III SAB/Gd 78/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędziowie: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marta Sankiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi A. K. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie świadczenia rodzinnego 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania A. K. od decyzji Wójta Gminy L. z dnia 2 listopada 2012 r. nr [...] w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. wymierza Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu grzywnę w wysokości 500 (pięćset) złotych. Decyzją z dnia 2 listopada 2012r. nr [...] Wójt Gminy, działając na podstawie art. 2 pkt 1, art. 4-6, art. 8 pkt 4a i 6, art. 12a, art. 14 i art. 20 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. Nr 129, poz. 1058), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.) oraz art. 104 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), nie przyznał A. K. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dziecko: A. K., K. K., A. K. W uzasadnieniu wskazano, że ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego nie było podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia rodzinnego. W dniu 19 listopada 2012 r. do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wpłynęło odwołanie A. K. od ww. decyzji skierowane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. W odwołaniu wniesiono o ponowne rozpatrzenie złożonego wniosku i przyznanie zasiłku rodzinnego. W dniu 29 listopada 2012 r. odwołanie wraz z aktami sprawy wpłynęły do organu odwoławczego. Pismem z dnia 24 czerwca 2013r. (uzupełnionym pismem z dnia 2 lipca 2013r.) A. K. zwróciła się do organu odwoławczego z prośbą o przyspieszenie procedury odwoławczej w jej sprawie, wskazując jednocześnie, że czeka na załatwienie sprawy od siedmiu miesięcy. Ww. wezwanie, które wpłynęło telefaksem do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w dniu 25 czerwca 2013 r. pozostało bez odpowiedzi. Następnie w dniu 24 października 2013r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga A. K. na bezczynność organu odwoławczego w przedmiocie rozpatrzenia odwołania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ odwoławczy nie rozpatrzył odwołania pomimo tego, że skarżąca zwróciła się z prośbą o przyspieszenie procedury odwoławczej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie z uwagi na fakt, że skarżąca przed wniesieniem skargi na bezczynność do sądu administracyjnego nie wyczerpała przysługujących jej środków zaskarżenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymagało, czy skarżąca wyczerpała wymogi formalne do wniesienia skargi na bezczynność organu. Zgodnie bowiem z art. 54 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Takim środkiem zaskarżenia, o którym mowa w w/w przepisie jest przewidziane w art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie wnoszone do organu wyższego stopnia, a w przypadku gdy nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zdaniem Sądu w rozpatrywanej sprawie należało uznać, że skarżąca spełniła warunek formalny. Otóż pismo, które wpłynęło do Samorządowego Kolegium Odwoławczego telefaksem w dniu 25 czerwca 2013 r., w którym zwraca się ona z prośbą o przyspieszenie procedury odwoławczej od decyzji odmawiającej prawa do zasiłku rodzinnego, które to odwołanie skarżąca złożyła w dniu 19 listopada 2012 roku a które wpłynęło do organu odwoławczego 29 listopada 2012r., niewątpliwie spełniało wymóg wezwania, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Stanowiło zatem wezwanie do usunięcia naruszenia prawa na niezałatwienie sprawy w terminie. W okolicznościach sprawy nie było podstaw do uznania, że złożone przed wniesieniem skargi wezwanie nie odpowiadało wymogom prawa. Przechodząc zatem do merytorycznej oceny skargi należało uznać jej zasadność. W myśl przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z art. 3 § 2 pkt 8 powołanej ustawy kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jako właściwy organ odwoławczy od organów gminy w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 17 ust. 1 k.p.a., rozstrzyga odwołanie według reguł określonych w rozdziale 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 k.p.a. w związku z art. 133 k.p.a. Przepis art. 133 k.p.a. ustanawia ustawowy termin, w którym organ I instancji obowiązany jest przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Termin ten wynosi siedem dni od dnia, w którym organ otrzymał odwołanie. Datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. W myśl przepisu art. 35 ust. 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy liczy się od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu II instancji. Jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wydaje decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z bezczynnością organu. Tymczasem organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W rozumieniu art. 104 § 1 k.p.a. "załatwienie sprawy" oznacza wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. W niniejszej sprawie miesięczny termin na załatwienie sprawy upłynął zatem dla organu odwoławczego w dniu 31 grudnia 2012 r., jak bowiem wskazuje organ, w dniu 29 listopada 2012r. odwołanie skarżącej wpłynęło do niego za pośrednictwem organu pierwszej instancji. Nierozpatrzenie odwołania w tym terminie, przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a., świadczy zatem o bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Dodatkowo, należy jeszcze zauważyć, że w toku postępowania organ odwoławczy nie powiadomił skarżącej o innym terminie załatwienia sprawy, do czego jest zobowiązany na mocy art. 36 § 1 k.p.a. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 149 ustawy – Prawo o postępowaniu przez sadami administracyjnymi dotyczyć może w szczególności zawartych w k.p.a. przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Za rażące naruszenie tych przepisów można zatem uznać ich oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie. Jednakże w przekonaniu Sądu celem ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Uwzględniając zatem przedmiot wniosku oraz czynności niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy wynikające z treści przepisów ustawy o pomocy społecznej, Sąd stwierdził, że bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Przejawem rażącego naruszenia art. 35 § 3 k.p.a. jest okoliczność, że sprawa nie wymaga przeprowadzenia skomplikowanego postępowania wyjaśniającego, a jej przedmiotem jest zasiłek rodzinny na bieżące potrzeby. Zdaniem Sądu sprawy z zakresu pomocy społecznej nie powinny oczekiwać dłużej na rozpatrzenie niż wynika to z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zwłaszcza, że organ nie wskazał żadnej przyczyny usprawiedliwiającej wielomiesięczne opóźnienie w załatwieniu sprawy z zakresu pomocy społecznej, które ze swej natury wymagają podejmowania szybkich działań. Opieszałość organu podważa bowiem sens ustawy o pomocy społecznej i godzi w realizację jej celów określonych w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 2. Z powyższych względów Sąd na mocy art. 149 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnił skargę i zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania skarżącej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych, a nadto stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wymierzając grzywnę w wysokości 500 złotych Sąd uznał, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy będzie to kwota adekwatna do wagi stwierdzonego zaniechania oraz zapewni, że organ odwoławczy zwróci w przyszłości należytą uwagę na wywiązywanie się z obowiązków nałożonych na niego przepisami prawa. Ustalając wysokość grzywny, Sąd działając w oparciu o art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. , wziął pod uwagę takie elementy jak: charakter sprawy, okres opóźnienia, jak też jego przyczyny obciążające wyłącznie organ.