I SA/Gl 1008/16
WyrokWSA w Gliwicach2017-01-12
Skład orzekający: Ewa Madej, Paweł Kornacki, Bożena Pindel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej dwóch tytułów wykonawczych, mimo zarzutów skarżącego o niedoręczeniu upomnienia i braku pouczenia na deklaracji rozliczeniowej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w części utrzymującej w mocy postanowienie organu I instancji odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, uznając, że organy obu instancji nie przeprowadziły wystarczającego postępowania wyjaśniającego w kwestii skuteczności doręczenia upomnienia oraz braku pouczenia na deklaracji rozliczeniowej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Pełnomocnik B. K. złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego w części dotyczącej dwóch tytułów wykonawczych. Skarżący zarzucił niedoręczenie upomnienia przed wszczęciem egzekucji oraz brak pouczenia na deklaracji rozliczeniowej stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji w tej części, uznając, że upomnienie zostało skutecznie doręczone, a zarzut braku pouczenia nieuzasadniony. Sąd administracyjny uznał, że postępowanie wyjaśniające w tych kwestiach było niewystarczające.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie w części, w jakiej utrzymuje w mocy postanowienie organu I instancji, i zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia WSA Paweł Kornacki (spr.), Bożena Pindel, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie w części w jakiej utrzymuje w mocy postanowienie organu I instancji, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
1. Pełnomocnik B. K. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia (...) r. częściowo utrzymujące w mocy postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
2. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na gruncie następującego stanu sprawy.
2.1. ZUS prowadził wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych od nr (...) do (...), od (...) do (...) i (...), obejmujących zaległości składkowe za okres od października 1999 r. do czerwca 2000 r., za sierpień 2000 r. i od lutego 2001 r. do grudnia 2002 r. Należność główna łącznie wynosiła (...) zł. W toku tego postępowania zawiadomieniami z dnia (...) r. ZUS zajął wierzytelności zobowiązanego z rachunku bankowego w A. S.A. Odpisy tytułów wykonawczych i zawiadomienia o zajęciu zostały doręczone na adres zobowiązanego w S., ul. (...).
2.2. Pismem z dnia 16 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącego wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie dochodzonych należności składkowych.
Postanowieniem z dnia (...) r., nr (...) ZUS odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego. Stwierdził, że należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie przedawniły się i nadal podlegają uregulowaniu.
Organ powołał się na treść art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (obecnie t.j. Dz.U. z 2016, poz. 963 ze zm. – dalej: u.s.u.s.) w brzmieniu sprzed 1 stycznia 2012 r., zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Równocześnie powołał się na art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (t.j. Dz.U. z 2011 r., poz. 1378) nowelizującej art. 24 ust. 4 u.s.u.s. z dniem 1 stycznia 2012 r., zgodnie z którym do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. (ust. 1 ), a jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
ZUS powołał się również na art. 24 ust. 5b u.s.u.s. stosownie do którego bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W tej materii wskazał, że w dniu (...) r. do zobowiązanego zostało wysłane upomnienie przedegzekucyjne co do składek za okres od czerwca 1999 r. do listopada 2004 r., na adres: Z., ul. (...). Ten adres został wskazany przez zobowiązanego jako adres dla korespondencji. Organ podał, że doręczenie upomnienia nastąpiło w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23, ze zm. – dalej: k.p.a.). Poza tym w dniu (...) r. ZUS dokonał zajęcia rachunku bankowego zobowiązanego, a tytuły wykonawcze zostały wysłane na adres: S., ul. (...).
2.3. W zażaleniu z dnia (...) r., które wpłynęło do organu w dniu (...) r., skarżący wskazał, że wystąpiły przesłanki uzasadniające umorzenie postępowania egzekucyjnego, ponieważ egzekucja była niedopuszczalna, nie doręczono mu upomnienia oraz zobowiązanie wygasło na skutek przedawnienia.
W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 3a § 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (obecnie t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 599 ze zm. – dalej: u.p.e.a.) egzekucję administracyjną stosuje się, jeżeli w deklaracji rozliczeniowej zostało zamieszczone pouczenie, że stanowi ona podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Tymczasem w tej sprawie złożone przez niego deklaracje takiego pouczenia nie zawierały.
Podniósł też, że pod adresem na które zostało wysłane upomnienie w 2007 r. nie zamieszkiwał od 2005 r. ZUS dysponował aktualnym adresem zobowiązanego, na który doręczał mu wówczas decyzje emerytalne i na ten adres mógł także doręczyć upomnienie.
2.4. ZUS postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2016 r., przyjmując jako podstawę prawną art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych o nr (...) do (...), (...), (...), (...) do (...) i (...).
