I SA/Gl 1023/13

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Składając skargę kasacyjną od wyroku z dnia 8 kwietnia 2014 r., pełnomocnik skarżącej, będący adwokatem, przedstawił jej wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Strona podniosła w nim, że nie wykonuje żadnej działalności zarobkowej, utrzymując się jedynie z alimentów wypłacanych przez ojca jej dziecka w wysokości 2000 zł miesięcznie. Podniosła jednak, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje tylko z synem. Skarżąca zaznaczyła, iż "wg posiadanych informacji" nie ma zdolności kredytowej. Koszty miesięcznego utrzymania wyliczyła we wniosku na kwotę 1800 zł, obejmującą wydatki na: mieszkanie – 500 zł, wyżywienie – około 1000 zł, ubranie – około 100 zł, edukację dziecka – około 100 zł i jego kieszonkowe – około 50 zł oraz lekarstwa – około 50 zł. We wniosku nie wskazano żadnego majątku. Referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia danych zawartych we wniosku poprzez nadesłanie: dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, odpisów zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2013 złożonych przez skarżącą oraz przez inne osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, zaświadczenia wydanego we właściwym urzędzie pracy, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, wyciągów z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i przez osoby pozostające z nią w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz wszystkie operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat (zastrzeżono, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedłożyć potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w razie ich likwidacji po dniu 5 stycznia 2012 r. – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank lub kopię umowy z bankiem o zamknięciu rachunku), dokumentu, z którego wynika, że skarżąca nie posiada zdolności kredytowej, jak oświadczyła ona we wniosku – "wg pozyskanych informacji", oraz odpisów faktur lub rachunków obrazujących wysokość wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności, ewentualnie zaległości w tym zakresie. W związku z wezwaniem nadesłano odpisy: umowy o ustalenie obowiązku alimentacyjnego z dnia 1 czerwca 2009 r. wraz z pokwitowaniami wypłaty alimentów do rąk skarżącej oraz odpisem aktu urodzenia dziecka, zaświadczeń o wykreśleniu z ewidencji działalności gospodarczej, w sprawie zameldowania i o niewykazaniu dochodów do opodatkowania, a także rachunków dotyczących kosztów utrzymania wraz z dwoma potwierdzeniami przelewu z rachunku bankowego babki dziecka z dnia 10 czerwca 2014 r. i z dnia 30 lipca 2014 r. na kwoty odpowiednio 1000 i 106,72 zł, stanowiących zapłatę części tych należności. Ponadto wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych od kilku lat. Skarżącej przyznano już prawo pomocy w niniejszej sprawie – postanowieniem z dnia 25 września 2013 r. zwolniono ją od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 960 zł. Wpis od skargi w takiej wysokości został uiszczony. Okoliczności wskazane w złożonym wówczas wniosku były identyczne z tymi podanymi we wniosku, który jest rozpoznawany obecnie. Skarżąca wnosiła o przyznanie prawa pomocy także w innych postępowaniach, w szczególności postanowieniami referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2013 r. została zwolniona od wpisów od skarg w sprawach o sygn. akt od III SA/Gl 1219/13 do III SA/Gl 1230/13 w części przekraczającej 80 zł, zaś kolejne jej wnioski Sąd oddalił postanowieniami z dnia 30 lipca 2014 r. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej powoływanej jako P.