I SA/Gl 1037/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 22 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. Z. i H. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania omyłki w decyzji dotyczącej łącznego zobowiązania pieniężnego w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia 1) zwolnić skarżących od kosztów sądowych; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 24 września 2014 r. H. Z. i A. Z. zwrócili się o zwolnienie od kosztów sądowych i o ustanowienie adwokata. W motywach wniosku podkreślono, że H. Z. ma 74 lata i jest emerytem niezdolnym do pracy od 1993 r. Mieszka razem z synem, który ma 44 lata. A. Z. jest bezrobotny; stara się przy tym o uruchomienie własnej działalności gospodarczej w branży usługowej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący posiadają dom o pow. 105 m2 usytuowany na działce o pow. 684 m2. Posiadają nadto łąkę o powierzchni 17 arów. Jedynym źródłem dochodu w ich wspólnym gospodarstwie pozostaje emerytura H. Z. w kwocie 1097,53 zł. Uzupełniając wniosek skarżący nadesłali dokumentację, która między innymi potwierdza wysokość ww. dochodu H. Z. Do stałych miesięcznych kosztów w gospodarstwie domowym skarżących należy zaliczyć wydatki związane ze zużyciem energii elektrycznej (74,84 zł) oraz wody (22 zł). Na owe koszty składają się nadto: opłata z tytułu gospodarowania odpadami komunalnymi (17 zł), jak również należności z tytułu zakupu usług telekomunikacyjnych (26,78 zł). Skarżący oświadczył przy tym, że do stałych kosztów należy także zaliczyć wydatek w kwocie 49 zł z tytułu zużycia gazu z butli. Ustalono również, iż skarżący wielokrotnie zwracali się do Sądu o przyznanie im prawa pomocy, a ich wnioski w większości przypadków uwzględniano. Mocą postanowienia z dnia 6 sierpnia 2014 r. (sygn. akt I SA/Gl 655/14). Postanowieniem z dnia 15 maja 2014 r. referendarz sądowy tutejszego Sądu ustanowił na dla H. Z. adwokata w sprawie o sygn. II SA/Gl 1603/13. Z kolei postanowieniem z dnia 26 czerwca 2014 r. tutejszy Sąd zwolnił ww. skarżącego od wpisu sądowego od skargi w kwocie przekraczającej 100 zł w sprawie o sygn. II SA/Gl 513/14. Mocą postanowienia z dnia 7 lipca 2014 r. w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 174/13 przyznano obu skarżącym prawo pomocy w zakresie całkowitym. Tożsame rozstrzygnięcie zapadło w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 521/14 w dniu 28 sierpnia 2014 r. Zaznaczyć trzeba, że w tym ostatnim przypadku rozstrzygniecie w przedmiocie prawa pomocy zapadło już po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie. Po rozpoznaniu wniosku zważono, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym może mieć miejsce w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza treści wniosku, zgromadzonych dokumentów, jak również zawartości akt administracyjnych tej sprawy pozwoliła przyjąć, że w niniejszym przypadku skarżący nie wykazali, iż można w stosunku do nich zastosować przywilej jakim jest przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie. Nie oznacza to jednak, że w ich przypadku nie może mieć zastosowania prawa pomocy w węższym zakresie. Zdaniem rozpoznającego wniosek, wyrazem zapewnienia szczególnych gwarancji dostępu do Sądu pierwszej instancji w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP, będzie w tym przypadku zwolnienie skarżących od kosztów sądowych. Wybór tej postaci częściowego prawa pomocy na obecnym etapie postępowania w sposób pełniejszy niż ustanowienia adwokata przyczynia się do realizacji wspomnianego wyżej prawa. Udział profesjonalnego pełnomocnika na razie nie jest jeszcze potrzebny. Zgodnie bowiem z art. 175 § 3 pkt 1 P.p.s.a. oraz art. 194 § 4 P.p.s.a. – staje się on niezbędny dopiero w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej lub zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Ponadto w myśl art. 6 P.p.s.a. Sąd powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a według art. 134 § 1 P.p.s.a. nie jest związany granicami skargi. Podkreślić również trzeba, że odmowa przyznania prawa pomocy w kwestii ustanowienia pełnomocnika nie pozbawia skarżących możliwości złożenia kolejnego wniosku w tej materii na dalszym etapie postępowania. Przyjęto w tej sprawie, że o ile aktualnie sytuacja finansowa skarżących przedstawia się niekorzystnie, o tyle taki stan rzeczy może ulec zmianie w przypadku rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej przez A. Z. Z tych względów wniosek o ustanowienia adwokata, na tym etapie postępowania, nie mógł być uwzględniony. Należy podkreślić, że etap niniejszego postępowania, a w szczególności wiążący się z nim brak potrzeby wstąpienia do niego profesjonalnego pełnomocnika, umożliwił odstąpienie od rozstrzygnięcia przyjętego w toku rozpoznania poprzedniego wniosku skarżących w sprawie I SA/Gl 521/14. W wyniku poczynionych spostrzeżeń postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.