I SA/Gl 1021/15

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2015 r. sprawy ze skargi H. K. na postanowienie Poczty Polskiej Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podkreśliła, że utrzymuje się z emerytury i nie stać jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb, takich jak przejazdy, wyjścia kulturalne, do znajomych, remont mieszkania, zakup mebli czy sprzętów RTV. Podniosła, iż jest osobą schorowaną. Wyliczyła następujące wydatki: czynsz – 460 zł, energia (elektryczna) – 120 zł, gaz – 69 zł, telefon – 50 zł, Internet – 45 zł, odzież i obuwie – 100 zł, środki czystości i kosmetyki – 50 zł, leki – 200 zł, żywność – 400 zł. Skarżąca zaznaczyła, że mieszka z pełnoletnią, uczącą się córką oraz z matką, lecz prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku w szczególności poprzez przedłożenie zaświadczenia w sprawie zameldowania, udokumentowanie dochodów skarżącej i pozostałych osób zameldowanych/zamieszkałych w jej gospodarstwie domowym, określonych w wezwaniu jako osoby współkształtujące jej sytuację materialną, w tym ewentualnego świadczenia z tytułu niepełnosprawności córki oraz nadesłanie zeznań podatkowych tych wszystkich osób i wyciągów i wykazów z posiadanych przez nie rachunków bankowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Ustosunkowując się do wezwania, wnioskodawczyni w piśmie z dnia 27 września 2015 r. wyjaśniła, że nie przesłała zaświadczenia w sprawie zameldowania, gdyż jego uzyskanie wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty. Zaakcentowała jednak, że Sąd może uzyskać takie zaświadczenie nieodpłatnie i oświadczyła, iż w lokalu stanowiącym miejsce zamieszkania jej zameldowana tylko z córką. Matka skarżącej ma własne mieszkanie, lecz mieszka z nią dla jej wygody, wspierając ją w codziennych czynnościach, natomiast współwłaściciel lokalu ani nie jest w nim zameldowany, ani w nim nie przebywa. Powtórzyła jednak, że sama opłaca wszelkie wydatki za pośrednictwem swojego rachunku bankowego, ponieważ jej córka się uczy i – jak wynika z treści pisma z dnia 27 września 2015 r. – pozostaje pod jej opieką jako osoba niepełnosprawna. Zastrzegła, iż sama kształtuje swoją sytuację materialną, ma wyłącznie wspomniany rachunek bankowy, z którego przesyła wyciąg za cztery ostatnie miesiące odnotowujące jej dodatkowe wynagrodzenie za sprawowanie funkcji ławnika sądowego. Skarżąca nadesłała jednak tylko fragmenty wyciągu z rachunku bankowego dotyczące kwot wypłacanych przez Sąd Okręgowy w okresie od czerwca do września bieżącego roku w wysokości odpowiednio 369,36 zł, 253,24 zł, 195,18 zł i 71,06 zł, a nadto kopię potwierdzenia wypłaty emerytury w kwocie 1417,46 zł, kopie umowy w sprawie pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych zawartej dnia 12 czerwca 2015 r. (skarżąca uzyskała pożyczkę na cele mieszkaniowe w wysokości 7000 zł, upoważniając Dział Finansowo-Księgowy pożyczkodawcy, u którego jej zatrudniona, do potrącania z przysługującego jej miesięcznego wynagrodzenia za pracę rat w wysokości obecnie po 200 zł), zaświadczenie organu podatkowego z dnia 24 września 2015 r., zgodnie z którym skarżąca za rok ubiegły wykazała przychód brutto 26.666,48 zł, kopię umowy sprzedaży z dnia 3 stycznia 2005 r., na mocy której skarżąca nabyła współwłasność lokalu stanowiącego jej miejsce zamieszkania (1/3 udziału i taką część ceny uiścił mężczyzna o nazwisku takim samym, jakie nosi córka skarżącej), kopię orzeczenia o niepełnosprawności córki skarżącej z dnia 29 kwietnia 2014 r. (została ona zaliczona do lekkiego stopnia niepełnosprawności, która istnieje od urodzenia), a także faktury wystawione w aptece w dniach 23 i 25 września 2015 r., opiewające na łączną kwotę 198,38 zł. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub innego fachowego pełnomocnika – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Osoba ta powinna zatem tę okoliczność udowodnić, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. W przeciwnym razie przyznanie prawa pomocy jest wykluczone. Konieczność precyzyjnego ustalenia stanu faktycznego występuje szczególnie w niniejszej sprawie, w której wysokość kosztów sądowych jest niewielka, najmniejsza spośród znanych w procedurze sądowoadministracyjnej. Poniesienie takiego wydatku nie wchodzi w rachubę tylko w przypadku osób znajdujących się w skrajnym ubóstwie, co trzeba ustalić w sposób pewny. Zaznaczyć przy tym trzeba, że stosownie do art. 255 P.p.s.a. prowadzący postępowanie w sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy może w tej materii jedynie wystosować do strony wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku i nie jest uprawniony do podejmowania innych czynności o charakterze dowodowym, w tym do występowania do innych organów czy podmiotów o dostarczenie niezbędnych dokumentów lub złożenie wyjaśnień. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy, a minimum staranności, jaką w tej materii powinien się on wykazać, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, Tymczasem skarżąca nie wykonała tego wezwania w taki sposób. I tak przedstawiła jedynie fragmenty z wyciągu z rachunku bankowego, choć zobowiązana została do nadesłania wyciągów obrazujących operacje dokonane w ramach rachunków za cztery miesiące. Tym samym nie można zbadać ani wszystkich wpływów na rachunek i płatności wykonywanych za jego pośrednictwem, ani jego salda. Uniemożliwia to ustalenie możliwości płatniczych strony, a także tego, czy dysponuje ona środkami, które mogłaby przeznaczyć na potrzeby postępowania. Oświadczenia wnioskodawczyni budzą zaś zasadnicze wątpliwości, zwłaszcza jeżeli chodzi o dochody jej gospodarstwa domowego. Przemilczała ona wszak we wniosku dochody uzyskiwane w związku z pełnieniem funkcji ławnika, a w piśmie z dnia 27 września 2015 r. wynagrodzenie uzyskiwane tytułem umowy o pracę. Ten ostatni fakt wynika z przedstawionej kopii umowy o udzielenie wnioskującej pożyczki z funduszu socjalnego, w której to umowie została ona określona jako osoba zatrudniona u pożyczkodawcy i zgodziła się na potrącanie rat z przysługującego jej wynagrodzenia miesięcznego. Niemniej odnotować trzeba, że udokumentowane przez stronę wydatki nie przewyższają jej dochodu z tytułu emerytury, co, jeżeli zważyć, iż dysponuje ona innymi źródłami dochodu, wyklucza przyjęcie, iż nie ma ona środków na pokrycie kosztów postępowania, nawet gdyby wiązało się to z częściowym ograniczeniem wydatków wspomnianych we wniosku, takich jak wyjścia kulturalne i do znajomych czy zakup sprzętu RTV. Skarżąca nie nadesłała kopii zeznania podatkowego, które w przeciwieństwie do przedłożonego zaświadczenia organu podatkowego, wymienia wszystkie źródła dochodu podlegającego opodatkowaniu w ubiegłym roku. Nie dostarczyła też jakichkolwiek dokumentów obrazujących dochody osób, które z nią zamieszkują, mimo iż była o to wyraźnie wezwana. Niepodobna zaś uwzględnić w tym zakresie argumentu, że osoby te, tj. matka wnioskującej, a zwłaszcza jej córka, nie pozostają z nią we wspólnym gospodarstwie domowym. Bezsprzecznie sam fakt wspólnego zamieszkiwania, szczególnie osób należących do najbliższej rodziny, w tym córki pozostającej pod opieką skarżącej, nie może pozostawać bez wpływu na jej osobistą sytuację finansową, nie tylko poprzez zwiększenie kosztów utrzymania, ale i ewentualne ich rozłożenie. Istotne jest zatem np. to, czy córka skarżącej dysponuje jakimś dochodem ze względu na swoją niepełnosprawność lub tytułem alimentów. Ta ostatnia możliwość wydaje się bardzo prawdopodobna, skoro lokal stanowiący miejsce zamieszkania został nabyty częściowo ze środków osoby noszącej to samo nazwisko co ta córka, a więc poczuwającej się do obowiązku udzielania wsparcia materialnego. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.