III SO/Gd 2/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z wniosku w przedmiocie wymierzenia Prezydentowi Miasta [...] grzywny z tytułu niewykonania obowiązku przekazania skargi sądowi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 9 marca 2009 r., złożonym na urzędowym formularzu , L. J. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca podał, że nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego, nie posiada nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro oraz jakichkolwiek zasobów pieniężnych, w tym oszczędności i papierów wartościowych. W latach 2006 – 2008 oraz w bieżącym roku nie uzyskiwał dochodów. Winą za swój stan majątkowy obarczył spółdzielnię mieszkaniową, której był jednym z założycieli. Przez wiele lat bezskutecznie zabiegał o zatrudnienie w spółdzielni. Sytuacja ta, w ocenie wnioskodawcy doprowadziła go do skrajnej nędzy. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 16 marca 2009 r., doręczonym w dniu 8 kwietnia 2009 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni: zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego, czy składał zeznania podatkowe za 2007 i 2008 rok oraz podania wysokości zadeklarowanych dochodów (strat); dodatkowego oświadczenia w przedmiocie aktualnego źródła utrzymania oraz kopii dokumentów potwierdzających wysokość uzyskiwanych dochodów w okresie ostatnich trzech miesięcy; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie; dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy przez wnioskodawcę kosztów utrzymania (opłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych); dodatkowego oświadczenia, czy aktualnie posiada status bezrobotnego, a w przypadku odpowiedzi twierdzącej, przedłożenia stosownego dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (zaświadczenia, bądź kopii decyzji właściwego organu); oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości); oświadczenia, czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; w przypadku odpowiedzi twierdzącej - przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów ani oświadczeń. W piśmie procesowym z dnia 15 kwietnia 2009 r. oświadczył natomiast, że od 1995 r. nie osiąga przychodów ze stosunku pracy. Pomimo, iż jest inżynierem oraz jednym z założycieli spółdzielni mieszkaniowej, nie znalazł w niej zatrudnienia. Następnie wskazał, że nie ma obowiązku składania zeznań podatkowych w przypadku nieuzyskiwania przychodów. Pomimo to złożył zeznania za lata 2006 i 2007, lecz po przeprowadzeniu eksmisji z lokalu, nie wie gdzie znajdują się ich odpisy. Zeznania podatkowego za 2008 r. jeszcze nie złożył, natomiast oświadczył, że nie uzyskuje przychodów, nie posiada majątku ani przedmiotów wartościowych, a jako bezdomny nie ponosi kosztów utrzymania. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Tymczasem złożone przez wnioskodawcę oświadczenie, o którym mowa powołanym przepisie, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny, czy zachodzą przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Pomimo wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a., doręczonego wnioskodawcy w dniu 8 kwietnia 2009 r. nie przedstawił on żądanych dokumentów źródłowych oraz dodatkowych oświadczeń. W konsekwencji uznać należało, iż nie wyjaśnił on, z czego się utrzymuje, skoro nie osiąga jakichkolwiek dochodów ani nie posiada żadnego majątku. Nie udzielił również odpowiedzi na pytania dotyczące posiadanych rachunków bankowych, statusu bezrobotnego oraz korzystania z pomocy społecznej. Oczywistym jest, że wnioskodawca musi ponosić pewne koszty swojego utrzymania. Jeżeli powyższe koszty pokrywane są ze środków pochodzących od innych osób, powinien był o tej okoliczności poinformować. Brak wyjaśnienia wątpliwości powstałych przy ocenie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwia jego pozytywne rozpoznanie. Niedopełnienie obowiązku przesłania pełnej dokumentacji dotyczącej stanu majątkowego wnioskodawcy uniemożliwiło dokonanie właściwej oceny jego sytuacji majątkowej i w konsekwencji przesądziło o odmowie uwzględnienia przedmiotowego wniosku. W świetle art. 246 § 1 P.p.s.a., nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy o dodatkowe informacje dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawcy należy potraktować jako niewykazanie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.