I SA/Gl 1031/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Asesor WSA Teresa Randak (sprawozdawca), Protokolant Halina Modliszewska, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ( słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. uchylił własną ostateczną decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2003 r. i ustalił nowy podatek B. W. z tego tytułu za okres od dnia [...] 2003 r. do dnia [...] 2003 r. za nieruchomość położoną w K., przy [...] . W uzasadnieniu decyzji, organ podatkowy wskazał, że w wyniku uchylenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji podatkowej z dnia [...] 2004 r. zmieniającej decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2003 r., wznowiono postępowanie podatkowe na podstawie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 137, poz. 926 z późn. zm.). Przyczyną wznowienia postępowania, było złożone przez stronę odwołanie od poprzedniej decyzji zmieniającej, z którego wynikało że posiada ona prawną legitymację do zarządu sporną nieruchomością i że zarząd ten faktycznie wykonuje. Powołując się na postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] 2003 r. sygn. akt [...] , organ podatkowy stwierdził, że dla nieruchomości położonej w K., przy [...] ustanowiony został zarządca tymczasowy spadku po J. S. i że podatniczka zobowiązana została do wydania w terminie trzech dni wszystkich dokumentów dotyczących i związanych ze sprawowanym zarządem majątkiem spadkowym spadkodawcy. Jak wskazał organ podatkowy, obowiązek podatkowy na podatniczce – w świetle przedłożonych dokumentów urzędowych – ciążył do końca miesiąca [...] roku podatkowego 2003. Z tych też względów organ określił podatniczce zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za okres od miesiąca stycznia do miesiąca [...] 2003 r. Od decyzji Prezydenta Miasta K. podatniczka wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., podnosząc, że prawny obowiązek podatkowy z tytułu nieruchomości położonej w K. przy [...] obciąża ją, gdyż zgodnie z orzeczeniem Sądu jest ona kuratorem spadku, a domniemani spadkobiercy nie wywiązali się dotychczas wobec podatniczki jako kuratora spadku przedłożeniem prawomocnego orzeczenia o stwierdzeniu praw do spadku. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K.utrzymało na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, decyzje organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy przestawił dotychczasowy przebieg postępowania podatkowego, a następnie wskazał, że jakkolwiek decyzja Prezydenta Miasta K. zapadła z naruszeniem przepisów proceduralnych, to odpowiada ona prawu. Wyjaśniając tę kwestię, Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji wznowił postępowanie, a następnie uchylił własną decyzję i określił odwołującej się wysokość zobowiązania z tytułu podatku od nieruchomości w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ wznawia postępowanie, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, które wydał decyzję. Jak podniósł organ odwoławczy, postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] 2003 r. sygn. akt [...] , ustanawiające J. K. zarządcą tymczasowym spadku po zmarłym J. S. i zobowiązujące B. W. do wydania w terminie trzech dni wszystkich dokumentów związanych ze sprawowaniem funkcji kuratora spadku, nie istniało w dniu [...] 2003 r., czyli w dniu wydawania przez organ podatkowy decyzji wymiarowej na 2003 r. Wskazując na właściwą podstawę wydania decyzji tj. art. 254 § 1 Ordynacji podatkowej, organ skonstatował, iż pomimo uchybieniu przepisom proceduralnym, decyzja organu pierwszej instancji odpowiadała prawu, i z tych też względów została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. podatniczka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc, że na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] 2005 r. pełni funkcję kuratora spadku po uznanym za zmarłego J. S.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] 2003 r. zarząd nad sporną nieruchomością skarżąca przekazała zarządcy tymczasowemu spadku – J. K., która to przekazała go Zrzeszeniu Właścicieli i Zarządców Domów w K., które reguluje należny podatek od tej nieruchomości nie posiadając do tego tytułu prawnego. Skarżąca powołała się także na orzeczenia Sądu Okręgowego w K. sygn. akt [...], które jej zdaniem powinno mieć wpływ na rozstrzygniecie w sprawie, podnosząc jednocześnie, że Sąd nie doręczył jej tego orzeczenia i wskazując dodatkowo, że do czasu wniesienia skargi nikt nie nabył spadku po uznanym za zmarłego J. S.. W piśmie procesowym z dnia [...] 2005 r. oraz na rozprawie skarżąca podtrzymała zarzuty skargi, wskazując, że w dalszym ciągu pełni funkcję kuratora spadku, co potwierdzają dane wynikające z ewidencja gruntów, a także dane z Księgi Wieczystej, prowadzonej dla spornej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozważył co następuje. Skarga jest zasadna, jednakże z innych powodów, niż podniesione w skardze. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem legalności, a więc zgodności działań administracji z obowiązującym prawem. W sytuacji, gdy sąd administracyjny stwierdzi, iż wydana decyzja narusza prawo, to zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.) uchyla decyzję w części lub całości. Uchylenie decyzji następuje w przypadku gdy, doszło do naruszenia prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Określenie " granice danej sprawy" zawarte w tym przepisie, oznacza że Sąd posiada legitymację tylko do orzekania w granicach stosunku administracyjnoprawnego, który objęty jest treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie jest jednak związany granicami skargi, co oznacza że ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Kwestię podstawową, którą należy – zdaniem Sądu – rozstrzygnąć w rozpatrywanej sprawie, stanowi odpowiedź na pytanie, czy organ podatkowy uprawniony był do wznowienia postępowania podatkowego, w trybie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej oraz zmiany ostatecznej decyzji wymiarowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r. z powołaniem się na przesłankę określoną w tym przepisie? Na tak postawione pytanie, odpowiedź może być tylko negatywna, gdyż jak słusznie zauważył organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji, postanowienie Sądu Rejonowego z dnia [...] 