III SAB/Gd 55/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi W. F. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian do ewidencji gruntów oddala skargę. W skardze z dnia 31 lipca 2013 r., powołującej art. 50 § 1 k.p.a. (prawidłowo: ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi j. t Dz. U 2012, poz. 270 ze zm.) W. F. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Starosty Starostwa Powiatowego. Skarżący wskazał, że bezczynność Starosty [...] ma charakter długotrwały, uporczywy, rażąco narusza prawo oraz spowodowała ogromne szkody we własności skarżącego oraz innych spadkobierców, których skarżący reprezentuje jako kurator spadku. W ocenie skarżącego organ przekroczył przysługujące mu kompetencje poprzez niedokonanie zmian w ewidencji gruntów i budynków, pomimo przesłanych prawomocnych postanowień sądowych, zawiadomień V Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K., i niewykonywanie postanowień oraz decyzji innych organów w tym Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego Głównego Geodety Kraju i Samorządowego Kolegium Odwoławczego Skarżący zwrócił się do Sądu o zebranie pełnego materiału dowodowego w sprawie oraz wydanie wyroku nakazującego Staroście [...] dokonanie zmian w rejestrze gruntów i budynków zgodnie z zapisami KW [...] V Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego tj. wykreślenie Lasów Państwowych jako "bezprawnie wpisanego użytkownika". Z akt sprawy wynikają jej następujące istotne okoliczności. Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2012 r. W. F. wystąpił do Starosty [...] o wykreślenie z bazy danych ewidencji gruntów wpisu dla nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerami działek 401/3, 401/4, 401/5, 407/1, 407/3, 407/5, 434/3, 440/1, 441/3, 442/4, 442/5, 443/1 i 443/1 położonej w obrębie R. gm. K., ujawnionej w księdze wieczystej nr KW [...] V Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego, wskazującego jako użytkownika Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo . W toku wskazanego postępowania zapadały zmienne orzeczenia tak organu I instancji, jak i organów odwoławczych , a m. in., co jest istotne dla sprawy niniejszej, postanowieniem Starosty [...] z dnia 30 stycznia 2013 r. zostało ono zawieszone w związku z postępowaniem toczącym się przez Sądem Rejonowym – zainicjowanym przez Skarb Państwa - Lasy Państwowe Nadleśnictwo o uzgodnienie księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Lasy Państwowe stoją bowiem na stanowisku, że wpis w księdze wieczystej w zakresie prawa własności jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, która faktycznie z mocy prawa przeszła na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 ust. 1 e dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. 1944, Nr 4, poz. 17). Postanowieniem z dnia 8 maja 2013 r. nr 1574/13 Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie o zawieszeniu i umorzyło postępowanie wskazując, że wnioskowana przez W. F. zmiana danych podmiotowych zawartych w ewidencji gruntów należy do czynności o charakterze materialno-technicznym. Wobec tego zmiany wynikające m.in. z prawomocnych orzeczeń sądowych są wprowadzane przez starostę do ewidencji z urzędu, bez konieczności wydawania w tym zakresie decyzji administracyjnej, co oznacza, że zawieszenie postępowania było bezprzedmiotowe. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, co następuje: Skarżący zwrócił się do organu o dokonanie czynności materialno-technicznej – wykreślenia wpisu z ewidencji gruntów, co do której organ nie znalazł podstaw, a aktualnie zarzuca organowi bezczynność. Skarżący prowadzi postępowanie zmierzające do uregulowania stanu prawnego nieruchomości należących niegdyś do wstępnych skarżącego. Własność spornej nieruchomości została ujawniona zarówno w KW jak i w rejestrze gruntów. W rejestrze gruntów od 1964 r. przy tej nieruchomości istnieje zapis, ze władającym (użytkownikiem) jest Państwowe Gospodarstwo Leśne Nadleśnictwo, które de facto nadal włada nieruchomością i odmawia wydania jej skarżącemu. W ocenie organu wykreślenie wpisu jest możliwe w oparciu o aktualne dokumenty tj. np. protokół zdawczo – odbiorczy czy prawomocny wyrok sądu powszechnego w sprawie o wydanie nieruchomości. Skarżący jest zatem w stanie uzyskać dokument, na podstawie wpis użytkownika zostanie wykreślony. wniosek skarżącego jest niewystarczający dla wykreślenia użytkownika z ewidencji. Z ustaleniami organu Skarżący nie chce się zgodzić uważając, ze wykreślenie użytkownika winno nastąpić wyłącznie na podstawie wniosku i uzyskanych dotychczas orzeczeń. Końcowo dodano, że ewidencję gruntów i budynków dla obrębu Ł. założono w 1964 r. i od tego czasu użytkownikiem spornej nieruchomości były i są Lasy Państwowe Nadleśnictwo. W chwili przedłożenia dokumentu dającego podstawy do dokonania zmiany zapisu w ewidencji czynność zostanie dokonana. Organ zaprzeczył, by w toku postępowania nie wykonał wiążących orzeczeń organów wyższego szczebla. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Punkt wyjścia do rozważań w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 3 § 1 p.p.s.a., stosownie do którego sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne - jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. - obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Zgodnie z art. 149 p.p.s.a. istota uwzględnienia skargi na bezczynność polega na tym, że sąd, uznając taką skargę za zasadną, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 marca 2003 r., IV SAB/Wa 109/07). Mając na uwadze powyższe skarga W. F. nie mogła zostać uwzględniona. Przede wszystkim - sąd administracyjny nie jest uprawniony do orzekania o wadliwości wpisu w ewidencji gruntów i orzekania o jego anulowaniu. Aktualizacja jak i sprostowanie nieprawidłowych zapisów w ewidencji gruntów podlega przepisom z ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( j.t. Dz. U. Nr 193 z 2010 r., poz. 1287 ze zm.) Przepisy tej ustawy nie uprawniają sądu administracyjnego do wystąpienia za stronę zainteresowaną z wnioskiem o dokonanie odpowiednich zmian w ewidencji gruntów i budynków. Ponadto - podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania. W niniejszej sprawie jest istotne, że przed dniem rozprawy, która odbyła się 14 listopada 2013 r., w innej sprawie zawisłej przed tym Sądem, ze skargi Skarbu Państwa Lasów Państwowych Nadleśnictwo, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 510/13 stwierdził nieważność postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 maja 2013 r. nr [...]