III SAB/Gd 7/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie wydania decyzji w sprawie rejestracji pojazdu postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 marca 2009 r., doręczonym w dniu 26 marca 2009 r., wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wnioskiem z dnia 1 kwietnia 2009 r. (data stempla pocztowego), którego braki formalne zostały usunięte w dniu 29 kwietnia 2009 r. skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, jest uprawniony z tytułu służebności mieszkania o powierzchni 16 m2, nie posiada przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. Wnioskodawca jest właścicielem dziesięcioletniego samochodu osobowego marki [...], którego wartość ocenił na 700 zł. Źródłem jego dochodu jest emerytura w kwocie 757 zł brutto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wskazał na konieczność ponoszenia znacznych wydatków na zakup niezbędnych leków. Wysokość ponoszonych kosztów z tytułu korzystania z telefonu, zużycia gazu oraz zakupu leków określił ogółem na 222 zł miesięcznie. Ponadto spłaca pożyczkę, której miesięczna rata wynosi 171 zł miesięcznie. W tych okolicznościach nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 5 maja 2009 r., doręczonym w dniu 22 maja 2009 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: odpisów zeznań podatkowych za 2008 r.; kopii dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość otrzymywanej emerytury; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; dodatkowego oświadczenia, czy pozostaje obecnie z związku małżeńskim, a przypadku odpowiedzi twierdzącej, podania informacji o majątku małżonki wnioskodawcy, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości (ze wskazaniem ich powierzchni), przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych) oraz wskazania źródeł i wysokości osiąganych przez nią dochodów, a także dowodów dotyczących źródeł i wysokości tych dochodów uzyskanych w okresie ostatnich trzech miesięcy; kopii dokumentów obrazujących aktualną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych) oraz wydatków na zakup leków; oświadczenia, czy korzysta aktualnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość. Jednocześnie został poinformowany, iż nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki tylko w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. W odpowiedzi na to wezwanie skarżący nadesłał m.in. odpis rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy za 2008 r., w którym wykazano dochód w wysokości 8 993,84 zł; kopię odcinka przekazu pocztowego emerytury za maj br. w wysokości 803,37 zł brutto (695,37 zł netto) oraz umowy majątkowej małżeńskiej z dnia 28 lipca 2008 r. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 26 maja 2009 r. wnioskodawca podał m.in., że nie posiada środków na rachunkach bankowych; aktualnie pozostaje w związku małżeńskim, który zawarł w dniu 28 maja 2007 r. Skarżący oświadczył, iż nie wie jaki majątek posiada żona i kwestia ta go nie interesuje, zwłaszcza, że przedmioty majątkowe nabyte przed zawarciem małżeństwa nie należą do majątku wspólnego. Jednocześnie wskazał, że źródłem jej dochodu jest renta w wysokości 605 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie będzie interpretował, jakie koszty ponosi małżonka i nie wyjaśni kwestii korzystania z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa powołanym przepisie, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślić bowiem należy, że zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej nie świadczy o prowadzeniu przez wnioskodawcę samodzielnego gospodarstwa domowego, a kształtuje jedynie stosunki majątkowe istniejące w jego małżeństwie. Wskazać należy, iż o przyznaniu stronie prawa pomocy nie decyduje tylko jej własny stan majątkowy z pominięciem majątku współmałżonka. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04. ONSAiWSA 2005 r. nr 1 poz. 8). Z istoty obowiązku wzajemnej pomocy małżonków wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody oraz sytuacja majątkowa drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów postępowania. W niniejszej sprawie wnioskodawca, powołując się na istniejący w jego małżeństwie ustrój rozdzielności majątkowej, uchylił się od podania w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (złożonym na urzędowym formularzu PPF) jakichkolwiek danych obrazujących stan majątkowy jego małżonki, a następnie uchylił się od przedłożenia - na wezwanie w trybie art. 255 P.p.s.a. - jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie. Informacja o wysokości renty małżonki skarżącego, zawarta w dodatkowym oświadczeniu z dnia 26 maja 2009 r. nie czyni zadość temu wezwaniu. Ponadto wnioskodawca nie przedstawił żądanych dokumentów obrazujących aktualną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania oraz odmówił udzielenia informacji w przedmiocie korzystania z pomocy społecznej. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Takie postępowanie wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów należy stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.