III SO/Gd 11/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut po rozpoznaniu w dniu 27 lipca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. N. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanawia przyznać wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 8 maja 2015 r. złożonym na urzędowym formularzu J. N. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego. Żądanie wnioskodawcy obejmowało zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W formularzu PPF wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 16 letnim synem, nie posiada majątku ani środków finansowych pozwalających na ustanowienie pełnomocnika z wyboru. Ponadto podał, że posiada zadłużenie z tytułu opłat. Do formularza dołączył kserokopię decyzji w przedmiocie waloryzacji emerytury wojskowej. Z treści decyzji wynika, że wnioskodawca otrzymuje świadczenie w kwocie 1.319,05 zł netto miesięcznie. Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu referendarz zaznaczył, że wnioskodawca nie nadesłał dokumentów źródłowych, o które był wzywany. J. N. złożył sprzeciw od tego postanowienia referendarza sądowego podnosząc m.in., że nie otrzymał żadnego wezwania o uzupełnienie wniosku. Powtórzył, że nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Zarządzeniem z dnia 8 lipca 2015 r. ponownie wezwano wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń obrazujących jego sytuację majątkową. W odpowiedzi na to wezwanie przesłał on wydruki bankowe, zestawienie kosztów utrzymania wraz z rachunkami, oraz kopię potwierdzenia salda opłat czynszowych. Z uwagi na to, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, że w dniu 11 czerwca 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła przekazana przez organ skarga J. N. na bezczynność Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w sprawie dotyczącej zachowania uprawnień do kwatery. W tych okolicznościach Sąd uznał, że intencją wnioskodawcy jest zaskarżenie bezczynności organu w sprawie dotyczącej zachowania uprawnień do kwatery. Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. d) p.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach ze stosunku pracy i stosunków służbowych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że w niniejszej sprawie wnioskodawca jest ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych (wpisów i opłat), a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy. Rozpoznania wymagało jedynie żądanie wnioskodawcy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na fakt, że oświadczenia zawarte w formularzu PPF okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy w dniu 8 lipca 2015 r., na podstawie art. 255 w zw. z art. 258 § 2 pkt 5 p.p.s.a., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne (w tym rachunków dewizowych i rachunków lokat terminowych), obrazujących historię (wszystkie wpłaty i wypłaty) i salda (stany) tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; b) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy i syna (opłaty związane z utrzymaniem zamieszkiwanego lokalu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, wydatki na lekarstwa, inne); c) kopii dokumentów potwierdzających wskazywane zadłużenie z tytułu opłat. W zakreślonym terminie wnioskodawca nadesłał wyciągi bankowe, zestawienie kosztów utrzymania, oraz kopię potwierdzenia salda opłat czynszowych. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego następuje, gdy dany podmiot wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd wskazuje, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, a zakres przyznanego prawa pomocy powinien być kształtowany obiektywnymi potrzebami strony podyktowanymi względami racjonalnego prowadzenia swojej sprawy. Stąd też przedmiotowe przepisy stanowią odstępstwo od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady, zgodnie z którą poza wyjątkami określonymi w przepisie szczególnym, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że jego trudna sytuacja materialna uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Po ponownym zbadaniu akt sprawy Sąd, doszedł do przekonania, że wnioskodawca wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika, a tym samym spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w tym zakresie. Twierdzenia o trudnej sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy znajdują potwierdzenie w przedłożonych dokumentach. Wynika z nich, że stały dochód wnioskodawcy stanowi emerytura wojskowa w wysokości 1.319,05 zł netto. Zgodnie z jego oświadczeniem koszty utrzymania rodziny wynoszą ponad 2.000 zł miesięcznie. Niektóre z wymienionych kosztów zostały udokumentowane fakturami i zaświadczeniem o wymiarze czynszu. Na dzień 17 lipca 2015 r. na koncie bankowym wnioskodawcy w Banku Pekao pozostawała kwota 174,08 zł, a na wyciągach z ING Banku Śląskiego S.A. saldo dostępne wynosiło na dzień 18 maja 2015 r. – 2,33 zł, a na dzień 18 czerwca 2015 r. - 2,89 zł. Co istotne, wnioskodawca zalega z opłatami czynszowymi i kwota tych zaległości wynosiła na dzień 31 października 2014 r - 47.472,69 zł,. (potwierdzenie salda wystawione w dniu 19 listopada 2014 r. przez Wojskową Agencję Mieszkaniową Oddział Regionalny [...]). Wnioskodawca nie posiada samochodu, co wynika treści jego sprzeciwu. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sprawy należało uznać, że poniesienie kosztów związanych z wynagrodzeniem profesjonalnego pełnomocnika przekracza możliwości finansowe wnioskodawcy. Stąd też Sąd postanowił przyznać prawo pomocy, o czym orzeczono na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.