III SAB/Gd 82/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. O. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie zakupu szczepionki postanawia: odrzucić skargę. K. O. (zwany dalej także "skarżącym") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w sprawie wydania zezwolenia albo talonu na zakup szczepionki przeciwgrypowej, wnosząc o stwierdzenie bezczynności organu od dnia 3 września 2019 r. oraz przyznanie mu zadośćuczynienia w kwocie 50.000 zł, twierdząc, że jest uprawniony do złożenia skargi w trybie Działu VIII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.). W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 3 września 2019 r. wystąpił z wnioskiem do Dyrektora Aresztu Śledczego o zezwolenie na zakup z własnych środków szczepionki przeciw grypie. Po dwóch tygodniach wysłał monit w tej sprawie, jednakże do dnia sporządzenia skargi nie otrzymał odpowiedzi. Ma obecnie 70 lata a taka szczepionka ratuje mu życie. W odpowiedzi na skargę, pismem z dnia 22 listopada 2019 r., Dyrektor Aresztu Śledczego wniósł o jej odrzucenie, gdyż droga postępowania przed sądem administracyjnym nie jest właściwa w tej sprawie. W uzasadnieniu wyjaśnił, że skarżący jest osobą pozbawioną wolności przebywającą w izolacji penitencjarnej od dnia 31 maja 2017 r., a będącą skazanym i osobą korzystającą z uprawnień skazanego określonych przepisami ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 676 ze zm. – dalej w skrócie: "k.k.w."), w tym określonego w art. 6 § 2 k.k.w. prawa do składania wniosków, skarg i próśb do organów wykonujących orzeczenie, jak i wynikającego z art. 102 pkt 10 k.k.w. prawa do składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawienia ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu i Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Zgodnie z art. 1 § 1 k.k.w. wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu w sprawach o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności odbywa się według przepisów Kodeksu karnego wykonawczego, chyba że ustawa stanowi inaczej. W myśl § 2 tego artykułu w postępowaniu wykonawczym w kwestiach nie uregulowanych w Kodeksie karnym wykonawczym stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Z kolei na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 k.k.w. Minister Sprawiedliwości określił w drodze rozporządzenia z dnia 13 sierpnia 2003 r. sposoby załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych; t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 647). W ocenie Dyrektora Aresztu Śledczego, w opisanej sytuacji do rozpoznania skargi skarżącego z dnia 6 października 2019 r. nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, a tym samym przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a."). W sytuacji, gdy skazany skarży bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w sprawie dotyczącej jego sytuacji i uprawnień jako skazanego, zastosowanie winny znaleźć wyłącznie przepisy Kodeksu karnego wykonawczego i wydanego na jego podstawie rozporządzenia z dnia 13 sierpnia 2003 r., w którym organem właściwym dla rozpoznania zarzutów skarżącego jest - stosownie do § 3 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia - Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej. Dodatkowo też, z ostrożności w przypadku nieuwzględnienia przez Sąd wniosku o odrzucenie skargi, Dyrektor Aresztu Śledczego, opisując szczegółowo okoliczności związane ze zgłoszeniem przez skarżącego prośby zaszczepienia go przeciw grypie i podjętych przez organ w tym zakresie czynności, stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi w całości lub części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność, ustalając czy mieści się w katalogu spraw należących do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie zaś do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 oraz z 2018 r. poz. 149 i 650), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508, 650, 723, 1000 i 1039), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto sądy administracyjne orzekają w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W świetle powyższego przepisu skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego w przypadkach określonych w punktach 8 i 9 art. 3 § 2 p.p.s.a. i dotyczy sytuacji, w których organy administracji nie podejmują nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidulanych. Nie każdy zatem przejaw braku działalności organów podlega jurysdykcji sądu administracyjnego. Taka sytuacja właśnie ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Podkreślenia wymaga, że na podstawie art. 249 § 3 pkt 3 k.k.w. Minister Sprawiedliwości wydał w dniu 13 sierpnia 2003 r. rozporządzenie w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych, które reguluje odrębny (szczególny) tryb rozpatrywania skarg ww. osób, z wyłączeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Tak więc załatwienie skargi osoby osadzonej w zakładzie karnym czy areszcie śledczym nie następuje w drodze decyzji administracyjnej ani w innej formie rozstrzygnięcia wskazanego w art. 3 § 2 p.p.s.a., dlatego też kontrola działalności organów służby więziennej w takim zakresie nie podlega kognicji sądu administracyjnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 października 2008 r., sygn. akt VI SA/Wa 774/08, LEX nr 1062815 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 lipca 2008 r., sygn. akt I OZ 559/08, LEX nr 494279; por. także postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 marca 2010 r., sygn. akt II SAB/Gd 6/10, LEX nr 784431). Skoro więc załatwienie skargi osoby osadzonej w zakładzie karnym lub areszcie śledczym nie stanowi aktu lub czynności objętych kontrolą sądu administracyjnego w świetle art. 3 p.p.s.a., to tym samym ewentualna bezczynność organu służby więziennej dotycząca niezałatwienia skargi osadzonego nie podlega kontroli tego sądu. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, przy czym sąd odrzuca skargę postanowieniem, zaś odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym (art. 58 § 3 p.p.s.a.). W konsekwencji, Sąd - na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.