I SA/Gl 1041/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Nita, Sędziowie WSA Wojciech Gapiński, Beata Machcińska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi L. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zaliczenia wpłaty na poczet podatku od nieruchomości za 2017 r. 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przedmiotem skargi wniesionej przez L. W. (następnie: "skarżący", "podatnik") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej: "Kolegium") stwierdzające wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu. Stan sprawy przedstawia się następująco. 1. Postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Nr ewid. [...] Prezydent B., działając na podstawie art. 13 § 1 pkt 1, art. 62 § 1, § 1a, § 4 i § 4a oraz art. 143 § 1 i art. 216 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t. j. - Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.), następnie powoływanej w skrócie: o.p., zaliczył skarżącemu wpłatę dokonaną przelewem w dniu 12 lutego 2019 r. w wysokości [...] zł na poczet zaległości w podatku od nieruchomości za 2017 r. W postanowieniu tym sformułowano pouczenie o prawie wniesienia zażalenia do Kolegium za pośrednictwem organu pierwszej instancji w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tego rozstrzygnięcia. Postanowienie to (jak wynika z potwierdzenia jego odbioru) zostało skierowane do podatnika na adres: ul. [...], [...] K.. Wobec niezastania adresata przesyłkę tę złożono w dniu 27 lutego 2019 r. w placówce pocztowej K. [...]. Zarazem w oddawczej skrzynce pocztowej adresata pozostawiono zawiadomienie o możliwości jej odbioru. W dniu 20 marca 2019 r. przesyłkę wydano skarżącemu. 2. W dniu 27 marca 2019 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie organu pierwszej instancji. 3. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Kolegium, działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 239 o.p., a także art. 1, art. 2, art. 17 i art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. j. - Dz. U. z 2018 r., poz. 580) oraz § 1 pkt 12 lit. c) rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. Poz. 1925), stwierdziło, że zażalenie to zostało wniesione po terminie, gdyż, biorąc pod uwagę brzmienie art. 150 § 1-4 o.p., uznać należało, że skutek doręczenia podatnikowi postanowienia organu pierwszej instancji nastąpił w dniu 13 marca 2019 r. W rezultacie ostatnim dniem siedmiodniowego terminu do wniesienia zażalenia na to rozstrzygnięcie był 20 marca 2019 r. Tymczasem zażalenie złożono siedem dni później. 4. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podatnik wniósł o uchylenie tego postanowienia Kolegium ze względu na naruszenie art. 236 § 2 pkt 1, art. 150 § 2-4 oraz art. 228 § 1 pkt 2 i art. 223 § 2 pkt 1 o.p., do czego – jego zdaniem – doszło wskutek nieuprawnionego przyjęcia, że zażalenie zostało wniesione po upływie terminu w sytuacji, gdy złożono je w terminie liczonym od dnia faktycznego odebrania przesyłki zawierającej kwestionowane postanowienie organu pierwszej instancji, a w postanowieniu tym nie sformułowano pouczenia o terminie wniesienia zażalenia w przypadku doręczenia przesyłki na podstawie art. 150 § 4 o.p. 5. W odpowiedzi Kolegium stwierdziło brak podstaw do zmiany swego stanowiska i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić. W sprawie, organ odwoławczy na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. stwierdził, iż zażalenie skarżącego na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Spór w sprawie sprowadza się do odpowiedzi na pytanie, czy ww. akt prawny został skarżącemu doręczony, a jeżeli tak, to w jakiej dacie to nastąpiło. Zgodnie bowiem z art. 228 § 1 pkt 2 o.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, a przepis ten, na mocy art. 239 o.p., stosować należy do zażaleń. Wskazać przy tym należy, iż na postanowienie o zaliczeniu wpłaty na poczet zaległości podatkowych przysługuje zażalenie, które można wnieść w terminie 7 dni od dnia doręczenia stronie (art. 236 § 1 i § 2 pkt 1 o.p.), a pouczenie takie zawarte zostało w postanowieniu organu pierwszej instancji z dnia [...] r. Zdaniem organu odwoławczego, postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zostało doręczone skarżącemu w dniu 13 marca 2019 r., w trybie art. 150 § 1-4 o.p., stąd zażalenie skarżącego wniesione w dniu 27 marca 2019 r. jest spóźnione – wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Zaś w ocenie skarżącego, dochował on ustawowego, 7 dniowego terminu na wniesienie zażalenia, gdyż przedmiotowe postanowienie odebrał 20 marca 2019 r., a zażalenie na nie złożył w dniu 27 marca 2019 r. Zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1) o.p., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 o.p. operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub miejsca wskazanego jako adres do doręczeń w kraju, na drzwiach jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 150 § 2 o.p.). