I SA/Gl 1012/14

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2014 r. w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Stwierdziła, że jest osobą samotną i uzyskuje emeryturę w wysokości 728,45 zł netto, czego dowodzi przekaz pocztowy, którego jednak nie załączyła. Zaznaczyła, iż kwotę tę przeznacza w całości na opłaty i spłatę dwóch pożyczek, powołując się na dowody, których – wbrew jej oświadczeniom – również nie przedstawiła. Z tego powodu musi korzystać z pomocy społecznej. Wnioskodawczyni zwróciła uwagę na swoje problemy zdrowotne. Według wniosku nie posiada ona rachunku bankowego ani majątku, poza nieruchomością, na której zamieszkuje. Pismem doręczonym w dniu 21 stycznia 2015 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie siedmiu dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, w szczególności kopii potwierdzenia wypłaty emerytury za ostatni miesiąc oraz decyzji w sprawie pomocy społecznej z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub zaświadczenia organu pomocy społecznej o wysokości i formach pomocy udzielonej skarżącej w tym okresie, a nadto zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013 (lub rocznego obliczenia podatku przez organ rentowy) złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, dokumentów dotyczących stanu zdrowia (zaświadczeń, orzeczenia lekarza orzecznika, decyzji ZUS itp.) oraz wskazujących miesięczną wysokość wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków (faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itd.) oraz kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Skarżąca ustosunkowała się do wezwania pismem z dnia 28 stycznia 2015 r. Oświadczyła, że wezwanie jest dla niej niezrozumiałe, podnosząc, że stosowne wyjaśnienia złożyła w ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wyraziła również pogląd, iż przysługuje jej ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżącej przyznawano już prawo pomocy w innych sprawach przed Sądem: postanowieniem z dnia 24 maja 2014 r. zwolniono ją od kosztów sądowych w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1312/12, zaś postanowieniem z dnia 7 stycznia 2014 r. zwolniono ją od kosztów sądowych i przyznano jej pełnomocnika w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1158/13 Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Stosownie do art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wezwanie tego rodzaju wystosowuje się do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Umożliwia ono weryfikację oświadczeń zamieszczonych we wniosku poprzez ich konfrontację z niezbędną dokumentacją źródłową, a co za tym idzie gwarantuje wolną od wątpliwości ocenę możliwości płatniczych strony. Tymczasem skarżąca nie wykonała takiego wezwania, nie dostarczając ani jednego z wymienionych w nim dokumentów źródłowych – termin wyznaczony w tej materii upłynął bezskutecznie z dniem 28 stycznia 2015 r. (środa). Pismem z tego dnia wnioskodawczyni poprzestała na złożeniu oświadczeń, które jednak nie mogą stanowić usprawiedliwienia w tym zakresie. Niepodobna uznać, że wezwanie było dla niej niezrozumiałe i nie wiedziała, jakie obowiązki z niego dla niej wynikają, skoro w postępowaniu w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1312/12 takie wezwanie wykonała. Nie miała więc podstaw, by przyjąć, że wystarczające w tej materii jest jej oświadczenie złożone na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten obejmował przy tym zwolnienie od kosztów sądowych, co pozostaje w sprzeczności z kolejnym argumentem przywołanym w piśmie z dnia 28 stycznia 2015 r., w myśl którego strona jest zwolniona od tych kosztów z mocy ustawy. W takim przypadku wniosek byłby przecież zbędny. W ocenie rozpoznającego wniosek nie można było uwzględnić dokumentów nadesłanych w związku ze wspomnianym wezwaniem wystosowanym w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1312/12, jak to uczyniono w postanowieniu z dnia 7 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1158/13. Po upływie kolejnego roku można mieć bowiem wątpliwości, czy dokumentacja ta jest nadal aktualna, co uzasadnia pozyskanie dowodów obrazujących sytuację wnioskodawczyni w ostatnim okresie celem rozważenia, czy nie uległa ona w tym czasie jakiejś zmianie. Jest tak tym bardziej dlatego, że wysokość kosztów sądowych w sprawie jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Poniesienie takiego wydatku może spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego wyłącznie w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny. Należy więc poddać dokładnej analizie wszystkie dochody i wydatki gospodarstwa domowego skarżącej po to, by zestawić ze sobą te dwie wartości i w efekcie sformułować wnioski w tej materii. Niewykonanie wezwania wyklucza zatem uwzględnienie wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Podkreślić jednak trzeba, że nie pozbawia to skarżącej możliwości dostarczenia dokumentacji objętej wezwaniem, w tym dołączenia jej do sprzeciwu od niniejszego postanowienia. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.