I SA/Gl 1029/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2010 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy Do skargi z dnia 25 listopada 2009 r. A.K. dołączyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W jego uzasadnieniu wskazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla siebie i rodziny. Odnotowała, że jednym źródłem jej przychodów jest sezonowa działalność gospodarcza (mała gastronomia) przynosząca niewielkie dochody jedynie w sezonie letnim. Średnie miesięczne dochody (średnia od stycznia do listopada 2009 r.) wynoszą około 4.700,00 zł, zaś koszty utrzymania - 6.600,00 zł. Do kosztów tych należy zaliczyć także koszty utrzymania syna skarżącej, który studiuje w W. Czesne na uczelni wynosi 1.160,00 zł miesięcznie, a koszty utrzymania około 1.500,00 zł. Skarżąca podniosła nadto, że synowi należą się świadczenia alimentacyjne od byłego małżonka, które nie są przez niego uiszczane. Zadłużenie byłego męża skarżącej z tego tytułu, na dzień sporządzenia wniosku, wynosi około 55.000,00 zł. A.K. zauważyła nadto, że z uwagi na obciążenie jej domu hipoteką przymusową z tytułu zaległości jej męża wobec ZUS jest zobowiązana do spłaty tego zadłużenia w miesięcznych ratach w kwocie 540 zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z synem. Do posiadanych przez nią składników majątkowych zaliczono: "160 m kw., domek szeregowy, obciążony hipoteką przymusową na rzecz ZUS oraz służebnością mieszkania, lokal mieszkalny związany z działalnością gospodarczą o wielkości 65 m kw., 1/40 udziału w prawie wieczystego użytkowania gruntu i własności budynku stanowiącego odrębną nieruchomość, samochód AUDI A3, obciążony kredytem na rzecz banku". Skarżąca uszczegółowiła dalej, że miesięczne zobowiązania to: koszty utrzymania studiującego syna – 2.660,00 zł, rata za samochód - 2.000,00 zł, miesięczne minimalne spłaty z tyt. kart kredytowych – 300,00 zł, opłaty za media – 1.100,00 zł, spłata zobowiązania na rzecz ZUS z tyt. zaległości byłego małżonka – 540,00 zł. Dokonawszy wstępnej analizy wniosku co do jego treści, pismem z dnia 6 stycznia 2010 r., referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i nadesłanie dokumentów źródłowych. W odpowiedzi skarżąca nadesłała plik dokumentów oraz pismo z dnia 18 stycznia 2010 r., w którym oświadczyła, że średnie miesięczne koszty związane z utrzymaniem jej gospodarstwa domowego kształtują się na poziomie 1.443,22 zł. Dodatkowo ponosi koszty związane z podatkiem od nieruchomości oraz opłatą z tytułu użytkowania wieczystego gruntów w łącznej kwocie 828,25 zł (w skali roku). Skarżąca odnotowała, że w chwili obecnej jest bez możliwości spłaty linii kredytowej na rachunku bankowym jej firmy w wysokości 30.000,00 zł z uwagi na zajęcia komornicze. Dochód A.K. za 2008 r. wyniósł 32.785,61 zł. Skarżąca wskazała, że w nieruchomości przy ul. [...] jest zameldowana tylko ona. Wyjaśniła dalej, że źródła finansowania wydatków przekraczających budżet domowy pokrywane są częściowo przez mężczyznę, z którym pozostaje w nieformalnym związku. Częściowo pomaga jej także syn, który dorywczo pracuje na terenie W. Dodatkowo w sytuacjach szczególnych otrzymywała drobne kwoty niezbędne na zapłacenie zaległych zobowiązań od matki przebywającej za granicą. Skarżąca zobowiązała się do spłaty tych zobowiązań w sezonie letnim. A.K. nawiązała dalej do treści oświadczenia zawartego w druku PPF wyjaśniając, że "koszty utrzymania studiującego syna [to]: koszty stałe: 1117,00 zł – opłaty z uczelni; koszty zmienne (w zależności od potrzeb syna, przekazywane w formie gotówkowej) – ok. 2000,00 zł." W kontekście posiadanych składników majątkowych skarżąca wyjaśniła, że mieszkanie wraz z garażem w P. jest w chwili obecnej wynajęte za kwotę 2.100,00 zł miesięcznie. Kwota ta jest przychodem w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Wyjaśniła dalej, że w posiadanym przez nią domu szeregowym została ustanowiona służebność mieszkania na rzecz jej rodziców. W tym zakresie oświadczyła, że "koszty bieżącego utrzymania pokrywają we własnym zakresie." Do pisma z dnia 18 stycznia 2010 r. dołączono szereg dokumentów źródłowych. Pozostałą część, wymaganą wezwaniem referendarza sądowego z dnia 6 stycznia 2010 r., skarżąca nadesłała przy piśmie z dnia 25 stycznia 2010 r. (data nadania w urzędzie pocztowym). W tych ramach wpłynęły przede wszystkim dokumenty źródłowe dotyczące wyniku finansowego prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. W oparciu o zgromadzony w tej sprawie materiał źródłowy ustalono, co następuje. Stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego skarżącej oraz ze spłatą zobowiązań jej męża stanowią kwotę około 1.723,12 zł (energia elektryczna - 250,14 zł, gaz – 706,30 zł, woda i ścieki – 67,91 zł, użytkowanie wieczyste – 137,23 zł, podatek od nieruchomości – 18,08 zł, raty na rzecz ZUS – 543,46 zł ). W okresie od 1 czerwca 2009 r. do 30 listopada 2009 r., z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, skarżąca osiągnęła dochód w kwocie 27.759,54 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją A.K. jest uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (vide pismo z dnia 18 stycznia 2010 r.). Taki stan rzeczy skłania do zbadania, czy spełniona została w tym przypadku przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie: P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uznaniu rozpoznającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Obszerność materiału źródłowego zebranego w tym wpadkowym postępowaniu wymaga wieloaspektowego uzasadnienia przyjętej konkluzji. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że skarżąca, pomimo wezwania w tym zakresie, nie wykazała wszystkich źródeł finansowania jej utrzymania. Ograniczyła się bowiem tylko i wyłącznie do stwierdzenia, że część jej wydatków jest pokrywana przez mężczyznę, z którym pozostaje w nieformalnym związku. Do utrzymania jej gospodarstwa przyczynia się nadto matka, która według zeznań skarżącej przebywa w [...]. Z kolei w innym miejscu jej obszernej argumentacji podnosi, że matka wraz z mężem ponoszą we własnym zakresie wydatki związane z ich utrzymaniem, w tym wydatki związane z ustanowioną na ich rzecz służebnością mieszkania w domu należącej do A.K.. Innym źródłem ponoszonych przez nią wydatków jest pomoc finansowa jej syna. Z dokumentów źródłowych wynika jednak, że to właśnie skarżąca wspomaga syna M. Wszak z umowy najmu mieszkania w P. wynika jednoznacznie, że pełna należność z tytułu czynszu umownego kierowana jest bezpośrednio na rachunek bankowy M.K. Uzasadniając przyjęte wyżej rozstrzygniecie wniosku nadmienić też trzeba o innych mankamentach dowodowych tego wpadkowego postępowania. Otóż pomimo wezwania referendarza z dnia 6 stycznia 2010 r. do nadesłania wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz firmowych, do Sądu nie nadesłano wyciągu z rachunku bankowego nr [...], na który dokonywane są przez skarżącą wpłaty własne w różnych kwotach. Brak tych wyciągów uniemożliwia kompleksową ocenę przepływów środków finansowych pozostających do dyspozycji skarżącej. Godzi się odnotować, że art. 255 P.p.s.a., który miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd [referendarza sądowego] ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie podyktowana jest również tym, że już w trakcie tego postępowania sytuacja finansowa skarżącej uległa polepszeniu, a to w kontekście ponoszonych przez nią wydatków. Otóż jeszcze w druku PPF skarżąca zeznała, że do jej miesięcznych obciążeń finansowych należy zaliczyć "ratę za samochód 2.000,00 zł". Z dokumentów źródłowych wynika, że rzeczone zobowiązanie kredytowe obciążało ją w rzeczywistości w kwocie 3.500,00 zł miesięcznie, przy czym ostatnia rata z tego tytułu został uiszczona w dniu 10 stycznia 2010 r. Trzeba w tym miejscu zaakcentować, że wysokość należnego w tej sprawie wpisu sądowego stanowi 47 % uiszczonej należności kredytowej. W toku oceny możliwości płatniczych wnioskującej bierze się pod uwagę przede wszystkim jej dochody, wszak tracąc z pola widzenia stanu jej posiadania. W tych ramach trzeba podkreślić, że wnioskująca posiada: dom w zabudowie szeregowej o pow. 165,24 m2 (obciążony hipotecznie jedynie do kwoty 32.608,17 zł – patrz umowa nr [...]), grunty o pow. 737 m2 (nie wymienione w druku PPF) oraz mieszkanie o pow. 65,5 m2 położone w P. wraz z garażem. Skarżąca jest nadto użytkownikiem wieczystym kilku nieruchomości, posiada nadto dwa samochody. Zdaniem rozpoznającego wniosek, wziąwszy tu w szczególności pod uwagę dotychczasowy ogląd wniosków w przedmiocie prawa pomocy, wykazany stan posiadania skarżącej znacznie przekracza stan posiadania przeciętnego obywatela. Okoliczność ta wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt II FZ 523/09, źródło:cbois.nsa.gov.pl). W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.