III SO/Gd 2/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. S. o przyznanie prawa pomocy przed wszczęciem postępowania sądowoadministracyjnego postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. K. S. wniosła w dniu 2 lutego 2018 r. na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Wniosek uzasadniła zamiarem wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia 17 stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie nieprzyznania stypendium doktoranckiego. Oświadczyła, że ze względu na charakter odbywanych studiów doktoranckich nie jest w stanie podjąć pracy zarobkowej. Nie otrzymuje żadnego stypendium, w związku z czym nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Wszystkie swoje oszczędności zadeklarowane w wysokości 4.784,71 zł przeznacza na koszty życia, przede wszystkim jedzenie, wskazując przy tym jako swoje stałe wydatki abonament za telefon w wysokości 59,69 zł. Odnośnie stanu rodzinnego wnioskodawczyni oświadczyła, że zamieszkuje wraz z rodzicami i siostrą. Wnioskodawczyni, poza oszczędnościami, nie posiada innego majątku, w tym nieruchomości, czy wartościowych przedmiotów. W zakresie stanu majątkowego osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym wnioskodawczyni wskazała posiadanie domu i dwóch samochodów. W tym stanie uznano, co następuje. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z oświadczeń złożonych przez wnioskodawczynię wynikało, że mimo braku dochodów u wnioskodawczyni, w gospodarstwie domowym prowadzonym przez wnioskodawczynię wspólnie z rodzicami i siostrą osiągany jest regularny dochód w wysokości 5.685,01 zł netto miesięcznie, zaś jak to wynika z oświadczenia wnioskodawczyni ponosi wydatki jedynie na abonament telefoniczny oraz zakup żywności, przy czym koszty te pokrywa ze zgromadzonych oszczędności w obecnej wysokości 4.784,71 zł. Rodzice wnioskodawczyni są nadto właścicielami domu i dwóch samochodów. Z przedstawionych okoliczności wynika, że uwzględniając sytuację majątkową rodziny wnioskodawczyni, nie można zaliczyć jej do osób ubogich, bez możliwości pozyskania środków do życia. Po odliczeniu zadeklarowanych wydatków, a nadto przeciętnych wydatków związanych z utrzymaniem czteroosobowej rodziny, z pozostałej kwoty możliwym jest poczynienie niezbędnych oszczędności w celu wygospodarowania środków na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenie ustanowionego z wyboru zawodowego pełnomocnika. Do kosztów sądowych na etapie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego należy zaliczyć wpis sądowy w wysokości 200 zł, zaś wynagrodzenie radcy prawnego jest ustalane, co do zasady, swobodnie pomiędzy stronami, tj. mocodawcą i pełnomocnikiem. Pewną wskazówką dla oceny obciążeń finansowych, jakie skarżąca musiałaby ponieść z tego tytułu jest jedynie wysokość opłat, określonych w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715 ze zm.). Wnioskodawczyni nie podała przy tym jakichkolwiek powodów, dla których nie mogłaby pokryć kosztów niniejszego postępowania ze środków stanowiących nadwyżkę miesięcznych dochodów jej rodziny nad wydatkami, a ponadto brak jest uzasadnienia, aby koszty powyższe nie mogły zostać pokryte z posiadanych przez wnioskodawczynię oszczędności. Ocena sytuacji dochodowej oraz możliwości płatniczych wnioskodawczyni i osób wspólnie z nią gospodarujących nie pozwala zatem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest ona w stanie sfinansować kosztów postępowania związanych zainicjowaniem sprawy przed sądem oraz ustanowieniem radcy prawnego z wyboru. Wskazać należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawczyni nie uczyniła. Z uwagi na powyższe referendarz sądowy, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.