2003 r. sygn. akt [...], ustanawiające J. K. zarządcą tymczasowym spadku po zmarłym J. S. i zobowiązujące B. W. do wydania w terminie trzech dni wszystkich dokumentów związanych ze sprawowaniem funkcji kuratora spadku, nie istniało w dniu [...] 2003 r., czyli w dniu wydawania przez organ podatkowy decyzji wymiarowej na 2003 r., a skoro tak, okoliczność ta nie mogła stanowić podstawy wznowienia postępowania podatkowego za 2003 r., a w konsekwencji nie mogła też stanowić podstawy zmiany decyzji wymiarowej z dnia [...] 2003 r. Stanowisko zaprezentowane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a stwierdzające, że wydana przez organ decyzja organu pierwszej instancji odpowiada prawu jest nie do pogodzenia, z kategorycznym brzmieniem art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej, który dopuszcza co prawda możliwość wzruszania ostatecznych decyzji administracyjnych, ale określa też w sposób enumeratywny przyczyny tego wzruszania. Zarówno w doktrynie ( por. Ordynacja podatkowa, Komentarz, B. Brzeziński, M. Kalinowski, M. Masternak, A. Olesińska, Toruń 2002 r. str. 773 – 782 ) jak i w utrwalonym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ( por. wyrok NSA z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt II SA1747/97, system informacji prawnej LEX nr 41683, wyrok z dnia 21 sierpnia 1998 r. sygn. akt IV SA 1573/96, system informacji prawnej LEX nr43817) podkreśla się, że wzruszenie decyzji ostatecznych w trybie wznowienia postępowania, może nastąpić wyłącznie z przyczyn wymienionych w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej. Nie było zatem możliwe w rozpatrywanej sprawie wydanie decyzji z powołaniem się na przesłankę określoną w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, skoro przesłanka ta nie istniała w chwili wydania pierwotnej decyzji wymiarowej z tytułu podatku od nieruchomości za 2003 r. Stwierdzenie zatem tego faktu wymagało umorzenia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, z powodu braku okoliczności wymienionych w art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Niezależnie od wskazanego uchybienia, należy – w ocenie Sądu – zwrócić uwagę na treść art. 21 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( Dz. U. Nr 100, poz. 1086 z 2000 r. z późn. zm.), zgodnie z którym "podstawą (......) wymiaru podatku i świadczeń, (......) stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków". Dane te nie zostały dołączone do akt sprawy, zatem nie było możliwe przeprowadzenie oceny, co do twierdzenia skarżącej sformułowanego na rozprawie, że to właśnie ona figuruje w ewidencji prowadzonej dla tej nieruchomości, jako osoba uprawniona do regulowania należnego podatku z tytułu nieruchomości, położonej w K., [...]. Sygnalizując tę kwestię, Sąd pozostawia zatem poza oceną, jej ewentualną prawną konsekwencję. Dodatkowo, dla potrzeb powtórnego rozpatrywania sprawy, Sąd zwraca uwagę, na treść art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, który określa krąg podmiotów, na których ciąży obowiązek podatkowy z tytułu podatku od nieruchomości. Za zasadne uznaje się przy tym porównanie treści wskazanego przepisu, z przepisami art. 636, art. 667 i art. 940 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. Nr 43, poz. 296 z późn. zm.), a dotyczących kuratora spadku, zarządcy tymczasowego spadku i zasad określających sprawowania zarządu nad nieruchomością im powierzoną. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi i twierdzeń skarżącej zgłoszonych na rozprawie, Sąd wskazuje, że nie dał im wiary w zakresie, w jakim dotyczyły one dalszego sprawowania przez skarżącą funkcji kuratora spadku i braku wiedzy o fakcie pozbawienia jej tej funkcji. Wniosek taki – zdaniem Sądu – uprawniony jest przede wszystkim z załączonych do akt sprawy dokumentów urzędowych tj.: 1) postanowienia Sądu Rejonowego z dnia [...] 2003 r. sygn. akt [...] , którym to postanowieniem Sąd po pierwsze, odmówił zatwierdzenia sprawozdania skarżącej jako kuratora spadku po J. S., po drugie uchylił kuratelę spadku, ustanowioną na rzecz skarżącej postanowieniem z dnia [...] 2000 r. sygn. akt [...] ( a nie jak wskazuje skarżąca w skardze z dnia [...] 2005 r.) 2) postanowienia Sądu Okręgowego z dnia v 2004 r. sygn. akt [...] , którym to postanowieniem Sąd uchylił zaskarżone postanowienie z dnia [...] 2003 r. sygn. akt [...] tylko w pierwszym punkcie tj. dotyczącym odmowy zatwierdzenia sprawozdania, w pozostałym zakresie oddalając apelację skarżącej. Skoro zatem to skarżąca złożyła apelację od postanowienia Sądu pozbawiającego jej funkcji kuratora spadku, za mało prawdopodobne, a wręcz nieprawdopodobne uznać należy jej twierdzenie, że nie są jej znane orzeczenia w sprawie uchylenia kurateli, tym bardziej że w wymienionych wyżej sprawach brała udział w charakterze uczestnika postępowania. W sumie zatem, mając na uwadze podniesione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W punkcie drugim wyroku, Sąd postanowił zasądzić na rzecz skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowej w K. koszty postępowania sądowego, obejmujące uiszczony wpis od skargi, stosownie do art. 200 w/w ustawy. W punkcie trzecim wyroku Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku, do czego był zobowiązany treścią art. 152 w/w ustawy