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna więc udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się zaś do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Można tego wymagać szczególnie od wnioskodawcy, który, tak jak skarżącą, jest reprezentowany w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika. Przystępując do rozpoznania wniosku złożonego w niniejszym postępowaniu, w pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w jego toku wydano już postanowienie w przedmiocie prawa pomocy, które do chwili obecnej zachowało swą moc. Postanowieniem z dnia 25 września 2013 r. zwolniono mianowicie skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej przekraczającą kwotę 960 zł. Tym samym obecnie należy rozstrzygnąć, czy powinna ona być zwolniona w pozostałej części. Innymi słowy, trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy wnioskodawczyni bez uszczerbku utrzymania koniecznego jest w stanie uiścić opłatę sądową w wysokości 960 zł. Prawomocne postanowienie z dnia 25 września 2013 r. ma także znaczenie z innych powodów. Otóż w myśl z art. 164 P.p.s.a. postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, a stosownie do art. 165 P.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Odstąpienie od oceny powziętej we wcześniejszym postanowieniu może zatem wchodzić w grę jedynie wtedy, gdy okoliczności stanowiące przesłankę danego rozstrzygnięcia uległy zmianie. Tego rodzaju zmiana w przypadku skarżącej nie wystąpiła. We wniosku rozpoznawanym obecnie powołała ona okoliczności identyczne z tymi wskazanymi we wniosku wcześniejszym, w związku z którym wydano postanowienie z dnia 25 września 2013 r. Dotyczy to w szczególności dochodów i wydatków jej gospodarstwa domowego, które, jak wynika z porównania obu wniosków, w przeciągu ostatnich kilkunastu miesięcy ani nie wzrosły, ani nie zmalały. Konkluzje te potwierdza dokumentacja nadesłana na wezwanie referendarza sądowego. W jej świetle skarżąca nadal korzysta ze wsparcia babki jej dziecka, która za pośrednictwem swojego rachunku bankowego pokrywa znaczną część kosztów jej utrzymania, czego nie można tracić z pola widzenia podczas oceny możliwości płatniczych strony. Ponadto ponownie nie nadesłano tych samych dokumentów, których brak wytknięto już w postanowieniu z dnia 25 września 2013 r. Pomijając fakt, że nie wykazano powtórzonego w rozpoznawanym wniosku oświadczenia o niezdolności kredytowej, choć powoływało się ono na "pozyskane informacje", podkreślić wypada, że znów nie dowiedziono należycie, że wnioskująca nie posiada rachunku bankowego. Otóż w wezwaniu, tak jak w wezwaniu poprzednim, wskazano wprost sposób, w jaki należy udokumentować likwidację tego rachunku po dniu 5 stycznia 2012 r., a mimo to strona poprzestała na wyjaśnieniach, które nie zostały wsparte żadnym dowodem, w tym zaświadczeniem banku potwierdzającym zamknięcie rachunku lub odpisem umowy zawartej w tym zakresie. Nie ulega zaś wątpliwości, że w przywołanym dniu dysponowała ona rachunkiem bankowym, co potwierdza protokół kontroli z dnia 12 stycznia 2012 r. znajdujący się w aktach administracyjnych (Tom I, k. 16-17), gdzie oznaczono jego numer. Nie można więc wykluczyć, że nadal ów rachunek bankowy wykorzystuje i ma na nim określone środki. Nie wykazano zatem, że zachodzą podstawy do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącej powziętej w postanowieniu z dnia 25 września 2013 r., przyjmującej, iż bez uszczerbku utrzymania koniecznego może ona ponieść jedynie część kosztów w wysokości 960 zł. Jest tak tym bardziej dlatego, że uzyskiwane przez nią stałe dochody, czyli alimenty, przy wsparciu babki jej dziecka, pozwoliły jej opłacić wpis od skargi w wysokości wynikającej ze zwolnienia. Nie bez znaczenia pozostaje też okoliczność, że ocena ta jest zbieżna z rozstrzygnięciami podjętymi w sprawach od III SA/Gl 1219/13 do III SA/Gl 1230/13, skoro wspomniana kwota odpowiada sumie zwolnienia przyznanego stronie w tamtych sprawach postanowieniami z dnia 19 sierpnia 2013 r., a ostatnio jej wnioski w tych sprawach zostały oddalone. W konsekwencji także niniejsze rozstrzygnięcie czyni zadość zasadzie, według której wnioski skarżącej o przyznanie prawa pomocy powinny być w jednakowych okolicznościach faktycznych rozstrzygnięte jednolicie. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.