III SPP/Gd 97/19

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. P.-W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 494/19 z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane postanawia: 1. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy przez ustanowienie adwokata. Skarżąca I. P.-W. wniosła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy żądając zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Ze złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że prowadzi ona gospodarstwo domowe z niepełnosprawnym synem. Z oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawczyni wynika, że nie posiadają żadnych nieruchomości. Wnioskodawczyni wraz z synem uzyskuje miesięczny dochód ze świadczenia pielęgnacyjnego i renty socjalnej w wysokości 2518 zł. Według oświadczenia wnioskodawczyni ponosi ona koszty utrzymania w postaci opłat za prąd, czynsz za mieszkanie, koszty leczenia i zakupu lekarstw, koszty dojazdu do lekarzy i na rehabilitację w miesięcznej wysokości ok. 2500 zł. W sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) - dalej jako "p.p.s.a." strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni jest w niniejszej sprawie, dotyczącej uznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego za nienależnie pobrane, ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W związku z tym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 249a ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnośnie zaś żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu wskazać należy, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243-262 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym m.in. ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Co do zasady przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i winno być stosowane tylko w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Uznając oświadczenia wnioskodawczyni za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę ww. okoliczności faktyczne, w tym stan zdrowia syna generujący konieczność zażywania leków, wysokość uzyskiwanych dochodów, w zestawieniu z koniecznymi kosztami miesięcznego utrzymania, a także kosztami zakupu leków, kosztami leczenia, uznano, że wnioskodawczyni nie mając obecnie realnych możliwości poniesienia kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika z wyboru spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wnioskodawczyni wykazała bowiem dostatecznie, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani też majątkiem, którego ewentualne zbycie lub obciążenie prawem na rzecz osoby trzeciej mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów przedmiotowego postępowania. W powyższej sytuacji odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie oznaczałaby zamknięcie wnioskodawcy prawa do sądu gwarantowanego w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia przyznając skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata.