III SO/Gd 149/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Referendarz sadowy WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 14 września 2004 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. D. S. wnioskiem z dnia 3 września 2004 r. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Z danych zawartych we wniosku oraz nadesłanych dokumentów wynika, że aktem będącym przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia 9 czerwca 2004 r. dotycząca dodatku mieszkaniowego, od której D. S. wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...]. Aktualnie sprawa jest rozpoznawana przez organ odwoławczy. Zgodnie z oświadczeniem złożonym przez wnioskodawczynię prowadzi ona gospodarstwo domowe wspólnie z mężem, ich łączny dochód z tytułu renty wynosi 1347,64 zł brutto miesięcznie (co potwierdzają kopie odcinków rent za lipiec 2004 r.), oboje zamieszkują w mieszkaniu spółdzielczym o powierzchni 46,20 m2, nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. D. S. korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie przepisu art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), który stanowi, iż strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy opieki społecznej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W związku z tym, że skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do art. 262 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy będą miały w niniejszej sprawie odpowiednie zastosowanie. Prawo pomocy w postępowaniu sadowoadministracyjnym w myśl art. 243 § 1 cytowanej ustawy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek ten wolny jest od opłat sądowych. Z przepisu art. 245 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy, adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W świetle powołanych uregulowań sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Mając na uwadze powyższe, opierając się na danych zawartych we wniosku i przedłożonych dokumentach, Sąd uznał, iż D. S. nie udowodniła, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Świadczy o tym wysokość dochodów wnioskodawczym oraz jej męża (1347,64 zł brutto miesięcznie), a także stałość i regularność tych dochodów (renta). Elementy te nie wskazują na niemożność poniesienia przez wnioskodawczynię kosztów ustanowienia zastępstwa prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zważyć należy, że dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Oznacza to, że w ramach planowania wydatków, wnioskodawczym, przewidując realizację swoich praw przed sądem za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, powinna uwzględnić także konieczność posiadania środków na jego ustanowienie. Instytucja prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Z tych względów Sąd na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.