III SAB/Gd 50/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 2 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. J. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...] postanawia: odrzucić skargę. L. J. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego [...], polegającą na odmowie okazania akt ksiąg wieczystych prowadzonych przez Sąd Rejonowy [...]. Jednocześnie złożył skargę na nieuprawnione podjęcie czynności przez sędziego tego Sądu polegające na wadliwym przeprowadzeniu postepowania kontrolnego w sądzie wieczystoksięgowym. L. J. wniósł również o skontrolowanie prawidłowości działania ww. sądu powszechnego i jego kierownictwa oraz kontrolę Lokatorsko – Własnościowej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w G. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu podano, że kognicja sądów administracyjnych nie obejmuje badania prawidłowości orzeczeń sądów powszechnych, a takimi są wpisy do ksiąg wieczystych. Ich weryfikacja i wzruszenie odbywa się w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania cywilnego i zastrzeżona jest dla sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego. W związku z tym żądanie skarżącego nie ma uzasadnienia prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania jej zarzutów merytorycznych. Sprawy, których dotyczy skarga nie mieszczą się bowiem we właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określonej w art. 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.). W pierwszej kolejności zauważyć należy, że zagadnienia poruszane w skardze L. J. podzielić można na trzy zasadnicze grupy, z których jedna dotyczy bezczynności organu polegającej na odmowie okazania akt ksiąg wieczystych, druga to skarga na czynności wskazanego w skardze pracownika organu, zaś w trzeciej skarżący wniósł o skontrolowanie prawidłowości działania sądu powszechnego i jego kierownictwa oraz kontrolę działalności spółdzielni mieszkaniowej. Stosownie do treści art. 3 § 1 - 3 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Odnosząc się do zagadnień związanych z zaskarżoną bezczynnością Prezesa Sądu Rejonowego [...] zauważyć należy, że jak wynika z przywołanych powyżej przepisów właściwością sądu administracyjnego objęte jest orzekanie w przedmiocie bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a., co oznacza, że bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania podlega kontroli sądu administracyjnego jedynie w takim przypadku, gdy organ nie podejmuje czynności, czy też nie wydaje orzeczenia, które mogłyby być zaskarżone do sądu administracyjnego. Innymi słowy nie każda bezczynność organu może być przedmiotem skargi, przy czym jeżeli określona aktywność organu nie podlegała kognicji sądu administracyjnego, to i kontroli sądowoadministracyjnej nie będzie podlegać bezczynność organu w tym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 maja 2014r., sygn. II OSK 1084/14, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z wyliczenia spraw podlegających właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych wynika, że sądy te nie są właściwe w sprawach skarg na bezczynność sądów powszechnych w zakresie postępowania, jakie prowadzą. Właściwością sądów administracyjnych objęte są bowiem wyłącznie indywidualne sprawy z zakresu administracji publicznej. Dostęp do akt ksiąg wieczystych regulują przepisy ustawy z dnia 6 lipca 1982r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U. z 2013 r. poz. 707 ze zm.). Zgodnie z art. 361 ust. 4 ww. ustawy akta księgi wieczystej może przeglądać osoba mająca interes prawny oraz notariusz. Wniosek strony o udzielenie wglądu do akt księgi wieczystej nie podlega rozstrzygnięciu w formach przewidzianych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., zatem do skarg w tym zakresie nie ma zastosowania sądowa kontrola administracji publicznej, a w konsekwencji również do skarg na bezczynność organów w tym względzie. Z kolei odnośnie skargi na pracownika sądu oraz wniosku o skontrolowanie prawidłowości działania sądu powszechnego i jego kierownictwa Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 41b ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 133 ze zm.) organem właściwym do rozpatrzenia skargi lub wniosku, dotyczących działalności sądu, jest prezes sądu (§ 1). Jeżeli skarga lub wniosek dotyczą działalności sądu okręgowego i sądu rejonowego, organem właściwym do rozpatrzenia jest prezes sądu okręgowego. (...) (§ 2). Organem właściwym do rozpatrzenia skargi dotyczącej działalności prezesa sądu rejonowego jest prezes sądu okręgowego (...) (§ 3). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że czynności - niezależnie od formy – podejmowane w trybie właściwym dla rozpatrywania skarg i wniosków na działalność organów administracji (także właściwych organów sądów w zakresie ich działalności administracyjnej) nie mieszczą się w zakresie przedmiotowym objętym art. 3 p.p.s.a. i stąd nie podlegają kognicji sądu administracyjnego. Konsekwencją tego jest, że w tym postępowaniu nie przysługuje również skarga na bezczynność. Skarga na działalność sądu rejonowego lub prezesa sądu rejonowego podlega rozpoznaniu zgodnie z powołanymi przepisami ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. W końcu Sąd stwierdza, że świetle wskazanych wyżej przepisów p.p.s.a. sądy administracyjne nie są uprawnione do sprawowania kontroli działalności spółdzielni mieszkaniowej. Kompetencji takich nie dają ani przepisy p.p.s.a., ani przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2013 r., poz.1222). Mając na uwadze ww. okoliczności oraz treść wskazanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniesioną skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia.