III SO/Gd 12/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. N. o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2018 r., złożonym na formularzu urzędowym PPF, M. N., w związku z zamiarem wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 marca 2018 r., nr [...] wydaną w sprawie z zakresu świadczeń rodzinnych, zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Na podstawie złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni oraz nadesłanych w dniu 24 kwietnia 2018 r. dodatkowych oświadczeń i dokumentów, ustalono, że prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe i jest właścicielem mieszkania o pow. 53,30 mkw. Na dochód wnioskodawczyni składa się renta rodzinna w wysokości 2.385,55 zł. Wedle oświadczenia, wnioskodawczyni – poza samochodem osobowym marki Opel Astra, rok produkcji 2001, o wartości szacunkowej 5.000 zł - nie posiada żadnego innego majątku, czy też oszczędności. Wnioskodawczyni wskazała na ponoszone stałe koszty utrzymania, które pokrywane są w całości z osiąganych dochodów. W tym stanie uznano, co następuje. Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Sprawa, której dotyczy rozpoznawany wniosek, jest sprawą dotyczącą nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym referendarz sądowy, działając na podstawie art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnośnie żądania ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu uznano natomiast, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uznając oświadczenia wnioskodawczyni za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę przedstawione we wniosku okoliczności faktyczne, w tym fakt niewysokich dochodów w jej gospodarstwie domowym, braku oszczędności i znaczącego majątku, uznano, że skarżąca, nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Spośród wykazanych stałych wydatków niewątpliwie nie wszystkie pokrywają niezbędne potrzeby wnioskodawczyni ponoszone w skali miesiąca, jak np. koszty zajęć gimnastycznych, paliwa czy przeglądu samochodu (koszt przeglądu technicznego nie jest ponoszony każdego miesiąca). Jednakże odnosząc wysokość pozostałych wykazanych przez wnioskodawczynię wydatków związanych z kosztami czynszu, prądu, gazu, telefonu, podatku od nieruchomości, czy zakupu żywności, przyjąć należało, że wykazała ona dostatecznie, że spełnia przesłankę przyznania jej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. W powyższej sytuacji odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oznaczałaby zamknięcie wnioskodawczyni prawa do sądu gwarantowanego w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Zgodnie z art. 253 p.p.s.a. o wyznaczenie adwokata czy radcy prawnego sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub właściwej rady okręgowej izby radców prawnych. Ustanawiając na rzecz strony adwokata lub radcę prawnego sąd nie wskazuje zatem w wydanym postanowieniu konkretnego pełnomocnika. Sąd zwracając się do właściwego organu samorządu zawodowego o wyznaczenie pełnomocnika może jedynie poinformować ten organ, że strona wnosiła o ustanowienie konkretnego pełnomocnika. Zgodnie bowiem z art. 244 § 3 p.p.s.a. jeżeli strona we wniosku wskazała adwokata, radcę prawnego właściwa okręgowa rada adwokacka, lub właściwa rada okręgowa izby radców prawnych w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym, wyznaczy adwokata lub radcę prawnego wskazanego przez stronę. W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie drugim sentencji.