III SAB/Gd 61/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w postępowaniu dotyczącym ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia odrzucić skargę. W dniu 31 marca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła przekazana przez organ skarga S.K. (dalej jako "skarżący") na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w postępowaniu dotyczącym ustalenia i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarga została pierwotnie wniesiona w dniu 25 lutego 2022 r. bezpośrednio do Sądu i przekazana do organu pismem z dnia 2 marca 2022 r. Z treści skargi wynikało, że organ odwoławczy wydając decyzję w dniu 4 lutego 2022 r. rozpoznał odwołanie skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 15 czerwca 2021 r. z naruszeniem terminu, który został określony w ustawie – Kodeks postępowania administracyjnego. Wskazana okoliczność jest w ocenie skarżącego istotna zważywszy, ze od dnia 15 czerwca 2021 r. w sprawie naliczane są odsetki. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o umorzenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2022 r., poz. 329; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 p.p.s.a. Przesłankami tymi są: - niewłaściwość sądu (pkt 1), - niezachowanie terminu do wniesienia skargi (pkt 2), - nieuzupełnienie braków formalnych skargi pomimo wezwania (pkt 3), - zawisłość sprawy lub prawomocne jej osądzenie (pkt 4), - brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), - brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. (pkt 5a) oraz - niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Stwierdzenie wystąpienia którejkolwiek z wymienionych wyżej przesłanek niedopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, a w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Mając na uwadze powyższe regulacje normatywne jak i opisane wyżej okoliczności faktyczne Sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna. Z akt administracyjnych sprawy przekazanych Sądowi wynika wprost, że decyzją z dnia 4 lutego 2022 r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrzyło odwołanie S.K. od decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta z dnia 15 czerwca 2021 r. nr (...) i zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. Wskazać w tym miejscu należy, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 22 czerwca 2020 r. (sygn. akt II OPS 5/19; publ.: ONSAiWSA 2020/6/79; dostępność: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) przyjął, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podejmowanego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a., to jest w zakresie stwierdzenia przez sąd administracyjny, że organ dopuścił się bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił także, że zasadniczym celem skargi na bezczynność organu administracji publicznej jest doprowadzenie do usunięcia stanu bezczynności, natomiast celem wtórnym jest uzyskanie prejudykatu w celu odszkodowawczym. Za niedopuszczalną należy zatem uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne zapatrywanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego. NSA podkreślił również, że pogląd o dopuszczalności rozstrzygania spraw ze skarg na bezczynność, w razie załatwienia sprawy administracyjnej przed wniesieniem skargi, jest nieprawidłowy z tego powodu, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej, to jest stanu bezczynności. W ocenie Sądu taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Przeszkodę do merytorycznego rozpoznania skargi skarżącego stanowi bowiem okoliczność wniesienia jej w dniu 25 lutego 2022 r., a zatem w momencie, w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie prowadziło już postępowania, albowiem wcześniej, to jest w dniu 4 lutego 2022 r., wydało decyzję w sprawie. W konsekwencji wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania administracyjnego (to jest po wydaniu decyzji ostatecznej), co miało miejsce w realiach rozpatrywanej sprawy, determinuje uznanie, że skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.