W uzasadnieniu wskazał, że wymienione tytuły wykonawcze zostały wystawione na podstawie deklaracji rozliczeniowych nie zawierających pouczenia, że mogą stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Dodał, że nie zostały wydane stosowne decyzje, a zatem objęte w/w tytułami wykonawczymi należności uległy przedawnieniu.
2.5. Na skutek rozpoznania zażalenia zobowiązanego na postanowienie ZUS-u z dnia (...) r., Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia (...) r., (...):
a) uchylił postanowienie w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: od (...) do (...), (...), (...), od (...) do (...) i (...) i w tym zakresie umorzył postępowanie w sprawie;
b) w pozostałej części, dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr (...) i (...) zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu przedstawił przebieg postepowania egzekucyjnego. Następnie zacytował art. 59 § 1 u.p.e.a. i stwierdził, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. W ocenie organu nastąpiło przedawnienie należności składkowych wykazanych w tytułach wykonawczych opisanych w pierwszej części sentencji postanowienia. Dodał, że dowodzi tego postanowienie ZUS-u z dnia 14 kwietnia 2016 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na ich podstawie. Tym samym zbędnym stało się prowadzenie postępowania w zakresie braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, poprzedzającego wszczęcie i prowadzenie postępowania egzekucyjnego, na podstawie tych zdezaktualizowanych już tytułów wykonawczych.
Dalej zauważył, że podobnie, nie może podlegać rozważaniom w trybie art 59 § 1 u.p.e.a. ten argument zobowiązanego w zakresie tytułów wykonawczych nr (...) i (...), gdyż postępowanie egzekucyjne prowadzone na ich podstawie zostało już zakończone wskutek wyegzekwowania należności nimi objętych. Według dosłownego brzmienia art. 59 § 1 u.p.e.a. umarza się postępowanie egzekucyjne, a to - w odniesieniu do tych dwóch tytułów wykonawczych - zostało zakończone poprzez zaspokojenie w całości dochodzonych na ich podstawie zaległości.
Wskazał także, że nadal czynnymi pozostają zatem tylko tytuły wykonawcze z dnia (...) r. nr (...) i (...). Obejmują one zaległe składki za październik 1999 r. i wystawione zostały na podstawie korekty deklaracji rozliczeniowej złożonej przez zobowiązanego w dniu (...) r., zawierającej pouczenie wymagane art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a. Podana w rubryce 49 tych tytułów wykonawczych adnotacja o doręczeniu w dniu (...) r. upomnienia poprzedzającego ich wystawienie oznacza, iż zachowany też został wymóg art. 3a § 2 pkt 2 u.p.e.a. Nie miało też miejsca, według wytycznych art. 24 ust. 5b u.s.u.s., jak zapewnia wierzyciel, podnoszone przez zobowiązanego, przedawnienie zaległości składkowych wykazanych w tytułach wykonawczych.
3.1. W skardze z dnia (...) r. pełnomocnik zobowiązanego zaskarżył postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. w części utrzymującej w mocy postanowienie ZUS-u, tj. w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr (...) i (...).
Zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
a) art. 59 § 1 pkt 7 w zw. z art. 3a § 2 oraz art. 15 § 1 u.p.e.a. poprzez przyjęcie, że zobowiązanemu zostało doręczone upomnienie przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego, podczas gdy skarżący upomnienia nie otrzymał i w związku z tym prowadzona egzekucja jest niedopuszczalna i powinna być umorzona;
b) art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i 124 k.p.a. poprzez pominięcie merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji wniosku skarżącego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na postawie tytułów wykonawczych o nr (...) i (...) i uznanie go w tym zakresie za bezprzedmiotowego, podczas gdy u.p.e.a. nie ustanawia terminu do wnoszenia żądania do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego a organ egzekucyjny ma obowiązek z urzędu badać dopuszczalność egzekucji (art. 29 u.p.e.a.).
Wobec powyższego wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji w zaskarżonym zakresie i zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podniósł także, że aby egzekucja mogła być prowadzona na podstawie deklaracji rozliczeniowej, czy ewentualnie na podstawie jej korekty, dokument ten musi zawierać pouczenie o możliwości wystawienia tytułu wykonawczego na jego podstawie, czego w niniejszej sprawie zabrakło. W odniesieniu do kwestii niedoręczenia upomnienia podniesiono także argumenty zawarte w uzasadnieniu zażalenia na postanowienie organu I instancji. Wskazano, że organy bezzasadnie nie przeprowadziły postępowania wyjaśniającego co do ustalenia, czy skarżącemu doręczono upomnienie na właściwy adres.