. W wyroku orzeczono, że postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów o właściwości. Organem właściwym do rozpoznania zażalenia skarżącego od postanowienia Starosty [...] z dnia 30 stycznia 2013 r. o zawieszeniu postępowania nie było bowiem Samorządowe Kolegium Odwoławcze lecz [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego. Wyrok stał się prawomocny. Stwierdzenie nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego ma to znaczenie dla niniejszej sprawy, że "zaktualizowało" się postanowienie Starosty [...] z dnia 30 stycznia 2013 r. zawieszające postępowanie o dokonanie zmian w ewidencji do czasu zakończenia przed Sądem Rejonowym sprawy dotyczącej uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Sąd w składzie orzekającym stoi na stanowisku, że stanu zawieszenia postępowania nie można utożsamiać z bezczynnością. Należy mieć na względzie, że zawieszenie postępowania administracyjnego odnosi ten skutek prawny, że następuje wstrzymanie terminów przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego (art. 103 Kpa), a w czasie zawieszenia postępowania organ administracji publicznej może podejmować jedynie czynności niezbędne w celu zapobieżenia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnym szkodom dla interesu społecznego W ocenie Sądu, postanowienie o zawieszeniu postępowania eliminuje możliwość powstania w tej samej sprawie tak zwanej bezczynności organu, w tym przypadku - związanej z terminem załatwienia sprawy dotyczącej zmiany w ewidencji gruntów i budynków. (por. wyrok wsa w Warszawie z dnia 15.03.2013 r., w sprawie sygn. akt I SAB/Wa 64/13 ,"Niezależnie od czasu trwania zwłoki w załatwieniu sprawy, podjęcie rozstrzygnięcia o zawieszeniu postępowania w sprawie oznacza, że bezczynność organu ustaje. Okres zawieszenia postępowania nie jest stanem bezczynności. Postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego eliminuje możność powstania bezczynności związanej z upływem terminu załatwienia sprawy, dając jednocześnie stronie możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego tego postanowienia. Nie jest natomiast możliwe wniesienie skargi na bezczynność dopóki we właściwym trybie nie zostanie wzruszone postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego. LEX nr 1302878). Podkreślenia wymaga, że w wypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem kontroli Sądu jest wyłącznie ocena, czy organ ten rzeczywiście pozostaje bezczynny wobec sformułowanego przez stronę żądania załatwienia sprawy. W takim wypadku Sąd nie wnika w merytoryczną prawidłowość podejmowanych przez organ w toku postępowania rozstrzygnięć - w tym nie ocenia prawidłowości postanowienia o zawieszeniu postępowania. Sąd nie jest również władny rozstrzygać o kwestii własności i innych prawach związanych ze sporną nieruchomością, a tym samym rozstrzygać, czy zapisy ksiąg wieczystych i ewidencji gruntów są zgodne z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. (por. wyrok wsa w Poznaniu z dnia 22.05.2013 r. sygn. akt IV SAB/Po 24/131.:"Nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, zaś celem skargi do sądu administracyjnego na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji publicznej jest m.in. doprowadzenie do podjęcia przez właściwy organ określonego w przepisach działania w sprawie wszczętej żądaniem strony. 2. W przypadku skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania wnoszonych na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., granice sprawy sądowej, podlegającej kontroli sądu administracyjnego, wyznaczone są etapem postępowania w jakim ta skarga została wniesiona, a kontrola ta dotyczy wyłącznie działalności określonego organu administracji publicznej od momentu zainicjowania przed nim konkretnego postępowania administracyjnego do chwili jego zakończenia." LEX nr 1324030.). Trzeba również podkreślić w tym miejscu, że ewidencja gruntów i budynków, pełniąc funkcje informacyjno-techniczne, nie rozstrzyga sporów o prawa do gruntów czy budynków, ani nie nadaje tych praw. Rejestruje jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy, a zmiany danych w ewidencji gruntów można dokonać tylko w oparciu o decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe lub akty notarialne, w których zawarte są dane objęte ewidencją gruntów (por. wyrok NSA W-wa z dnia 29 września 2011 r., I OSK 1596/10, Lex nr 1068442). Ponieważ stwierdzenie przez WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 26 września 2013 r. w sprawie IIISA/Gd 510/13 nieważności postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 maja 2013 r. nr 1574/13 powoduje, że sprawa wraca do stanu sprzed wydania wadliwego aktu - postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian w danych ewidencji gruntów w dalszym ciągu pozostaje zawieszone, a postanowienie organu odwoławczego, które zapadnie po rozstrzygnięciu zażalenia skarżącego na postanowienie Starosty o zawieszeniu, będzie mogło być zaskarżone wyłącznie odrębną skargą. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę W. F. na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.