I SA/Gl 1023/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 960 (słownie: dziewięćset sześćdziesiąt) złotych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek, podkreśliła, że nie wykonuje żadnej działalności zarobkowej, utrzymując się jedynie z alimentów wypłacanych przez ojca jej dziecka w wysokości 2000 zł miesięcznie. Podniosła jednak, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje tylko z synem. Skarżąca zaznaczyła, iż "wg posiadanych informacji" nie ma zdolności kredytowej. Koszty miesięcznego utrzymania wyliczyła we wniosku na kwotę 1800 zł, obejmującą wydatki m.in. na mieszkanie – 500 zł, na wyżywienie – około 1000 zł oraz bezpośrednio na potrzeby dziecka – około 150 zł. We wniosku nie wskazano żadnego majątku. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez: udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym (sprecyzowano, że należy w tym celu nadesłać dokument poświadczający zapłatę alimentów za ostatni miesiąc, np. pocztowe potwierdzenie zapłaty, a nadto zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy), nadesłanie odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2012 złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, przedłożenie zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, przedstawienie wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedłożyć potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w razie ich likwidacji po dniu 5 stycznia 2012 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), wyjaśnienie, na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z lokalu wskazanego jako jej adres zamieszkania, nadesłanie dokumentu, z którego wynika, że skarżąca nie posiada zdolności kredytowej, jak oświadczyła ona we wniosku "wg pozyskanych informacji", wyjaśnienie, czy skarżąca pozostaje w związku małżeńskim z ojcem swojego dziecka oraz przedłożenie kopii faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. Odpowiadając na to wezwanie, pełnomocnik wnioskodawczyni w piśmie z dnia 2 września 2013 r. powtórzył, że jej dochody ograniczają się do alimentów, których wypłata następuje w gotówce, gdyż nie ma ona rachunku bankowego. Jak wyjaśnił, wypłat tych skarżąca nie kwituje, ponieważ łączą ją dobre stosunki z ojcem dziecka, choć nigdy nie pozostawała z nim w związku małżeńskim i nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Pełnomocnik stwierdził dalej, że skarżąca ze względu na swoją trudną sytuację "zmuszona była korzystać z pomocy osoby trzeciej", która jednak "nie jest już chętna, by pomagać dalej skarżącej". Wspomniana osoba trzecia to babka dziecka wnioskującej, co ustalono w ramach postępowań w sprawach o sygn. akt od III SA/Gl 1219/13 do III SA/Gl 1230/13 – zob. uzasadnienia postanowień wydanych w tych sprawach w dniu 19 sierpnia 2013 r. Do postępowań tych pełnomocnik nawiązał, wskazując, że strona została w nich zwolniona od kosztów sądowych w części. Zwrócił też uwagę na zwolnienie od kosztów sądowych przyznane jej w postępowaniu cywilnym. Pełnomocnik wskazał, że mieszkanie, w których skarżąca zamieszkuje, należy do jej syna. Tezę o braku zdolności kredytowej skarżącej uznał natomiast za oczywistą i wynikającą z zasad doświadczenia życiowego. Pełnomocnik przedstawił odpisy następujących dokumentów: postanowienia z dnia 9 sierpnia 2013 r. zwalniającego stronę z opłaty od apelacji w postępowaniu cywilnym, oświadczenia skarżącej na temat jej relacji z ojcem jej dziecka, zaświadczeń organu podatkowego, według którego skarżąca za 2011 r. wykazała dochód w wysokości zaledwie 330,56 zł, a za ubiegły rok dochodu w ogóle nie wykazała, kilku dokumentów pochodzących z początku bieżącego roku, związanych z należnościami za mieszkanie skarżącej wraz z dowodem ich uiszczenia przez babcię jej dziecka (łączna kwota należności to 770,15 zł), zawiadomień o wpisie do księgi wieczystej, zaświadczeń potwierdzających likwidację działalności gospodarczej skarżącej w 2009 r., zaświadczenia w sprawie zameldowania, w myśl którego w miejscu zamieszkania skarżąca jest zameldowana tylko z synem, odpisu skróconego aktu urodzenia syna skarżącej oraz umowy o ustalenie obowiązku alimentacyjnego z dnia 1 czerwca 2009 r. Skarżąca wnosił o przyznanie prawa pomocy w innych postępowaniach: przywołanymi już postanowieniami referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2013 r. została zwolniona od wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt od III SA/Gl 1219/13 do III SA/Gl 1230/13 w części przekraczającej 80 zł; z kolei w dniach 1 sierpnia 2013 r. oraz 26 sierpnia 2013 r. Sąd odmówił jej prawa pomocy w sprawach III SA/Gl 1859/12 i III SA/Gl 1858/12. Wpis od skargi w niniejszej sprawie, wyliczony z uwzględnieniem podanej w niej wartości przedmiotu zaskarżenia, wynosi 4060 zł. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna więc udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się zaś do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Można tego wymagać szczególnie od wnioskodawcy, który, tak jak skarżącą, jest reprezentowany w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika. Tymczasem wezwanie takie wystosowane w niniejszej sprawie nie zostało wykonane w wystarczającym stopniu, pozwalającym na wolną od wątpliwości ocenę sytuacji wnioskującej. Nie można zwłaszcza uznać, że dostateczne jest oświadczenie jej pełnomocnika, że nie posiada ona rachunku bankowego. W wezwaniu wskazano bowiem wprost sposób, w jaki należy udokumentować likwidację tego rachunku po dniu 5 stycznia 2012 r., a mimo to pełnomocnik poprzestał na wyjaśnieniach, które nie zostały wsparte żadnym dowodem, w tym zaświadczeniem banku potwierdzającym zamknięcie rachunku lub odpisem umowy zawartej w tym zakresie. Nie ulega zaś wątpliwości, że w przywołanym dniu skarżąca dysponowała rachunkiem bankowym, co potwierdza protokół kontroli z dnia 12 stycznia 2012 r. znajdujący się w aktach administracyjnych (Tom I, k. 16-17), gdzie oznaczono jego numer. Nie można więc wykluczyć, że strona nadal ów rachunek bankowy wykorzystuje, gromadząc na nim środki otrzymywane tytułem alimentów, których odbioru również przecież nie udokumentowała. W rozważanym kontekście odnotować wypada, że nadesłany materiał dowodowy nie potwierdza oświadczeń strony skarżącej co do celów, na jakie środki te mają być przeznaczane. Wszystkie wydatki związane z utrzymaniem mieszkania, na które wnioskująca miała spożytkowywać znaczną część swoich dochodów, zostały wszak pokryte przez babkę jej dziecka. Nieprzekonujący jest przy tym argument podnoszący okazjonalność tego finansowego wsparcia. Przeczą mu zresztą okoliczności obiektywne – już na gruncie innych spraw skarżącej zauważono, że babka jej dziecka opłaciła za stronę opłaty sądowe w sprawach o sygn. akt III SA/Gl 1858/12 oraz III SA/Gl 1859/12 w łącznej wysokości 993 zł. Kwestia aktualnych dochodów i wydatków gospodarstwa domowego skarżącej wymaga więc dalszych ustaleń, tym bardziej iż przedstawione materiały pochodzą sprzed kilku miesięcy. Konieczna jest również weryfikacja jej oświadczenia o braku jakichkolwiek oszczędności, która nie wchodzi w rachubę m.in. bez analizy wyciągu z rachunku bankowego, dostarczającego informacji na temat stanu rachunku oraz operacji realizowanych za jego pośrednictwem. Dotychczasowe spostrzeżenia uzasadniają wniosek, że strona skarżąca nie wykazała, iż zachodzą podstawy do uwzględnienia jej wniosku w całości. Nie oznacza to jednak, że dowody zgromadzone w sprawie pozwalają zarazem na sformułowanie konkluzji, iż wnioskująca jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego ponieść całość kosztów sądowych w sprawie, skądinąd stosunkowo wysokich, jeżeli zważyć na poziom deklarowanych przez nią dochodów. Nie można w szczególności pominąć dokumentów, w świetle których nie osiąga ona od dłuższego czasu przychodów podlegających opodatkowaniu. Podobnie nie bez znaczenia pozostaje to, że ma ona na utrzymaniu dziecko, chociaż jego ojciec wraz ze swoją rodziną nie uchylają się od obowiązków ciążących na nich w tym zakresie. Mając to na względzie uznano, że bez uszczerbku utrzymania koniecznego skarżąca może ponieść jedynie część kosztów, o której mowa w sentencji. Część ta odpowiada sumie zwolnienia przyznanego stronie w sprawach od III SA/Gl 1219/13 do III SA/Gl 1230/13. Podzielono bowiem wyrażoną w tamtych postępowaniach ocenę co do możliwości płatniczych wnioskującej, do której zresztą jej pełnomocnik się odwołuje w piśmie z dnia 2 września 2013 r. Wnioski skarżącej o przyznanie prawa pomocy powinny być w jednakowych okolicznościach faktycznych rozstrzygnięte jednolicie. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.