3.2. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia (...) r. na podstawie art. 123, 124 i art. 113 § 1 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. i art. 18 u.p.e.a. sprostował z urzędu oczywistą omyłką pisarską w sentencji własnego postanowienia z dnia (...) r. (zaskarżonego do Sądu) w części odnoszącej się do uchylenia postanowienia ZUS-u i umorzenia w tej mierze postępowania, w ten sposób, że tę część sentencji postanowienia uzupełnił o numery dwóch pominiętych tytułów wykonawczych, tj. (...) i (...). W piśmie z dnia 30 sierpnia 2016 r. organ podał, że to postanowienie nie zostało zaskarżone.
3.3. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podtrzymał dotychczasowe argumenty oraz dodał, że zarzut skargi dotyczący pominięcia w postanowieniu dwóch tytułów wykonawczych jest już bezprzedmiotowy, ponieważ sprostowano w tym zakresie zaskarżone postanowienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
4. Poddane kontroli Sądu postanowienie, w części zaskarżonej, tj. w części, w jakiej utrzymuje w mocy postanowienie organu I instancji, narusza przepisy postępowania w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.).
5. Na wstępie omówienia wymaga jednak kwestia horyzontalnych granic orzekania Sądu w tej sprawie.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a, który w sprawie nie ma zastosowania). To oznacza, że sąd ma prawo i obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas, jeśli dany zarzut nie został podniesiony w skardze, ale jednocześnie musi mieć na uwadze, że skarżący może uczynić przedmiotem skargi określony akt nie tylko w całości, ale również w części. W razie zaskarżenia aktu administracyjnego tylko w części, określony w ten sposób w skardze przedmiot zaskarżenia wyznacza granice sprawy rozpoznawanej przez sąd – w których sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami i powołaną w skardze podstawą prawną. Sąd nie może więc uczynić przedmiotem swojego rozpoznania decyzji albo postanowienia w części, w jakiej nie zostały one zaskarżone; w tym niezaskarżonym zakresie nie doszło bowiem w ogóle do wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 346).
Powyższe uwagi mają znaczenie na gruncie rozpoznawanej sprawy, ponieważ postanowienie organu odwoławczego zostało zaskarżone tylko w części. Zatem wyłącznie w tej części, tj. odnoszącej się do utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, przy uwzględnieniu ostatecznego postanowienia z dnia (...) r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej, Sąd był uprawniony do kontroli legalności zaskarżonego aktu, a tym samym wyeliminowania go z obrotu prawnego.
6. Skarga zasadnie podnosi, że przed ostatecznym rozstrzygnięciem wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie dwóch tytułów wykonawczych o nr (...) i (...) nie przeprowadzono wyczerpującego postępowania wyjaśniającego. Dotyczy to zarówno kwestii doręczenia upomnienia na właściwy adres, jak i wystawienia tytułów wykonawczych na podstawie deklaracji (jej korekty) opatrzonej w wymagane pouczenie.
6.1. Stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. Zgodnie zaś z art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się m.in. jeśli zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu.
6.2. Z akt sprawy wynika, że w odniesieniu do spornych dwóch tytułów wykonawczych, obejmujących należności składkowe za październik 1999 r., ZUS wystosował do zobowiązanego upomnienie pismem z dnia 27 marca 2007 r. Skierował je na adres: (...) Z., ul. (...). Przesyłkę awizowano, po czym nie podjętą w terminie zwrócono organowi.
Strona skarżąca twierdzi, że zobowiązany w tym czasie nie przebywał pod wymienionym adresem od co najmniej 2 lat. Z załączonych do akt dokumentów sporządzonych przed funkcjonariuszy Policji oraz dokumentów pochodzących od Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. i Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. wynika, że w okresie 2006-2009 r. istniał problem z ustaleniem miejsca pobytu zobowiązanego.
Z kolei ZUS twierdzi, że doręczenie upomnienia nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. na podany przez skarżącego adres jako adres dla korespondencji, zaś organ odwoławczy – w tej mierze - podał tylko tyle, że wymieniona w rubryce 49. tytułów wykonawczych adnotacja o doręczeniu w dniu 14 kwietnia 2007 r. upomnienia poprzedzającego ich wystawienie oznacza, iż zachowany też został wymóg z art. 3a § 2 pkt 2 u.p.e.a.
6.3. Sąd stwierdza, że organ II instancji przedwcześnie przyjął, że upomnienie zostało zobowiązanemu doręczone zgodnie z prawem, a więc skutecznie.
