III SAB/Gd 76/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. G. na bezczynność Rektora Politechniki [...] w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji o skreśleniu z listy studentów postanawia: przywrócić termin do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 30 września 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę K. G. na bezczynność Rektora Politechniki [...] w sprawie rozpoznania odwołania od decyzji o skreśleniu z listy studentów. Powodem odrzucenia skargi było nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi w zakreślonym terminie. Przesyłka pocztowa zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi była dwukrotnie awizowana w dniach 23 sierpnia 2021 r. i 31 sierpnia 2021 r. Termin do uiszczenia wpisu, wobec uznania, że przesyłka została doręczona skarżącemu zgodnie z art. 73 p.p.s.a. w trybie doręczenia zastępczego w dniu 6 września 2021 r., upłynął z dniem 13 września 2021 r. W dniu 2 listopada 2021 r . K. G. złożył osobiście wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie, załączając do niego zaświadczenia lekarskie oraz wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżący wskazał, że w okresie od 12 sierpnia 2021 r. do 17 września 2021 r. pozostawał na zwolnieniu lekarskim, co było przyczyną nieodebrania wezwania do uiszczenia wpisu z placówki pocztowej i niedochowania terminu do jego uiszczenia. Postanowieniem z dnia 12 listopada 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd stwierdził, że w sprawie skarżący nie uprawdopodobnił, by korzystanie ze zwolnienia lekarskiego stanowiło okoliczność nie do przezwyciężenia, uniemożliwiającą skarżącemu zachowanie terminu. Skarżący nie przytoczył żadnych faktów wskazujących na to, że rodzaj choroby, jej przebieg czy też zalecenia medyczne uniemożliwiły skarżącemu dokonanie wskazanej czynności procesowej, czyli uiszczenia wpisu sądowego lub złożenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz że nie istniała możliwość skorzystania w tym zakresie z pomocy innych osób. K. G. wywiódł od powyższego postanowienia zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, dołączając do niego dokumentację medyczną. W piśmie z dnia 10 stycznia 2022 r., stanowiącym uzupełnienie zażalenia, skarżący przytoczył dodatkową argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III OZ 1372/21 uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uzupełniony w zażaleniu stan faktyczny sprawy umożliwia ponowną analizę wpływu okoliczności związanych ze zwolnieniem lekarskim skarżącego w okresie, w którym biegł termin na wykonanie wezwania sądowego, na uchybienie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na szczególny wpływ chorób lub zaburzeń psychicznych w tym depresji, na uchybienie przez uczestnika postępowania terminu. Podkreślił, że w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym jako okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu wskazywana była choroba nagła i obłożna. Była więc to zwykle choroba układu ruchu lub innego fizykalnego mechanizmu organizmu ludzkiego skutkująca takim upośledzeniem funkcji organizmu, który uniemożliwiał podjęcie działań własnych lub działań nakierowanych na wyręczenie się inną osobą. Choroby psychiczne stanowią szeroką i złożoną grupę dysfunkcji organizmu ludzkiego przejawiającą się w różny sposób, w tym zaburzeniami emocjonalnymi, zaburzeniami działania narządów lub objawami psychosomatycznymi. Ich istota sprowadza się jednak głównie do zaburzenia przyjętych w danej grupie społecznej wzorców zachowań, sposobów myślenia, czucia, postrzegania, innych czynności umysłowych i relacji z innymi ludźmi. W przypadku chorób psychicznych może się zdarzyć, iż strona postępowania nie będzie obłożnie chora, będzie zdolna do samodzielnego poruszania się, jej organizm nie będzie wykazywać zaburzeń w sferze fizykalnej, lecz nie będzie ona mieć świadomości otaczającej jej rzeczywistości, ani nie będzie zdolna do prawidłowego myślenia i nadawania odpowiedniego znaczenia zdarzeniom odbywającym się z jej udziałem lub jej dotyczących. Naczelny Sad Administracyjny stwierdził, że uchybienie terminu do dokonania czynności przez stronę postępowania w takim stanie uzasadnia przyjęcie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., iż nie dopełniła jej bez własnej winy oraz uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Zastosowanie w takich sytuacjach dotychczas przyjętego w orzecznictwie miernika staranności mogłoby spowodować ograniczenie Konstytucyjnego prawa do sądu jednostki znajdującej się w szczególnie niekorzystnej sytuacji (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przepis art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), powoływanej dalej jako: "P.p.s.a.", stanowi, że Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Należy również podkreślić, że do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej (art. 197 § 2 p.p.s.a.) Zatem rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zobowiązany jest przyjąć ocenę prawną wyrażoną w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III OZ 1372/21. Mając na uwadze wskazane kryterium legalności oraz przedstawioną w postanowieniu NSA ocenę prawną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdza, że wniosek o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. Art. 86 § 1 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu następuje wtedy, gdy strona uprawdopodobni, że nie dokonała ona czynności bez własnej winy, przy czym o braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, a więc jeżeli dochowała należytej staranności. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia z dnia 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III OZ 1372/21. przesądził o tym, że uchybienie terminu do dokonania czynności przez stronę postępowania zmagającą się z chorobą psychiczną, w tym depresji, uzasadnia przyjęcie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., iż nie dopełniła jej bez własnej winy oraz uzasadnia przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zastosowanie w takich sytuacjach dotychczas przyjętego w orzecznictwie miernika staranności mogłoby spowodować ograniczenie konstytucyjnego prawa do sądu jednostki znajdującej się w szczególnie niekorzystnej sytuacji (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Skarżący w złożonym zażaleniu oraz piśmie z dnia 10 stycznia 2022 r. wyjaśnił jaka choroba była przyczyną uchybienia terminu do uiszczenia wpisu. Skarżący wskazał, że cierpi na depresję, co potwierdza załączona do zażalenia dokumentacja medyczna (skierowaniach do szpitala psychiatrycznego z dnia 4 sierpnia 2021 r. oraz z dnia 19 sierpnia 2021 r.). Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 13 grudnia 2021 r. wynika, że skarżący w dniach od 17 sierpnia do 9 września 2021 r. przybywał na zwolnieniu lekarskim z powodu nasilenia objawów depresyjnych. W związku z powyższym należy stwierdzić, że nowe okoliczności sprawy, przedstawione na etapie złożenia zażalenia uzasadniają uznanie, że skarżący uprawdopodobnił w sposób dostateczny brak swojej winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W tym stanie sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.