III SO/Gd 13/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Z. Z. w przedmiocie wymierzenia grzywny organowi z powodu nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi postanawia: umorzyć postępowanie. W dniu 9 stycznia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął wniosek Z. Z. (dalej także jako "wnioskodawca" albo "strona") o wymierzenie Kierownikowi Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. grzywny, o której mowa w art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.; powoływanej dalej w skrócie jako "p.p.s.a.") to jest z uwagi na niewywiązanie się organu z obowiązku przekazania do sądu skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Skierowany do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosek stanowił kserokopię pisma datowanego na dzień 3 stycznia 2019 r, które nie zostało podpisane przez wnioskodawcę lecz przez A. L. wskazującą, że składa wniosek w imieniu Z. Z. jako jego pełnomocnik. Równolegle z opisanym wyżej wnioskiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął odręcznie podpisany przez Z. Z. formularz PPF z dnia 3 stycznia 2019 r., w którym wnioskodawca wystąpił do Sądu o zwolnienie z kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca oświadczył, że jest osobą bezdomną i bezrobotną, a jako adres do korespondencji wskazał adres zamieszkania A. L., to jest "ul. [...]M.", zaznaczając, że czyni to za zgodą wyżej wymienionej. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnioskodawca został wezwany do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Wezwanie zostało skierowane na wskazany przez stronę w toku postępowania adres do korespondencji, to jest miejsce zamieszkania A. L. i odebrane w dniu 18 stycznia 2019 r. przez A. L.. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi ze strony Z. Z.. A. L. skierowała natomiast do Sądu kolejne niepodpisane przez wnioskodawcę pisma. Postanowieniem z dnia 6 lutego 2019 r. (sygn. akt III SPP/Gd 5/19) referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku przyznał Z. Z. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uwzględniając wniosek referendarz uznał za wiarygodne i uwzględnił złożone przez Z. Z. oświadczenie, że jest osobą bezdomną, bezrobotną, bez majątku i jakichkolwiek oszczędności, zmuszoną poprzez swoją sytuację życiową do częstego korzystania ze wsparcia ze środków pomocy społecznej. W dniu 7 lutego 2019 r. Sąd zwrócił się do [...] Izby Adwokackiej [...] o wyznaczenie wnioskodawcy pełnomocnika z urzędu zaznaczając, że wszelka korespondencja do strony z uwagi na okoliczności przedmiotowej sprawy powinna być kierowana na adres: A. L. ul. [...]w M. [...] Rada Adwokacka [...] powiadomiła Sąd, że na mocy postanowienia z dnia 7 lutego 2019 r. adwokatem z urzędu dla Z. Z. został wyznaczony adwokat D. M. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2019 r. (sygn. akt III SO/Gd 4/19) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek Z. Z. w przedmiocie wymierzenia grzywny z powodu nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi. Wniosek został odrzucony z powodu nieuzupełnienia jego braków formalnych (brak podpisu). Postanowienie doręczono ustanowionemu dla strony pełnomocnikowi z urzędu. Na skutek wniesionego przez adwokata D. M. zażalenia postanowieniem z dnia 15 maja 2019 r. (sygn. akt I OZ 385/19) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 lutego 2019 r. W uzasadnieniu wydanego postanowienia NSA wskazał, że wezwanie strony do uzupełnienia braków formalnych skargi mogło być nieprawidłowo zrozumiane przez A. L. zważywszy, że z całokształtu akt sprawy wynika, że uważa się ona za pełnomocnika Z. Z. Odrzucenie wniosku powinno być zatem poprzedzone wezwaniem A. L. do wskazania, czy i na jakiej podstawie jest pełnomocnikiem wnioskodawcy. Stosowne