Przewidziane w art. 44 k.p.a. doręczenie zastępcze, na który powołuje się ZUS, znajduje zastosowanie wyłącznie w sytuacji w której adresat pisma istotnie mieszka pod wskazanym adresem, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w sposób przewidziany w przepisach art. 42 i 43, tj. adresatowi bezpośrednio albo dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu (por. postanowienie SN z dnia 22 marca 1995 r., II CRN 4/95, Lex nr 50590; wyrok NSA z dnia 22 października 2010 r., II FSK 1071/09, Lex nr 745462). W wyroku z dnia 19 stycznia 2016 r., I SA/Gl 597/15 (Lex nr 1984788) WSA w Gliwicach na gruncie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. 2015 r., poz. 613 ze zm. – dalej: o.p.), odpowiednika art. 44 k.p.a., stwierdził, że skuteczne doręczenie pisma na podstawie art. 150 o.p. jest uzależnione od zgodnej z prawem próby doręczenia pisma na zasadach określonych w art. 148 § 1 lub art. 149 o.p., w tym w szczególności na prawidłowy adres osoby, do której pismo jest kierowane. Doręczenie powinno bowiem nastąpić w miejscu, gdzie adresat mieszka aktualnie. Warunkiem zastosowania art. 150 o.p. (art. 44 k.p.a.) jest bowiem to, aby adresat pisma istotnie mieszkał pod wskazanym adresem, a jedynie nie jest możliwe doręczenie mu pisma w inny sposób przewidziany w ustawie. Doręczenie w trybie art. 150 o.p. (art. 44 k.p.a.) jest skuteczne, gdy miejsce zamieszkania adresata nie budzi wątpliwości.
W tym przypadku, na gruncie znajdujących się w aktach sprawy dokumentów, miejsce zamieszkania zobowiązanego w na przełomie marca i kwietnia 2007 r. budzi wątpliwości, wynikające ze wspominanych już pism Policji oraz Naczelników Urzędu Skarbowego w M. i B.. Ta kwestia wymagała dodatkowego wyjaśnienia zważywszy na twierdzenie skarżącego, że w ówczesnym czasie ZUS znał jego prawidłowy adres, ponieważ doręczał mu decyzje emerytalne. Co prawda skarżący nie udokumentował tego faktu, jednak w obliczu takiego twierdzenia, obowiązkiem organu odwoławczego, stosownie do art. 7 oraz 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. było wezwanie skarżącego o przekazanie takiego dokumentu, względnie zwrócenie się do ZUS-u o zajęcie stanowiska w tej materii, ponieważ organ I instancji nie uczynił tego w uzasadnieniu swego postanowienia.
Wobec powyższego zastosowanie art. 44 k.p.a., a tym samym przyjęcie skuteczności doręczenia upomnienia było przedwczesne, jako związane z bezzasadnym nieprzeprowadzeniem w tym zakresie postępowania wyjaśniającego i naruszeniem art. 7 oraz 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w sposób, który mógł mieć istotne znaczenie dla wyniku przedmiotowej sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
6.4. W postępowaniu ponownym, w tym zakresie, organ podejmie wszelkie możliwe czynności do ustalenia, czy zobowiązany od 30 marca do 16 kwietnia 2007 r. (okres awizowania przesyłki zawierającej upomnienie) przebywał pod adresem: Z., ul. (...), czy też pod innym, szczególnie już pod adresem, na który skutecznie docierała do niego późniejsza korespondencja (S., ul. (...)). W tym celu zweryfikuje twierdzenia skarżącego, że w ówczesnym czasie ZUS doręczał mu decyzje na inny adres, wzywając skarżącego do podania, jaki to był adres oraz przedstawienia dokumentu potwierdzającego taki stan rzeczy. Jednocześnie wymaga ustalenia i odzwierciedlenia w aktach sprawy, czy w analizowanym okresie ZUS dysponował innym adresem skarżącego, a jeśli tak to jakim i czy doręczał skarżącemu na ten adres jakiekolwiek pisma.
