III SO/Gd 12/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z wniosku w przedmiocie eksmisji i wymeldowania postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 26 listopada 2013 r. M.K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Według oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z bratem. Z kolei z zawartego w formularzu PPF oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że wnioskodawca jest właścicielem mieszkania o powierzchni 49,8 m2. Poza ww. lokalem wnioskodawca nie posiada innych nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Jedynym źródłem dochodów wnioskodawcy i brata jest otrzymywany przez wnioskodawcę zasiłek z pomocy społecznej w kwocie 529 zł. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazano, że wnioskodawca jest zarejestrowany w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy. Z kolei brat mający problemy z nadużywaniem alkoholu jest osobą bezrobotną, która nie partycypuje w kosztach utrzymania lokalu. W związku z tym, iż oświadczenie zawarte w formularzu PPF okazało się niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2013 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: a) kserokopii dokumentu potwierdzającego fakt zarejestrowania we właściwym powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy; b) kserokopii dokumentu potwierdzającego fakt uzyskiwania świadczeń z pomocy społecznej; c) kserokopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, lekarstwa, inne). Stosowne wezwanie zostało wysłane na podany przez wnioskodawcę adres do korespondencji. Wobec braku podjęcia korespondencji przez wnioskodawcę ww. wezwanie (awizowane pierwotnie w dniu 29 listopada 2013 r.) zostało uznane za skutecznie doręczone w dniu 13 grudnia 2013 r. (vide: zarządzenie z dnia 23 grudnia 2013 r. – k. [...] akt sprawy). Z uwagi na powyższe, siedmiodniowy termin na wykonanie zarządzenia referendarza sądowego rozpoczął swój bieg w dniu 14 grudnia 2013 r. Ww. wezwanie nie zostało przez wnioskodawczynię wykonane i do akt sądowych do dnia wydania niniejszego postanowienia nie wpłynęły jakiekolwiek dokumenty. W tym stanie uznano, co następuje: W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji ww. regulacji normatywnej wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Zgodnie natomiast z treścią art. 252 § 1 ww. ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wymóg ten podyktowany jest koniecznością dokonania jak najpełniejszej oceny zdolności określonego podmiotu do poniesienia kosztów postępowania pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 albo pkt 2 ww. ustawy, warunkujących możliwość przyznania prawa pomocy. Co nadto istotne, oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy składane są pod reżimem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), o czym świadczy stosowne pouczenie zawarte w pkt 13 formularza wniosku o prawo pomocy. W związku z tym, iż oświadczenie zawarte w formularzu PPF okazało się niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, ww. zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 27 listopada 2013 r. wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia określonych dokumentów. Należy mieć na uwadze, że po upływie ostatniego dnia 14 – dniowego terminu na odbiór korespondencji sądowej za pośrednictwem placówki pocztowej art. 73 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanawia fikcję prawną doręczenia. Innymi słowy, w razie nieodebrania pisma złożonego (awizowanego) w urzędzie pocztowym za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Z uwagi na powyżej wskazane okoliczności należy stwierdzić, iż wnioskodawca nie podejmując korespondencji sądowej pozbawił się możliwości udowodnienia, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i braku możliwości zweryfikowania danych podanych przez niego w formularzu PPF - nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Rzeczywista sytuacja majątkowa wnioskodawcy nie może być bowiem - z uwagi na postawę jego samego - ustalona w sposób rzetelny i jednoznaczny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie.