I SA/Gl 1020/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [....] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Odpowiadając na wezwanie do uiszczenia wpisu w wysokości 42.793 zł, skarżący, który jest reprezentowany przez pełnomocnika będącego doradcą podatkowym, wniósł o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że obecnie utracił swoje źródło dochodów, gdyż nie jest już zatrudniony, nie pełni żadnych funkcji w podmiotach zajmujących się obrotem i pośrednictwem papierami wartościowymi i nie prowadzi takiej działalności osobiście. Nie posiada też żadnego majątku, ma natomiast na utrzymaniu dwie małoletnie córki. Wnioskodawca podniósł, że korzysta z pomocy rodziny i znajomych, a jedynej szansy poprawy swojego położenia upatruje w uwzględnieniu swoich skarg, w których wykazał nieprawidłowość zaskarżonych decyzji. Pismem doręczonym w dniu 9 listopada 2015 r. referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia w terminie czternastu dni danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, w szczególności zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, określających też formę zapłaty, dokumentów obrazujących wysokość wspomnianej we wniosku pomocy materialnej otrzymanej przez skarżącego w okresie ostatnich trzech miesięcy od rodziny i znajomych, w szczególności oświadczeń osób, które tej pomocy udzieliły, o jej wysokości i formie wypłaty, nadesłanie odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2014 złożonych przez skarżącego oraz przez inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, zaświadczeń wydanych we właściwym urzędzie pracy, że skarżący i jego żona są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby nie było podstaw do wydania któregokolwiek z tych zaświadczeń, należy przedłożyć zaświadczenie właściwego organu podatkowego poświadczające, że skarżący lub jego żona za rok 2014 nie wykazał dochodów do opodatkowania oraz że w roku bieżącym nie odnotowano jakichkolwiek wpłat tytułem zaliczek na podatek dochodowy skarżącego lub jego żony), zaświadczeń wystawionych przez instytucje finansowe, w których w świetle akt administracyjnych skarżący posiadał rachunki, wskazujących wszystkie rachunki i konta, które do niego należą, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych i papierów wartościowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na wezwanie w ostatnim dniu wyznaczonego nim terminu, pełnomocnik powtórzył, że ani skarżący, ani inna osoba pozostająca w jego gospodarstwie domowym nie osiągnęli żadnych dochodów w okresie ostatnich sześciu miesięcy. Zastrzegł jednocześnie, że wnioskujący nie otrzymał pomocy w formie pieniężnej, lecz zamieszkuje wraz z córkami w domu jego rodziców, którzy zapewniają im wyżywienie i miejsce do mieszkania, nie sporządza żadnej dokumentacji w tym zakresie, ale też nie ponosi jakichkolwiek kosztów. Przekazał także informację uzyskaną od wnioskodawcy, zgodnie z którą nie złożył on zeznania podatkowego za ubiegły rok i nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Pełnomocnik stwierdził, że w terminie zakreślonym wezwaniem nie zdołano zgromadzić dokumentacji dotyczącej rachunków i kont, zapowiedział jednak jej nadesłanie niezwłocznie po jej uzyskaniu. Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy także w innej sprawie toczącej się przed Sadem, w której wpis od skargi wynosi 345 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przeciwnym razie uwzględnienie wniosku nie wchodzi zatem w rachubę, niezależnie od innych względów, które w ocenie strony przemawiają na rzecz udzielenia jej pomocy. Bez znaczenia pozostają w szczególności powołane przez skarżącego okoliczności, które w jego mniemaniu muszą prowadzić do uwzględnienia jego skargi, a przez to do poprawy jego położenia. Mogą one bowiem podlegać wyłącznie ocenie Sądu w wyroku kończącym postępowanie, o ile zostaną usunięte wszystkie braki skargi uniemożliwiające jej rozpoznanie, w tym te łączące się z obowiązkiem uiszczenia wpisu; również wysokość wpisu, będąca zresztą nierzadko konsekwencją rozmiarów działalności prowadzonej przez stronę, nie uzasadnia niejako sama przez się zwolnienia od kosztów sądowych. Nietrafne są przy tym argumenty wskazujące, że obowiązek ten może zamknąć stronie drogę do sądu, choć prawo pomocy jest instytucją, które konstytucyjne prawo do sądu gwarantuje. Instytucja ta znajduje przecież zastosowanie tylko wtedy, gdy strona będąca osobą fizyczną wykaże, że zachodzi przesłanka przewidziana w przywołanym art. 246 § 1 pkt 2. Strona musi więc udowodnić, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, przedstawiając dokumentację źródłową. Minimum staranności, jaką powinna ona przejawić, polega na dokładnym wykonaniu wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Można tego wymagać szczególnie od strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem pełnomocnik skarżącego nie dostarczył żadnego z dokumentów objętych wezwaniem, mimo że zakreślono nim stosunkowo długi, dwutygodniowy termin, a od momentu jego doręczenia upłynął już nieomal miesiąc. Nie wykonał zwłaszcza swojej zapowiedzi dostarczenia dokumentacji dotyczącej rachunków i kont prowadzonych przez banki i instytucje finansowe. W aktach administracyjnych znajdują się zaświadczenia kilku banków i domów maklerskich, w których wyszczególnione są te rachunki i konta, toteż nie było żadnych przeszkód do tego, by takie aktualne zaświadczenia przedstawić w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy. To z kolei pozwoliłoby zweryfikować kompletność materiału, jaki miał być dostarczony na wezwanie odnoszące się do wyciągów obrazujących stan tych rachunków oraz wszystkie dokonywane na nich operacje. Ustalenia te są niezbędne, jeżeli zważyć, że skarżący dokonywał liczne operacje finansowe w znacznej skali, obracając milionowymi kwotami. Stąd nie można uwzględnić wniosku o przyznanie prawa pomocy, jeśli jego pełnomocnik uchylił się od dostarczenia materiałów niezbędnych do zbadania tego ważnego aspektu jego sytuacji materialnej. W tym kontekście zaakcentować wypada, że pełnomocnik skarżącego nie przedłożył ani odpisów zeznań podatkowych, ani zaświadczenia w sprawie bezrobocia i poprzestał na oświadczeniach, chociaż z wezwania wprost wynikało, iż w braku tych dowodów, należy przesłać stosowne zaświadczenie organu podatkowego. Nie udokumentował też pomocy, jaką wnioskodawca ma otrzymywać od rodziny i znajomych, pomijając nawet wskazane w wezwaniu oświadczenia osób, które tej pomocy mają udzielać, na temat jej form i wysokości. Niewiarygodne jest przy tym wyjaśnienie, że pomoc ta ogranicza się do wyżywienia i zapewnienia noclegu i nie obejmuje jakichkolwiek wydatków, np. związanych z edukacją córek skarżącego. Dlatego uznać wypada, że nie wykonano również wezwania do w części odnoszącej się do kosztów utrzymania gospodarstwa domowego w okresie ostatnich trzech miesięcy oraz do ewentualnych zaległości w tym zakresie. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.