wezwanie umożliwiłoby w ocenie NSA ustosunkowanie się zarówno A. L. jak też Z. Z. do tego wezwania oraz umożliwiłoby prawidłowe ich działanie. Uznając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że odrzucenie wniosku strony było przedwczesne i czyniło przyznanie stronie prawa pomocy iluzorycznym, Sąd ponownie wystąpił do strony o uzupełnienie braków formalnych wniosku, kierując stosowne wezwanie do prawidłowo ustanowionego dla strony pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata D. M. Pełnomocnik został wezwany do podpisania w imieniu mocodawcy wniosku o wymierzenie organowi grzywny z powodu nieprzekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi albo złożenia wniosku podpisanego. Jednocześnie wezwano ww. do złożenia jednego egzemplarza odpisu podpisanego wniosku. W zakreślonym przez Sąd terminie pełnomocnik przesłał sporządzony w dniu 1 lipca 2019 r. wniosek, w którym wskazał, że działając w imieniu Z. Z. w wyniku niezastosowania się organu do obowiązku przekazania skargi wraz z całą dokumentacją do Sądu w zawitym terminie 7 dni, na mocy art. 55 § 1 p.p.s.a. wnosi o wymierzenie kierownikowi Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. grzywny oraz stwierdzenie nadużywania prawa naruszającego dobra osobiste Z. Z. przebywającego w noclegowni i podopiecznego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. Do wniosku dołączono sporządzoną na podstawie akt przedmiotowej sprawy kopię wniosku z dnia 3 stycznia 2019 r. Uznając, że pełnomocnik wnioskodawcy uzupełnił braki formalne wniosku, Sąd przesłał wniosek do Burmistrza M. wzywając organ do udzielenia odpowiedzi na wniosek. W odpowiedzi na wniosek datowanej na dzień 19 lipca 2019 r. Burmistrz M. wniósł o odrzucenie wniosku jako złożonego przez osobę nieuprawnioną albo o umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego ze względu na cofnięcie wniosku i niepotwierdzenie przez Z. Z. działań dokonanych przez A. L. lub ewentualnie - w przypadku niepodzielenia przez Sąd stanowiska organu w tej kwestii – o oddalenie wniosku o wymierzenie organowi grzywny. Organ wskazał, że udzielone przez Z. Z. A. L. pełnomocnictwo z dnia 13 września 2018 r. zostało wypowiedziane już w dniu 9 października 2018 r. A. L. nie przyjęła jednakże tego faktu do wiadomości, w dalszym ciągu wysyłając do różnych organów i instytucji pisma, w których jako wnioskodawcę wskazywała Z. Z.. Na dowód powyższego organ przedłożył do akt sprawy trzy kolejne oświadczenia Z. Z. (z dnia 9 października 2018 r., 26 listopada 2018 r. oraz 5 grudnia 2018 r., k. 99 - 103 akt sądowych) o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Jednocześnie organ zaznaczył, że po otrzymaniu podpisanego przez A. L. wniosku do sądu o wymierzenie grzywny z dnia 3 stycznia 2019 r., który miał stanowić wniosek składany w imieniu Z. Z., organ wystąpił do A. L. o uzupełnienie braków wskazanego pisma. Ponieważ braki te nie zostały uzupełnione zawiadomieniem z dnia 18 stycznia 2019 r. organ poinformował A. L., że pismo pozostawione zostało bez rozpatrzenia (k. 110 akt sądowych). W szczególności w sprawie nie udało się ustalić o nieprzekazaniu jakiej skargi mówi się w przedmiotowym piśmie, czego nie sprecyzował bliżej również ustanowiony z urzędu pełnomocnik strony. Organ zaznaczył, że A. L. jest osobą ze stwierdzonymi zaburzeniami w sferze psychiki i obecnie przed Sądem Rejonowym w M. toczy się wobec niej postępowanie karne w przedmiocie umorzenia postępowania ze względu na całkowitą niepoczytalność i zastosowanie środków zabezpieczających w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Organ poinformował jednocześnie Sąd, że z uwagi na korzystanie przez bezdomnego Z. Z. z różnych form pomocy społecznej, często bywa on w Ośrodku Pomocy Społecznej w M., co ostatnio