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 150 § 3 o.p.). W przypadku niepodjęcia pisma, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 4 o.p.). Wyjaśnić należy, że doręczenie w trybie art. 150 § 1-4 o.p. stanowi fikcję prawną polegającą na uznaniu doręczenia za skuteczne mimo, że strona postępowania faktycznie nie zapoznała się z treścią kierowanej do niej korespondencji, przy czym doręczenie w tym trybie może nastąpić tylko wówczas, gdy osobie fizycznej nie można doręczyć korespondencji zgodnie z art. 148 § 1 i art. 149 o.p., tj. w taki sposób, aby mogła się z nią rzeczywiście zapoznać. Doręczenie zastępcze w trybie art. 150 o.p. ma na celu umożliwienie prowadzenia postępowania także w sytuacji, kiedy strona uchyla się od podejmowania korespondencji. Jednak aby uznać, że doszło do skutecznego doręczenia korespondencji w trybie zastępczym, muszą zostać spełnione ustawowe warunki określone w art. 150 § 2 i § 3 o.p. Wymogi te mają charakter gwarancyjny wobec adresata pisma i aby doszło do skutecznego doręczenia pisma w trybie zastępczym, nie mogą zostać pominięte przez operatora pocztowego. Dowodem doręczenia przesyłki doręczanej przez operatora pocztowego jest pocztowy dowód doręczenia przesyłki – dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 o.p. który stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. W ocenie Sądu, z akt sprawy nie wynika, aby postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. zostało skarżącemu doręczone w dniu 13 marca 2019 r. w trybie art 150 o.p. Mianowicie ze znajdującego się w aktach sprawy dokumentu – potwierdzenia odbioru wynika, że wobec niemożności doręczenia postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] r. o numerze [...] operator pocztowy dokonał w dniu 27 lutego 2019 r. pierwszej awizacji przesyłki, pozostawiając zawiadomienie o pozostawieniu pisma w urzędzie pocztowym K. [...] w skrzynce pocztowej skarżącego. Natomiast z dokumentu tego nie wynika, czy i kiedy powtórnie zawiadomiono skarżącego o możliwości odbioru pisma, do czego zobowiązuje treść art. 150 § 3 o.p. Innymi słowy z potwierdzenia odbioru powinno wynikać, że przesyła zawierająca przedmiotowe postanowienie była dwukrotnie awizowana. Jednokrotne zawiadomienie skarżącego o możliwości odbioru korespondencji nie jest wystarczające do uznania, że postanowienie zostało doręczone skarżącemu w trybie art. 150 o.p. W tym stanie faktycznym, organ odwoławczy, dysponując jedynie dokumentem (potwierdzeniem odbioru), z którego nie wynika, że postanowienie organu pierwszej instancji było dwukrotnie awizowane, nie był uprawiony do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 o.p. Uznanie doręczenia zastępczego za skuteczne uzależnione jest od dwukrotnego awizowania przesyłki w odstępie 7 dni, a nie tylko jej przechowywania w palcówce pocztowej przez okres 14 dni (wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2010 r., II FSK 281/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Dla porządku należy dodać, iż akta administracyjne nie zawierają innych dowodów potwierdzających dwukrotne awizowanie przesyłki zawierającej przedmiotowe postanowienie. W sytuacji, gdy adnotacje na pocztowym potwierdzeniu odbioru nie spełniają wymogów określonych w ww. przepisach, dopuszczalne jest prowadzenie przez organ podatkowy postępowania dowodowego mającego na celu wyjaśnienie istniejących wątpliwości, np. przez wystąpienie do odpowiedniej placówki pocztowej o przekazanie stosownych informacji związanych ze sposobem doręczenia przesyłki. Sąd zgadza się z organem odwoławczym, iż sposób liczenia terminu na złożenie zażalenia jest obiektywny i wynika z bezwzględnie obowiązujących przepisów ordynacji podatkowej oraz że faktyczne zapoznanie się z przesyłką – po jej doręczeniu w trybie art. 150 § 1-4 o.p nie może zmienić (wydłużyć) terminu na wniesienie zażalenia. Dniem doręczenia zastępczego jest dzień, w którym bezskutecznie upłynął czternastodniowy termin odbioru decyzji prawidłowo złożonej w placówce pocztowej, a nie dzień późniejszego faktycznego wydania jej w tej placówce adresatowi (tak NSA w wyroku z dnia 28 listopada 2017 r. II FSK 2988/15). Jednak jak już Sąd wskazał, organ nie wykazał, że przesyłka zawierająca przedmiotowe postanowienie została doręczona skarżącemu w trybie zastępczym w dniu 13 marca 2019 r. Dla uznania skutecznego doręczenia konieczne jest min. wykazanie, że przesyłka pocztowa zawierająca przedmiotowe postanowienie była dwukrotnie awizowana. Rozpoznając sprawę ponowie, organ odwoławczy ustali, czy doręczenie skarżącemu przedmiotowego postanowienia w trybie art. 150 o.p. można uznać za skuteczne. Ta kluczowa okoliczność winna wynikać z dowodów zawartych w aktach administracyjnych, organy bowiem nie mogą rozstrzygać spraw w trybie pozaprocesowym, tj. w oparciu o dokumenty znane tylko organowi. Konsekwencją uznania, że nie doszło do doręczenia przedmiotowego postanowienia w dniu 13 marca 2019 r. w trybie doręczenia zastępczego, będzie stwierdzenie, że skarżący nie uchybił terminowi do wniesienia zażalenia od tego postanowienia. Z postanowieniem skarżący zapoznał się w dniu 20 marca 2019 r., a zażalenie wniósł w dniu 27 marca 2019 r. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a, zasądzając na rzecz skarżącego wpis sądowy w kwocie 100 zł.