z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zwłaszcza, że organ nie wskazał żadnej przyczyny usprawiedliwiającej wielomiesięczne opóźnienie w załatwieniu sprawy z zakresu pomocy społecznej, które ze swej natury wymagają podejmowania szybkich działań. Opieszałość organu podważa bowiem sens ustawy o pomocy społecznej i godzi w realizację jej celów określonych w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2.