III SAB/Gd 95/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zasiłku okresowego postanawia I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; II. odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem datowanym na dzień 13 marca 2014 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – 20 marca 2014 r.) i uzupełnionym poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 31 marca 2014 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – 3 kwietnia 2014 r.) skarżąca A. L. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu złożonego wniosku ww. wskazała, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i nie posiada jakiegokolwiek majątku. Jest osobą zarejestrowaną w powiatowym urzędzie pracy przy czym nie posiada prawa do zasiłku. Ponadto nie generuje jakichkolwiek innych dochodów. Z uwagi na to, że oświadczenia wnioskodawczyni zawarte w formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny jej aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 4 kwietnia 2014 r. zobowiązano wnioskodawczynię do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) oświadczenia do kogo należy nieruchomość położona w P. przy ul. [...] i kto ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem tej nieruchomości; b) kserokopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych złożonych przez wnioskodawczynię za lata 2012 i 2013, a w przypadku ich nieskładania imiennych informacji o wysokości osiągniętych dochodów lub rocznego obliczenia podatku za ww. lata; c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych obrazujących historię (wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; d) oświadczenia, czy wnioskodawczyni w okresie ostatnich sześciu miesięcy otrzymała jakiekolwiek świadczenia finansowe z pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej wnioskodawczyni winna była przedłożyć kopie dokumentów potwierdzających charakter tej pomocy oraz jej wysokość; e) oświadczenia, czy wnioskodawczyni w okresie ostatnich sześciu miesięcy otrzymała jakąkolwiek pomoc finansową od osób trzecich a jeżeli tak to w jakiej wysokości; f) kopii dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawczyni (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, inne), względnie oświadczenia kto w imieniu wnioskodawczyni poniósł ww. koszty i w jakiej wysokości; g) kopii dokumentów potwierdzających ewentualne poniesienie przez wnioskodawczynię wydatków na leczenie (pomoc lekarską i zakup leków) w okresie ostatnich trzech miesięcy; h) oświadczenia, czy względem wnioskodawczyni jest aktualnie prowadzona egzekucja sądowa bądź administracyjna; jeżeli tak wnioskodawczyni winna była przedłożyć dokumenty potwierdzające wysokość egzekwowanych świadczeń oraz dokonane czynności egzekucyjne; i) dokumentów w przedmiocie ewentualnego stanu zadłużenia wnioskodawczyni wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów; j) oświadczenia czy wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z J. L.; jeżeli tak wnioskodawczyni winna była przedstawić dokumenty obrazujące wysokość wszystkich miesięcznych dochodów brutto/netto tej osoby oraz dokumenty obrazujące w sposób kompleksowy jej stan majątkowy, w tym posiadane przez ww. osobę nieruchomości, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, w tym zarejestrowane na ww. osobę pojazdy mechaniczne (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz wyciągi i wykazy ze wszystkich posiadanych przez ww. osobę rachunków bankowych (wskazanych w punkcie 1 c wydanego zarządzenia), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy. Stosowne wezwanie do przedłożenia ww. dokumentów i oświadczeń zostało wnioskodawczyni doręczone w dniu 9 kwietnia 2014 r. (vide: potwierdzenie odbioru – k. 42 akt sprawy). Do dnia wydania niniejszego postanowienia ww. wezwanie nie zostało przez wnioskodawczynię wykonane. Do Sądu nie wpłynęły bowiem jakiekolwiek dokumenty oraz oświadczenia. W tym stanie uznano, co następuje. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem wniesionej do Sądu skargi skarżąca uczyniła bezczynność organu odwoławczego w sprawie z zakresu pomocy społecznej. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Merytorycznego rozpoznania wymagało zaś żądanie wnioskodawczyni ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanej regulacji normatywnej wynika wprost, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W związku z tym rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Mając na uwadze powyższą regulację normatywną jak i okoliczności faktyczne niniejszego postępowania, stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie udowodniła, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych podmiotu wnoszącego o prawo pomocy nie są znane, gdyż określona osoba uchyla się od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, to sprawą podmiotu zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W ww. zarządzeniu z dnia 4 kwietnia 2014 r. mającym na celu weryfikację bardzo ogólnych danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano precyzyjnie jakie dokumenty źródłowe oraz jakie oświadczenia wnioskodawczyni zobligowana jest przedstawić. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który jako podstawa ww. zarządzenia miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawczynię obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z uwagi na fakt, iż na stosowne wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni w żaden sposób nie odpowiedziała, w istocie nie wiadomo jakie są realne źródła dochodów, z których wnioskodawczyni zaspokaja podstawowe potrzeby, oraz jakie są koszty jej bieżącego utrzymania. Nie wyjaśniono również czy wnioskodawczyni pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z J. L. Jak wskazano powyżej, przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie ma zaś miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawczyni domniemywać. W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawczyni - nie jest więc możliwe uznanie, że ww. nie może ponieść kosztów postępowania sądowego. Rzeczywista sytuacja majątkowa strony – z uwagi na postawę samej wnioskodawczyni - nie może być bowiem ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei bierność wnioskodawczyni w powyższym zakresie należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy orzeczono jak w punkcie drugim sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego.