III SO/Gd 17/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 3 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. B. o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 22 listopada 2012 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku - 29 listopada 2012 r.) L. B. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy (przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego) przez zwolnienie od kosztów sądowych. W rubryce 3.1 – 3.5 formularza PPF wnioskodawca jako przedmiot zaskarżenia wskazał decyzję Wojewody [...] (wpisano "[...] Urząd Wojewódzki w G.") z dnia 20 października 2012 r. nr [...] w przedmiocie "niespełniania przez Ośrodek [...] w R. warunków dla ośrodków rehabilitacyjnych". Zgodnie z brzmieniem art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 ww. ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ww. ustawy). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ww. aktu prawnego). W myśl art. 246 § 1 ww. ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ww. ustawy. Rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest zatem wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Na wnioskodawcy spoczywa bowiem ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Ze złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca będący inwalidą II grupy prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Posiada mieszkanie o powierzchni 38 m2. Nie posiada innych nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Jednym źródłem jego dochodu jest renta w wysokości 799 zł brutto miesięcznie. Zgodnie z art. 255 ww. ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 3 grudnia 2012 r. (doręczonym w dniu 7 grudnia 2012 r. - dowód: potwierdzenie odbioru, akta sprawy – k. 6) L. B. zobowiązany został do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów i oświadczeń: a) aktualnego dokumentu (zaświadczenie, odcinek) potwierdzającego wysokość uzyskiwanego świadczenia rentowego; b) oświadczenia czy wnioskodawca obecnie wykonuje jakiekolwiek prace dorywcze a jeżeli tak - podania wysokości ewentualnych dochodów z tego tytułu; c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; d) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy oraz innych obciążeń (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, lekarstwa, ubezpieczenie nieruchomości, podatek od nieruchomości, inne); e) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Nadto wnioskodawca został zobowiązany do podania, czy decyzja, którą wnioskodawca wskazuje w rubrykach 3.1 – 3.5. formularza PPF jest decyzją wydaną przez organ pierwszej instancji czy też decyzją wydaną w następstwie odwołania wniesionego przez wnioskodawcę. Z ww. zobowiązań L. B. nie wywiązał się w żaden sposób. Do Sądu nie zostały bowiem nadesłane jakiekolwiek dokumenty oraz oświadczenia. Tym samym należało uznać, że ww. nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. W orzecznictwie sądowym nie budzi zaś wątpliwości, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy uznać za przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1112/06, publ. ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79). Ponadto analiza treści wypełnionych rubryk 3.1 – 3.5. formularza PPF wskazuje, że sprawa, którą przed sądem administracyjnym zamierzał zainicjować wnioskodawca nie jest sprawą, w której strona korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych zgodnie z dyspozycją art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi. W reasumpcji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.