III SAB/Gd 91/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Asesor WSA Maja Pietrasik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 11 lipca 2024 r. sprawy ze skargi A. J. na bezczynność Prezydenta Miasta Słupska w przedmiocie przesyłania korespondencji urzędowej za pośrednictwem platformy ePUAP postanawia: 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić skarżącemu A. J. ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych. A. J. (dalej: "skarżący") w dniu 26 marca 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Prezydenta Miasta Słupska (dalej: "organ") w przedmiocie przesyłania korespondencji urzędowej za pośrednictwem platformy ePUAP. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do dokonania czynności zgodnie z jego wnioskiem z dnia 21 lutego 2024 r. o doręczanie mu korespondencji urzędowej za pośrednictwem platformy ePUAP i wymierzenie organowi grzywny w maksymalnej wysokości. W piśmie z dnia 18 marca 2024 r. (doręczonym skarżącemu za pośrednictwem ePUAP) organ poinformował skarżącego, że doręczanie przez organ pism elektronicznych do podmiotów niepublicznych, do czasu rozpoczęcia obowiązywania nowych przepisów o publicznych usługach, odbywa się w oparciu o przepisy przejściowe, tzn. art. 158 ust. 1 ustawy o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285). Przepis ten nakazuje stosowanie przepisów k.p.a. dotyczących doręczeń ( art. 39, art. 391, art. 40 § 4 oraz art. 46 § 4-9 k.p.a.) z dnia sprzed 5 października 2021 r. aż do dnia zaistnienia obowiązku stosowania przez konkretną kategorię podmiotów publicznych nowych usług. W przypadku korespondencji kierowanej przez Wydział Podatków Lokalnych i Zarządzania Należnościami, stosuje się dodatkowo art. 144a Ordynacji podatkowej. Organ poinformował skarżącego, że jego prośba o kierowanie wszelkiej korespondencji na adres elektroniczny za pośrednictwem platformy ePUAP jest niemożliwa do realizacji , gdyż nie ma podstaw prawnych. Skarżący wskazał, że na przestrzeni ostatnich lat kilkakrotnie sygnalizował organowi "niechęć" do wdrażania świadczenia usług drogą elektroniczną. Z powodów zdrowotnych odbiór przez skarżącego korespondencji za pośrednictwem poczty jest utrudniony lub wręcz niemożliwy, dlatego zwrócił się do organu z przedmiotowym wnioskiem. W ocenie skarżącego stanowisko organu zawarte w piśmie z dnia 18 marca 2024 r. jest sprzeczne z obowiązującym prawem , a kwestię tę wyjaśnił Minister Cyfryzacji w stanowisku z dnia 25 października 2023 r., które zostało dołączone do skargi. Skarżący zwrócił uwagę na unikanie przez organ wdrożenia programu Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP), co powoduje zwiększenie kosztów funkcjonowania samorządu, a także konsekwencje dla samego skarżącego, ponoszącego wysokie daniny na utrzymanie urzędu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 w zw. z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem organu sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych, gdyż wniosek skarżącego ma charakter generalny i dotyczy sposobu doręczania mu wszelkiej (przyszłej) korespondencji przez Urząd Miejski w Słupsku. Organ zauważył, że wniosek nie dotyczy konkretnych postępowań czy czynności, podejmowanych na podstawie przepisów k.p.a., a organ tylko wówczas mógłby pozostawać w bezczynności. Organ podtrzymał też stanowisko przedstawione w piśmie z dnia 18 marca 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wyjaśnić na wstępie należy, że aby wniesiona przez stronę skarga mogła być merytorycznie rozpoznana przez sąd administracyjny, konieczne jest spełnienie przesłanek, określonych przepisami prawa. Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest zatem badaniem przez sąd dopuszczalności wniesienia skargi. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku jednej z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Rozpoznając niniejszą sprawę w kontekście powyższych przesłanek Sąd uznał, że niniejsza skarga na bezczynność organu podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, czyli : 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; Ponadto, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Z powyższego wynika, że bezczynność organu może wystąpić w przypadku prowadzenia konkretnego postępowania administracyjnego lub powinności organu do wydania określonego aktu lub podjęcia czynności. Ocenić zatem należało, czy wniosek skarżącego nakładał na organ obowiązek wydania jakiegokolwiek aktu czy podjęcia czynności, określonych wskazanymi przepisami. Ze znajdującego się w aktach administracyjnych wniosku skarżącego z dnia 21 lutego 2024 r. skierowanego do organu wynika, że skarżący poinformował organ, że trzy lata wcześniej zwrócił się o przekazywanie mu wszelkiej korespondencji z Urzędu Miejskiego w Słupsku za pośrednictwem platformy ePUAP, lecz korespondencja nadal przesyłana jest za pośrednictwem poczty. Wskazał na niedogodności , które wiążą się z takim doręczaniem mu korespondencji oraz wniósł o przeanalizowanie przyczyn braku korzystania przez Urząd z platformy ePUAP w korespondencji z mieszkańcami miasta i przekazanie mu ustaleń w tej sprawie. W ocenie Sądu wniosek skarżącego nie dotyczy ani sytuacji, określonych w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., ani też sytuacji określonych w art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., a tylko w takich przypadkach możliwe jest skuteczne wniesienie skargi na bezczynność organu. O ile pismo skarżącego z dnia 21 lutego 2024 r. traktować jako wniosek o doręczanie mu wszelkiej korespondencji urzędowej za pośrednictwem platformy ePUAP , wniosek taki , w ocenie Sądu, nie pociąga za sobą konieczności wydania przez organ jakiegokolwiek aktu czy podjęcia czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. Należy zgodzić się z organem, że wniosek taki ma charakter generalny i dotyczy wszelkiej korespondencji, kierowanej przez Urząd Miejski w Słupsku do skarżącego, niezależnie od tego, czy dotyczyć ona będzie jakiegokolwiek postępowania administracyjnego, czy też innych kwestii. Wniosek skarżącego należy, w ocenie Sądu , zakwalifikować – z uwagi na jego treść - jako skargę lub wniosek, które zostały unormowane w Dziale VIII Kodeksu postępowania administracyjnego - "Skargi i wnioski" ( art. 221- 259 k.p.a.). Zgodnie z art. 227 k.p.a. przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Zgodnie natomiast z art. 241 k.p.a. przedmiotem wniosku mogą być w szczególności sprawy ulepszenia organizacji, wzmocnienia praworządności, usprawnienia pracy i zapobiegania nadużyciom, ochrony własności, lepszego zaspokajania potrzeb ludności. W myśl art. 222 k.p.a. o tym, czy pismo jest skargą albo wnioskiem, decyduje treść pisma, a nie jego forma zewnętrzna. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalone jest stanowisko o niedopuszczalności skargi na akt wydany w wyniku rozpoznania skargi lub wniosku, wnoszonych w trybie działu VIII k.p.a. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w zakresie skarg i wniosków, normowanym przepisami działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 17 maja 2024 r. sygn. akt III OSK 1018/24, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl i powołane w nim orzeczenia). Działania te nie mają także formy aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a.). W dziale VIII k.p.a. brak jest przepisu dopuszczającego możliwość wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skoro zatem ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów działu VIII k.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych, to przedmiotowa skarga podlega odrzuceniu. Jak już bowiem wskazano ten przejaw działania organów administracji nie mieści się w przytoczonym wyliczeniu aktów zaskarżalnych do sądu administracyjnego. Dodać należy, że w niniejszej sprawie celem skarżącego jest spowodowanie, by wszelkie doręczenia , dokonywane skarżącemu przez Urząd Miejski w Słupsku, dokonywane były przez platformę ePUAP. Tymczasem przy uwzględnieniu skargi na bezczynność Sąd, zgodnie z art. 149 §1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności. Sposób skonstruowania tego przepisu wskazuje zatem, że Sąd może zobowiązać organ do załatwienia wniosku przez jednorazowe wydanie aktu lub jednorazowe dokonanie czynności, nie zaś przez ich wielokrotne wydawanie lub dokonywanie. Niemożliwe jest też, przy uwzględnieniu skargi, zobowiązanie organu do wydania aktu czy podjęcia czynności o treści zgodnej z oczekiwaniem strony skarżącej. Przedmiotem oceny dokonywanej przez sąd przy rozpoznaniu skargi na bezczynność jest jedynie ustalenie, czy organ powinien wydać określony akt lub podjąć czynność , a w przypadku stwierdzenia bezczynności - zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku. Sąd nie wskazuje jednak sposobu rozpoznania wniosku przez organ, bowiem nie leży to w jego gestii. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, orzekł jak w punkcie 1. sentencji postanowienia. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z uwagi na powyższe należało zwrócić skarżącemu uiszczony wpis od skargi, o czym Sąd orzekł w punkcie 2. sentencji postanowienia.