miało miejsce w dniu 19 lipca 2019 r. W tej też dacie w siedzibie Ośrodka Z. Z. poinformowany o działaniach A. L. i o stanie sprawy zawisłej przed tutejszym Sądem, złożył oświadczenie cofające wniosek o ukaranie grzywną Kierownika Miejsko - Gminnego Ośrodka Pomocy w M. (k. 91 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Po dokonaniu analizy całokształtu okoliczności przedmiotowej sprawy Sąd stwierdził zaistnienie podstaw do umorzenia niniejszego postępowania prowadzonego w sprawie z wniosku Z. Z. o ukaranie organu grzywną przewidzianą w art. 55 § 1 p.p.s.a. Na wstępie przedmiotowych rozważań należy, że zgodnie z art. 133 p.p.s.a. sąd orzeka tylko na podstawie akt sprawy. Biorąc zaś pod uwagę całokształt akt sprawy, w tym dokumenty złożone przez organ na etapie udzielenia odpowiedzi na wniosek Sąd stwierdza, że nie dają one podstaw do jednoznacznego uznania, aby Z. Z. z całą pewnością nie wiedział o wniesionym do tutejszego Sądu wniosku o ukaranie organu grzywną. Nie może ujść uwadze, że łącznie z opisanym wnioskiem do Sądu wpłynął odręcznie podpisany przez Z. Z. wniosek PPF również datowany na dzień 3 stycznia 2019 r., w którym wnioskodawca wystąpił o ustanowienie pełnomocnika w tej sprawie. Widniejący na przedmiotowym wniosku podpis jest zbieżny z popisami jakie Z. Z. złożył na wszystkich znajdujących się w aktach sprawy oświadczeniach podpisanych w siedzibie organu w obecności jego pracowników, wobec czego autentyczność wskazanego podpisu nie budzi wątpliwości Sądu. Co istotne, w dołączonym do wniosku formularzu PPF wnioskodawca zaznaczył, że jest osobą bezdomną i stosownie do uprawnienia wynikającego z art. 46 p.p.s.a. podał adres do doręczeń w przedmiotowej sprawie: "A. L. ul. [...]w M.". Z opisanych dokumentów, którymi Sąd dysponował w styczniu 2019 r. nie wynikało zatem, aby Z. Z. uznawał A. L. za pełnomocnika. Wyjaśniając okoliczności przedmiotowej sprawy wskazać należy, że zgodnie z art. 46 p.p.s.a. kierowane do sądu pismo strony powinno zawierać oznaczenie miejsca zamieszkania strony, a w razie jego braku adres do doręczeń. Podając w toku postępowania adres korespondencyjny strona zakłada zatem, że wyłącznie pod nim będzie otrzymywać korespondencję, przy czym powodu takiego wyboru nie musi uzasadniać. Praktyka pokazuje, że najczęściej towarzyszy temu niemożność odbioru przesyłek w innych miejscach doręczeń prawem nakazanych. Adres do korespondencji modyfikuje więc - o ile jest dopuszczalny - reguły takich nakazów. Niewątpliwie więc powyższe rozwiązanie, to jest wprowadzenie możliwości posługiwania się przez stronę adresem do korespondencji, jest przyjętym przez ustawodawcę rozwiązaniem mającym na celu usunięcie trudności powstających przy doręczaniu pism osobom bezdomnym. Co istotne, z regulacji zawartych w p.p.s.a. nie wynika, że podany przez osobę bezdomną adres do doręczeń może być traktowany automatycznie jako adres jej tymczasowego zamieszkania. Podania takiego adresu nie można również postrzegać jako aktu oświadczenia woli o ustanowieniu pełnomocnika w postaci osoby zameldowanej (zamieszkującej) pod wskazanym przez osobę bezdomną adresem do doręczeń. Fakt, że wnioskodawca jest osobą bezdomną bez adresu zamieszkania nie powoduje zatem konieczności zawieszenia postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 3 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Wskazany przepis nie może mieć bowiem zastosowania właśnie w sytuacji podania przez wnioskodawcę konkretnego i dopuszczalnego adresu do doręczeń. Mając na uwadze powyższe oraz uznając zasadność stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 15 maja 2019 r. (sygn. akt I OZ 385/19; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdzić należy, że jedynym prawidłowo umocowanym w przedmiotowej sprawie pełnomocnikiem strony był adwokat D. M, który w piśmie z dnia 1 lipca 2019 r. wskazał, że działając w imieniu skarżącego popiera wniosek o wymierzenie organowi grzywny oraz stwierdzenie nadużywania prawa naruszającego dobra osobiste skarżącego Z. Z. przebywającego w noclegowni i podopiecznego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. Ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu uzupełnił wskazane przez Sąd braki wniosku, wobec czego brak jest podstaw do jego odrzucenia. Mając z kolei na uwadze dołączone do akt sprawy oświadczenie Z. Z. z dnia 19 lipca 2019 r. Sąd zdecydował o konieczności umorzenia postępowania w sprawie, respektując wyrażone w tym oświadczeniu stanowisko wnioskodawcy o braku woli kontynuowania przed Sądem postępowania dotyczącego wniosku o ukaranie organu grzywną. Przyczyny, dla których Sąd uznał brak podstaw do odrzucenia wniosku wykazane zostały powyżej i wyrażają się one w niedającej się usunąć wątpliwości co do tego czy wniosek, który wszczął postępowanie w sprawie istotnie został złożony bez wiedzy Z. Z.. W oświadczeniu z dnia 19 lipca 2019 r. Z. Z. wskazał co następuje: "w dniu dzisiejszym po raz pierwszy zobaczyłem pismo p. A. L. z dnia 3 stycznia 2019 r. zatytułowane – wniosek do sądu o wymierzenie grzywny. Takiego pisma nie składałem. Pani A. L. nie jest moim pełnomocnikiem. Ja korzystam z rad p. A. L. tylko przy staraniu się o lokal socjalny z gminy. Wniosku o ukaranie pani kierownik M. S. nie popieram i nie potwierdzam czynności dokonywanych w moim imieniu przez p. A. L. jako pełnomocnika. Nie chcę by przed sądem administracyjnym w Gdańsku toczyło się postępowanie o ukaranie pani kierownik. Adwokat D. M nie kontaktował się ze mną i nie wiedziałem, że mam takiego pełnomocnika". Zgodnie z art. 60 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. skarżący może cofnąć wniosek o wymierzenie organowi grzywny. Cofnięcie wniosku wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie wniosku za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętej wadą nieważności. Złożenie oświadczenia o cofnięciu wniosku o wymierzenie grzywny oznacza, że wnioskodawca rezygnuje z realizacji prawa do sądu, którego treścią jest poddanie sądowej kontroli stanu, o którym mowa w art. 55 § 1 p.p.s.a. Oświadczenie to – z uwagi na treść art. 60 zdanie trzecie w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. - podlega ocenie ze strony sądu administracyjnego, który w przypadku braku okoliczności świadczących o niedopuszczalności cofnięcia wniosku, jest tym cofnięciem związany. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął wniosek. Po rozważeniu okoliczności niniejszej sprawy, w tym treści oświadczenia złożonego przez Z. Z. w dniu 19 lipca 2019 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że cofnięcie wniosku jest dopuszczalne w rozumieniu art. 60 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. Należy w tym miejscu wskazać, że okoliczność ustanowienia pełnomocnika z urzędu nie wyłącza możliwości podejmowania przez stronę samodzielnych czynności w sprawie, w tym cofnięcia wniesionego wniosku. Podkreślić nadto należy, że z uwagi na specyficzne okoliczności przedmiotowej sprawy, ustanowiony z urzędu pełnomocnik nie zdołał skontaktować się z wnioskodawcą. Wnioskodawca jako osoba bezdomna nie ma bowiem miejsca zamieszkania. Z kolei osoba zamieszkująca pod adresem wskazanym przez wnioskodawcę jako jego adres do doręczeń podejmowała działania nieautoryzowane przez wnioskodawcę. Osoba ta nie przekazywała również kierowanych do wnioskodawcy pism sądowych, w tym postanowienia o ustanowieniu dla wnioskodawcy pełnomocnika z urzędu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku umorzył postępowanie, o czym orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a.