Równocześnie organ podejmie czynności zmierzające do załączenia do akt sprawy odpisu odpowiedniego (istotnego w tej sprawie) zgłoszenia skarżącego do ubezpieczeń społecznych, np. wskazanego w art. 36 ust. 10 i 13 albo 43 ust. 4 u.s.u.s. zawierającego m.in. adres do korespondencji. Brak takiego dokumentu w aktach uniemożliwia dokonanie oceny skuteczności spornego doręczenia upomnienia w oparciu o regulacje zobowiązujące do aktualizacji danych przez skarżącego, w tym co do adresu dla korespondencji. Na gruncie tej sprawy należy bowiem zauważyć, że przed doręczeniem upomnienia nie toczyło się jurysdykcyjne postępowanie administracyjne, w którym zobowiązany zostałby pouczony o art. 41 k.p.a., a po drugie postępowanie egzekucyjne nie wkroczyło wówczas jeszcze w fazę doręczenia tytułu wykonawczego, w której organ egzekucyjny stosownie do art. 27 § 1 pkt 8 i art. 36 § 3 u.p.e.a. poucza zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu, tj. o skutkach wynikających z art. 41 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Po dołączeniu stosownego dokumentu do akt sprawy, organ dokona jego analizy przez pryzmat mających znaczenie regulacji, nakładających na podmiot administrowany obowiązek zgłoszenia i aktualizacji danych co do adresu dla korespondencji, w kontekście skuteczności doręczenia skarżącemu upomnienia na przełomie marca i kwietnia 2007 r.
7. Zaskarżone postanowienie narusza również prawo w zakresie, w którym odnosi się do sygnalizowanego przez stronę skarżącą wystawienia spornych dwóch tytułów wykonawczych na podstawie deklaracji (jej korekty) nie zawierającej pouczenia wymaganego przez art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a.
7.1. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia gołosłownie wskazuje, że zaktualizowana korekta deklaracji, złożona przez zobowiązanego w dniu (...) r., zawiera wymagane pouczenie.
Na marginesie należy też zauważyć, że postępowanie egzekucyjne w zakresie wielu tytułów wykonawczych zostało umorzone właśnie z uwagi na to, że – jak podał ZUS w uzasadnieniu postanowienia z dnia (...) r. – szereg tytułów wykonawczych zostało wystawionych w oparciu o deklaracje rozliczeniowe nie zawierające pouczenia co do tego, że mogą stanowić podstawę wystawienia tytułu wykonawczego.
Wobec powyższego, rzetelne ustosunkowanie się do twierdzenia strony skarżącej, że również w odniesieniu do pozostałych jeszcze dwóch czynnych tytułów wykonawczych, stosowne deklaracje nie zawierały analogicznego pouczenia, wymaga zapoznania się z treścią tychże deklaracji (ich korekt). W aktach sprawy Sąd jednakże nie dostrzega takich dokumentów. Jedyna kopia deklaracji rozliczeniowej, która dotyczy składek za październik 1999 r., złożona przez zobowiązanego w dniu (...)r. (ściślej: wskazana data wypełnienia deklaracji (...) r.) nie zawiera żadnego pouczenia w temacie wystawienia tytułu wykonawczego.
W tym stanie rzeczy twierdzenie organu, że analizowany zarzut skarżącego nie jest zasadny nie znajduje opacia w aktach sprawy, a tym samym jawi się jako dowolne, naruszające art. 7 oraz 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. w sposób, który mógł mieć istotne znaczenie dla wyniku przedmiotowej sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
7.2. Rozstrzyganie tego zagadnienia w postępowaniu ponownym zyska na aktualności po ustaleniu, że zobowiązanemu skutecznie doręczono upomnienie, o czym była mowa wyżej. Brak wywierającego skutki prawne doręczenia upomnienia uzasadnia bowiem umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 15 § 1 pkt 7 u.p.e.a.
W razie ustalenia, że doręczenie upomnienia było skuteczne, na poparcie swojego twierdzenia organ powinien załączyć do akt sprawy odpis dokumentu z którego wynika, że tytuły wykonawcze o nr (...) i (...) wystawiono na podstawie deklaracji, w której zostało zamieszczone pouczenie, iż stanowią one podstawę wystawienia tytułu wykonawczego – czego wymaga art. 3a § 2 pkt 1 u.p.e.a. Jeśli organ tego nie uczyni, będzie zmuszony przyjąć, że deklaracje pouczenia nie zawierały i wyciągnąć z tego stosowne wnioski w sferze stosowania art. 59 § 1 u.p.e.a.
8. Zawarty w skardze zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 126 i 124 k.p.a. poprzez pominięcie merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ II instancji wniosku skarżącego w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na postawie tytułów wykonawczych o nr (...) i (...), na obecnym etapie postępowania jest bezprzedmiotowy. Organ odwoławczy, po wniesieniu skargi, ostatecznym postanowieniem z dnia (...) r. sprostował zaskarżone do Sądu postanowienie, w ten sposób, że poszerzył część sentencji w części umarzającej postępowanie egzekucyjne, właśnie o tytuły wykonawcze o nr (...) i (...).
8. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł, obejmującą wpis od skargi (100 zł), wysokość opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w postępowaniu sądowym (17 zł) oraz koszty zastępstwa sądowego (480 zł) - ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804, ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło