I SA/Gl 1008/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi H. N. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W związku z wezwaniem do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści urzędowego formularza z dnia 16 grudnia 2013 r. wskazała, że jest osobą samotną i że jej dochody ograniczają się do świadczenia wypłacanego jej przez Rząd Stanów Zjednoczonych w wysokości 696 USD brutto miesięcznie, więc ich realna wysokość uzależniona jest od aktualnego kursu tej waluty. Zwróciła zarazem uwagę na konieczność ponoszenia kosztów kilkunastu postępowań administracyjnych i sądowych, których opłacenie uniemożliwiłoby jej poniesienie podstawowych wydatków życiowych. Wnioskodawczyni wyliczyła niektóre spośród tych wydatków, które miała ponieść w grudniu ubiegłego roku, tj. należność za energię elektryczną (łącznie 346,10 zł), za wodę (około 30 zł) za telefon (około 50 zł) oraz składkę ubezpieczeniową (58,50 zł). Zwróciła uwagę na zwiększenie wydatków w związku z sezonem grzewczym oraz zbliżającym się wówczas okresem świątecznym. Według wniosku skarżąca jest współwłaścicielem działki i domu, w którym zamieszkuje, łąki o powierzchni 51m2 oraz działki zabudowanej niewielkim budynkiem mieszkalnym. Dom ów wymaga kosztownych remontów i innych znacznych nakładów. Skarżącej wielokrotnie przyznawano już prawo pomocy, m.in. w tym postępowaniu postanowieniem z dnia 4 października 2012 r. zwolniono ją od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 50 zł. Postanowienie to stało się prawomocne, wobec czego strona została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w tej wysokości, który wpłaciła w dniu 6 marca 2013 r. Z uwagi na zwolnienie częściowe wysokość opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem też określono na kwotę 50 zł. Identyczna sytuacja wystąpiła w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1007/12, w której skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, również stanowiący przedmiot dzisiejszego posiedzenia. W dniu 4 października 2012 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych w takim zakresie częściowym także w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 870/12. W dniu 16 października 2013 r. przyznano jej w tej sprawie radcę prawnego, lecz odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie, tj. zwolnienia jej od kosztów sądowych w całości, podtrzymując ocenę wyrażoną w poprzednim postanowieniu, że jej sytuacja uzasadnia jedynie częściowe zwolnienie od tych kosztów. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą moc. Postanowieniem z dnia 4 października 2012 r. zwolniono skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 50 zł. Tym samym obecnie należy rozstrzygnąć, czy powinna ona być zwolniona w pozostałej części. Innymi słowy, trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy wnioskodawczyni bez uszczerbku utrzymania koniecznego jest w stanie uiścić opłatę sądową w wysokości 50 zł, nie tracąc z pola widzenia w szczególności tego, że została ona wezwana do wezwania takiej opłaty w dwóch sprawach rozpoznawanych na dzisiejszym posiedzeniu. Prawomocne postanowienie z dnia 4 października 2012 r. ma także znaczenie z innych powodów. Otóż w myśl z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tego rodzaju zmiana w przypadku skarżącej nie wystąpiła. We wniosku rozpoznawanym obecnie powołała ona okoliczności zbliżone do tych wskazanych we wniosku z dnia 29 września 2012 r., w związku z którym wydano postanowienie z dnia 4 października 2012 r. I tak w świetle obu wniosków strona jest osobą samotną, o dochodach ograniczonych do świadczenia o charakterze socjalnym, o zmiennej wysokości, uzależnionej od wahającego się kursu dolara amerykańskiego. Kurs ten nie odbiega wszelako znacząco od kursu przyjętego w postanowieniu z dnia 4 października 2012 r., tj. kursu tej waluty ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w komunikacie z dnia 3 października 2012 r., wynoszącego wówczas 3,1896 zł. Kurs ten wedle takiego komunikatu z dnia 3 stycznia 2014 r. wynosił bowiem 3,0517 zł, przy czym spadek ten jest częściowo wyrównany przez zwiększenie kwoty świadczenia otrzymywanego przez wnioskodawczynię (według wniosku z dnia 29 września 2012 r. otrzymywała ona 684 dolarów brutto, obecnie zaś 696 dolarów brutto). Powtórzyć wypada więc, że jest to świadczenie stałe i zapewniające skarżącej pokrycie podstawowych wydatków życiowych, a także umożliwiające jej opłacenie kosztów sądowych, w tym opłat należnych w niniejszej sprawie, zmniejszonych stosownie do postanowienia z dnia 4 października 2012 r. Uiściła ona wszak w toku postępowania wpis od skargi w wysokości wynikającej z tego postanowienia Odnotowania wymaga, że skarżąca nie wskazała, by również koszty jej utrzymania uległy zwiększeniu w stosunku do stanu opisanego we wniosku z dnia 29 września 2012 r. Przeciwnie, podała tam wyższe kwoty niż obecnie: należność za energię elektryczną wynosiła wówczas około 370 zł (obecnie 346,10 zł), za wodę – 70 zł (obecnie 30 zł); opłata za telefon i składka ubezpieczeniowa pozostały na tym samym poziomie. Wnioskująca nie wykazała też jakiś dodatkowych wydatków nadzwyczajnych, skoro także we wniosku z dnia 29 września 2012 r. podnosiła wzrost wydatków na ogrzewanie z uwagi na zbliżający się sezon grzewczy, a okres świąteczny, stanowiący przyczynę tych wydatków według wniosku rozpoznawanego dziś, już minął. Strona nie przywołała więc takich istotnych okoliczności, które nie byłyby przedmiotem oceny w postanowieniu z dnia 4 października 2012 r. i mogłyby wpłynąć na zmianę stanowiska przyjętego w tamtym postanowieniu. Stanowisko to należy zatem podtrzymać. Zaznaczyć zarazem wypada, że identycznie oceniono możliwości płatnicze skarżącej w postanowieniu z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 870/12, uznając, iż może ona bez uszczerbku utrzymania koniecznego ponieść koszty sądowe w części wynikającej ze zwolnienia przyznanego jej postanowieniem z dnia 4 października 2012 r. Wypada mieć na względzie materiał dowodowy obrazujący aktualną sytuację strony, co pozwala na odstąpienie od wzywanie jej do uzupełnienia tego materiału w niniejszej sprawie. Spośród nadesłanych tam dokumentów warto zwrócić uwagę na: dowód wypłaty świadczenia otrzymywanego przez skarżącą (w dniu 18 września 2013 r. wypłacono skarżącej kwotę 566,19 USD) oraz zeznanie podatkowego skarżącej za 2012 r. Mając to na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.