III SAB/Gd 69/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 września 2014 r. sprawy ze skargi I. T. i K. T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] do rozpatrzenia odwołania I. T. i K. T. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 3 lutego 2014 r. nr [...] - w terminie 21 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia 3 lutego 2014 r. (nr [...]) Prezydent Miasta odmówił przyznania I. T. i K. T. (dalej: "strony", "skarżący") pomocy w postaci zasiłku celowego. Strony złożyły odwołanie od tej decyzji twierdząc, że dochód ich czteroosobowej rodziny jest dużo niższy od kryterium dochodowego. Podkreśliły, że w rodzinie trzy osoby są przewlekle chore, a dwie z nich wymagają stałej opieki. Pismem z dnia 6 maja 2014 r. strony wniosły ponaglenie prosząc o jak najszybsze rozpatrzenie odwołania, z uwagi na brak środków na utrzymanie rodziny. W dniu 30 czerwca 2014 r. I. T. i K. T. wnieśli za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność organu odwoławczego w zakresie rozpatrzenia odwołania od ww. decyzji z dnia 3 lutego 2014 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie, przyznając, że odwołanie nie zostało rozpatrzone. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do przepisu art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013, poz. 267 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.", organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (art. 35 § 2 k.p.a.). Natomiast zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jako właściwy organ odwoławczy w niniejszej sprawie (art. 127 § 2 w zw. z art. 17 pkt 1 k.p.a.), rozstrzyga odwołanie według reguł określonych w Rozdziale 10 Dziale II Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 § 3 w zw. z art. 133 k.p.a. Przepis art. 133 k.p.a. ustanawia ustawowy termin, w którym organ pierwszej instancji obowiązany jest przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Termin ten wynosi siedem dni od dnia, w którym organ otrzymał odwołanie. Datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania odwołania przez organ odwoławczy, a zatem termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy, o którym mowa w art. 35 § 3 k.p.a. liczy się od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu drugiej instancji. Zasadniczo "załatwienie sprawy" w postępowaniu administracyjnym (w tym postępowaniu odwoławczym) oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej (art. 104 § 1 w zw. z art. 138 k.p.a.). Jeżeli zatem organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy nie jest w żaden sposób uzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. Należy wskazać, że okoliczności faktyczne niniejszej sprawy pozostawały poza sporem. Skarżący pismem z dnia 18 lutego 2014 r. odwołali się od decyzji organu pierwszej instancji w sprawie odmowy przyznania pomocy w postaci zasiłku celowego. Odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, za pośrednictwem organu pierwszej instancji, w dniu 27 lutego 2014 r.. Pismem z dnia 6 maja 2014 r. skarżący wezwali Samorządowe Kolegium Odwoławcze do wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie. W tym kontekście należy wskazać, że uruchomienie sądowoadministracyjnej kontroli działalności administracji publicznej obwarowane jest spełnieniem określonych wymogów. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zdaniem sądu skarżący składając do Kolegium "ponaglenie" zawierające wezwanie do rozpatrzenia odwołania, wypełnili w istocie wskazany wymóg formalny do wniesienia skargi na bezczynność organu, poprzez uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia. Niewątpliwie, za taki środek zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 p.p.s.a., należy uznać przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku, gdy nie ma takiego organu (tak, jak w przedmiotowej sprawie) - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi, należy uznać jej zasadność. W myśl art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął dla organu odwoławczego z dniem 29 marca 2014 r., jak bowiem wynika z akt sprawy odwołanie wpłynęło do Kolegium w dniu 27 lutego 2014 r. Nie rozpatrzenie odwołania w tym terminie, przewidzianym dla rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym (art. 35 § 3 k.p.a.), bezspornie oznacza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze pozostaje w stanie bezczynności. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie należy zwrócić uwagę, że skarga została wniesiona przez skarżących 30 czerwca 2014 r. - za pośrednictwem organu odwoławczego, a ustawowy termin do załatwienia sprawy upłynął w dniu 29 marca 2014 r. W ocenie Sądu trzy miesięczny termin pozostawania organu odwoławczego w bezczynności nie może przesądzać o rażącym naruszeniu przez ten organ terminu załatwienia sprawy, zważywszy, że Sądowi z urzędu znana jest sytuacja "spiętrzenia" spraw czekających na rozpoznanie w Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Ponieważ sprawa dotyczy zasiłku celowego, a więc świadczenia z zakresu pomocy społecznej, Sąd zobowiązał organ do rozpoznania odwołania skarżącej w terminie 21 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 p.p.s.a. uwzględnił skargę na bezczynność i zobowiązał organ odwoławczy do rozpatrzenia odwołania skarżących w powyższym terminie, a także stwierdził, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.