I SA/Gl 1034/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia NSA Marek Kołaczek, Asesor WSA Barbara Orzepowska-Kyć (sprawozdawca), Protokolant Anna Charchuła, po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r., nr [...],[...],[...],[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od [...] do [...] 2003 r. W podstawie prawnej powołał art. 162 i art. 163 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze. zm.). W uzasadnieniu przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego oraz argumentację prawną. W ramach tych wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w C. zaskarżonymi decyzjami z dnia [...] r. określił dla strony zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług oraz różnicę podatku od towarów i usług podlegającą zwrotowi na rachunek bankowy podatnika i do przeniesienia na następny miesiąc. Decyzje te zostały skutecznie doręczone na adres pełnomocnika strony i odebrane przez pełnoletniego domownika M. G.– matkę pełnomocnika, w dniu [...] 2004 r. W tej sytuacji termin do złożenia odwołania minął w dniu [...] 2004 r. Odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało przesłane za pośrednictwem Urzędu Pocztowego w dniu [...] 2004 r., czyli z uchybieniem ustawowego terminu. We wniosku pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że decyzje pierwszoinstancyjne zostały odebrane przez osobę zajmującą się jego biurem. On zaś przebywał na zwolnieniu lekarskim, gdyż przechodził [...] w "A". W okresie [...] wymagał stałej opieki. Opiekę tę sprawowała jego żona – A.G., będąca stroną skarżącą. Pierwszy okres [...] skończył się przed świętami Bożego Narodzenia. Dopiero w dniu [...] 2004 r. poczuł się na tyle dobrze, że mógł złożyć odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Do wniosku dołączył karty informacyjne leczenia szpitalnego. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Powołując się na treść z art. 162 § 1 i § 2 ustawy Ordynacja podatkowa wskazał, że w rozpoznawanej sprawie nie zaszła przesłanka uprawdopodobnienia przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Powołując się na stanowisko doktryny, "że przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy" (Kodeks postępowania cywilnego z komentarzem W-wa 1989r. t. I s. 275), wskazał, że uprawdopodobnienie wystąpienia okoliczności uchybienia terminowi bez winy zainteresowanego powinno dotyczyć nie tyle zaistnienia zdarzenia, które ma uzasadniać przywrócenie terminu, ile braku możliwości uniknięcia jego skutków. Zdaniem organu odwoławczego przeszkody takiej nie stanowiła choroba pełnomocnika. Na tę okoliczność przywołał tezę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 1507/00 (niepublikowane), z której wynika że: "Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego lub jego pełnomocnika zalicza się np. nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Tak więc np. zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy zainteresowanego w uchybieniu terminu. Nie wyklucza ono bowiem możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę (np. sporządzenie odwołania) i nadania pisma przez pocztę osobiście lub przez domownika". Wskazał, że pełnomocnik strony przedstawił w postępowaniu odwoławczym karty informacyjne leczenia szpitalnego. Pobyt w szpitalu obejmował następujące dni: od [...] 2004 r. do [...] 2004r., [...] 2004 r. oraz [...] 2004 r. Z kolei termin do złożenia odwołania biegł od dnia [...] 2004 r. do [...] 2004 r., zatem pełnomocnik strony miał możliwość złożenia odwołania w przewidzianym przez prawo terminie. Następnie zaznaczył, że w odniesieniu do osób, które występują jako pełnomocnicy stron należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, dlatego ocena, czy dochowali reguł starannego działania (w związku z uprawdopodobnieniem braku winy w niezachowaniu terminu) winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria. Podniósł też, iż pełnomocnik nie wskazał, że jego niedyspozycja uniemożliwiała mu udzielenie stosownej substytucji, czy też wyręczenie się osobą trzecią np. w wysyłce odwołania. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 162 § 1 i § 2, art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 223 § 2 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazał, że przed otrzymaniem decyzji w trakcie biegu terminu do złożenia odwołania oraz po upływie tego terminu był złożony ciężką chorobą nowotworową, co spowodowało, że był poddany [...]. Jest to zabieg ograniczający pacjentowi zdolność poruszania się, koncentracji oraz logicznego myślenia. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej, okoliczności te stanowią wystarczający powód do uznania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. W piśmie procesowym z [...] 2005 r. strona skarżąca poinformowała Sąd, że jej pełnomocnik A. G. zmarł [...] 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga okazała się zasadna. Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 162 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że: "Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin". Literalne brzmienie tego przepisu wskazuje, że możliwość przywrócenia terminu nastąpi w sytuacji, gdy zainteresowany, po pierwsze uprawdopodobni, że naruszenie terminu nastąpiło bez jego winy, po drugie wniosek o jego przywrócenie złoży w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, po trzecie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopełni czynności, dla której termin był wyznaczony. Dokonując oceny, czy strona dopuściła się uchybienia bez swojej winy, organ podatkowy winien, w pierwszej kolejności, wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne i ocenić winę według obiektywnych mierników staranności. Następnie obowiązkiem organu jest precyzyjne określenie daty ustania przyczyny uchybienia terminu oraz ustalenie, czy podanie o przywrócenie terminu zostało złożone w terminie 7 dni od tej daty. Odnosząc te rozważania do rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że pełnomocnik strony przedłożył zaświadczenia lekarskie stwierdzające jego pobyt w szpitalu w związku z dokonywanym zabiegiem [...] . Pobyt ten obejmował następujące dni: od [...] 2004 r. do [...] 2004 r., [...] 2004 r. oraz [...] 2004 r., czyli okres od [...] do [...] 2004 r. Termin do złożenia odwołania upłynął stronie [...] 2004 r., a więc w okresie pomiędzy [...] z [...] a [...] 2004 r. Pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że w okresie [...] nie mógł normalnie funkcjonować, opiekowała się nim żona, która jest stroną w postępowaniu administracyjnym. Wskazał też, że dopiero z dniem złożenia wniosku poczuł się lepiej. W tej sytuacji organy podatkowe przy rozpoznawaniu wniosku winny wziąć pod uwagę oprócz przedstawionego zwolnienia lekarskiego, także inne okoliczności towarzyszące sprawie. Przede wszystkim rodzaj choroby, a jak wynika z wniosku pełnomocnika, była to ciężka choroba [...] , która zresztą na etapie postępowania sądowego zakończyła się w [...] 2004 r. jego śmiercią. Tymczasem organy podatkowe w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie ustosunkowały się do tych okoliczności. Powołały się na stanowisko doktryny, orzecznictwo NSA, które jednak nie odnosiło się do takiej szczególnej sytuacji jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Nie rozważyły, czy w sytuacji, gdy pełnomocnik zmagał się z śmiertelną chorobą, w trakcie której był poddawany [...], był w stanie posłużyć się inną osobą przy dokonywaniu czynności, udzielić substytucji, czy też w inny sposób mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Nie odniosły się do twierdzeń podatnika, że na skutek [...] miał ograniczoną zdolność poruszania się, koncentracji oraz logicznego myślenia. W tym stanie rzeczy należy wskazać, że zaskarżone postanowienie nie zawiera pełnego uzasadnienia faktycznego, co stanowi naruszenie art. 217 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Z tych zatem powodów, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku.