III SAB/Gd 7/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na bezczynność Szpitala [...] w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej postanawia 1. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez ustanowienie adwokata, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 6 marca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę I. J. na bezczynność Szpitala [...] w przedmiocie udostępnienia dokumentacji medycznej. Wnioskiem z dnia 7 marca 2008 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu w dniu 1 kwietnia 2008 r., skarżąca zwróciła się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Przy czym ubiegający się o skorzystanie z instytucji prawa pomocy winien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach ustalono, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem, oprócz mieszkania o powierzchni 25 m2 nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Jej małżonek jest właścicielem mieszkania o powierzchni 32 m2 oraz samochodu osobowego Fiat Cinquecento, rok produkcji - 1996. Źródłem dochodu małżonków są świadczenia emerytalno - rentowe oraz dodatki pielęgnacyjne w łącznej kwocie 3 464,92 zł brutto miesięcznie. Stan zadłużenia z tytułu kredytów oraz pożyczek wynosi około 27 000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała na bardzo zły stan zdrowia małżonków oraz związaną z tym konieczność przyjmowania pełnopłatnych leków. W tych okolicznościach nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Biorąc pod uwagę dane zawarte we wniosku, należy podkreślić, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Za taką oceną przemawia okoliczność, że zarówno skarżąca, jak i jej małżonek posiadają stałe źródło utrzymania (renta, emerytura), z którego osiągają regularny miesięczny dochód brutto w kwocie 3 464,92 zł. Nie można zatem przyjąć, że w takiej sytuacji, wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania w związku z dochodzeniem swoich racji przed Sądem. Uwzględniono przy tym wysokość kosztów sądowych, jakie mogą wystąpić w niniejszej sprawie, w tym opłaty kancelaryjnej za doręczenie odpisu orzeczenia z uzasadnieniem (100 zł) oraz ewentualnego wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości określonej w § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Jednocześnie, zdaniem Sądu, skarżąca dostatecznie wykazała, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, dlatego też postanowiono przyznać prawo pomocy przez ustanowienie adwokata, zapewniając tym samym faktyczną realizację konstytucyjnego prawa do sądu. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.