III SAB/Gd 75/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. B. na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w sprawie wydania zaświadczenia postanawia: odrzucić skargę. J. B. wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w T. w sprawie wydania zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę organ administracji wskazał, że w dniu 21 sierpnia 2019 r. wydał decyzję o odmowie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek oraz wniósł o odrzucenie skargi, podnosząc, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednakże przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) dalej powoływanej jako "p.p.s.a.", jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego lub skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, wówczas podlega ona odrzuceniu. Rozpoznanie takiej skargi skutkowałoby nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 p.p.s.a.). Wniosek organu o odrzucenie skargi jest zasadny. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne w myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do § 2a ww. przepisu sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Ponadto § 3 ww. przepisu stanowi o orzekaniu przez sądy administracyjne w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Z treści art. 3 § 2 pkt 8 pkt 9 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w odniesieniu do tych aktów lub czynności na które zgodnie z ustawą p.p.s.a. przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Skarga na bezczynność nie może zatem dotyczyć spraw nieobjętych właściwością sądu administracyjnego. Rozpoznając przedmiotową sprawę Sąd uznał, że nie należy ona do jego właściwości. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie skarżący uczynił bezczynność Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w T. przejawiająca się w nierozpatrzenia wniosku o przedawnienie i wydaniu zaświadczenia o niezaleganiu. Niniejsza skarga należy do spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, do której zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 300, dalej powoływanej jako "u.s.u.s."). Przepis art. 50 ust. 4a u.s.u.s stanowi o wydawanych przez Zakład zaświadczeniach o niezaleganiu w opłacaniu składek oraz decyzjach o odmowie wydania zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek. Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (t.j.: Dz.U. z 2019 r. poz. 1460) należą do spraw cywilnych podlegających postępowaniu sądowemu według przepisów kodeksu postępowania cywilnego. Zatem w powyższych sprawach właściwy jest sąd powszechny. Art. 83 ust. 2 u.s.u.s. wskazuje zastosowanie kodeksu postępowania cywilnego przy odwołaniach od decyzji Zakładu w sprawach indywidualnych. Wskazany przepis stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W ust. 3 powyższego przepisu wskazano, że odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Zatem stan bezczynności organu również został powierzony do rozpatrzenia właściwym sądom powszechnym. Powyższe ustalenia znajdują zastosowanie również przy wydawaniu zaświadczeń przez ZUS. Jedynie sprawy określone w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. stanowią odstępstwo od powyższego, gdyż odwołanie, o którym mowa w ust. 2 wskazanego przepisu, nie przysługuje. Jednakże stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z przedstawionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odrzucił skargę