I SA/Gl 1046/12

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu w dniu 29 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, wnosząc skargę, uiścił od niej wpis w wysokości 100 zł. W związku z tym Sąd wezwał go do uzupełnienia tego wpisu o brakującą kwotę 400 zł. Odpowiadając na to wezwanie, skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, precyzując w uzasadnieniu, że chodzi mu o zwolnienie od "kosztów przedmiotowego postępowania, tj. ponad kwotę 100 zł". Stwierdził, że jego dochody ograniczają się do wynagrodzenia za pracę w wysokości 1100 zł netto. Zaznaczył zarazem, że kwotę tę przeznacza na opłacenie mieszkania (350-400 zł miesięcznie), dostępu do Internetu (100 zł miesięcznie), energii elektrycznej (50 zł miesięcznie) oraz – w miarę możliwości i w razie potrzeby – na wsparcie finansowe studiującej córki (około 200 zł miesięcznie) i na swoje wydatki zdrowotne (co dwa lata kwota około 700-1000 zł i dwa razy do roku kwota 100 zł). Według wniosku skarżący nie posiada żadnego majątku, poza mieszkaniem, i nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania w części przekraczającej kwotę 100 zł, którą już uiścił. We wniosku wskazano dwa różne adresy skarżącego: jeden jako adres zamieszkania, drugi jako adres do korespondencji. Do wniosku dołączono zaświadczenie o zatrudnieniu i wysokości zarobków (według niego skarżący zamieszkuje w lokalu znajdującym się pod jeszcze innym adresem niż te wskazane we wniosku jako adresy zamieszkania i do korespondencji), dowody wpłaty należności za mieszkanie z dnia 25 czerwca 2012 r. (jeden z nich opiewa na kwotę 1540,06 zł, oba dotyczą mieszkania zlokalizowanego pod adresem określonym we wniosku jako adres do korespondencji) oraz potwierdzenie transakcji z dnia 11 września 2012 r. – uiszczenia przelewem z rachunku bankowego skarżącego opłaty za Internet w wysokości 225,11 zł. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku poprzez: sprecyzowanie, w którym z trzech lokali określonych w przedłożonych dotychczas dokumentach jako miejsce zamieszkania skarżącego, zamieszkuje on w rzeczywistości, oraz wyjaśnienie, do kogo każdy z tych lokali należy, nadesłanie zaświadczenia dotyczącego zameldowania skarżącego, wymieniającego także wszystkie osoby zameldowane wraz z nim oraz wyjaśnienie, jakie relacje rodzinne łączą te osoby ze skarżącym (zastrzeżono, że należy również wskazać i udokumentować tytuł prawny, na podstawie którego skarżący w danym lokalu zamieszkuje, np. za pomocą kopii umowy najmu, umowy sprzedaży, wyciągu z księgi wieczystej itp.), udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów uzyskiwanych przez skarżącego (poza wynagrodzeniem) i osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, poprzez przedłożenie zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy, przedstawienie wyciągów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącego i przez osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, obrazujących ich stan oraz operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, a także dokumentów dotyczących lokat, nadesłanie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2011, złożonych przez skarżącego oraz inne osoby pozostające z nim w gospodarstwie domowym, przedłożenie dokumentów dotyczących stanu zdrowia skarżącego oraz sprecyzowanie miesięcznej wysokości wydatków związanych z leczeniem, w szczególności z zakupem leków, i wykazanie tych wydatków za pomocą faktur VAT, paragonów wystawionych przez apteki, szpitale, przychodnie itp. oraz udokumentowanie za pomocą kopii faktur lub rachunków wysokości wydatków związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego. Na wezwanie to skarżący odpowiedział w wyznaczonym w nim terminie pismem dnia 23 października 2012 r. Oświadczył w nim, że z powodu pracy poza miejscem zamieszkania nie jest w stanie zgromadzić całej żądanej dokumentacji we wspomnianym terminie i dlatego zdecydował się "dopłacić kwotę 400 zł", co też uczynił za pośrednictwem swojego rachunku bankowego. Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie rozważyć wypada, jakie znaczenie dla sprawy ma pismo skarżącego z dnia 23 października 2012 r., które przecież stanowi reakcję na wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. W tym kontekście odnotować trzeba, że wnioskodawca wyraził przekonanie, że termin zakreślony wezwaniem jest zbyt krótki. Trudno się z tym zgodzić, skoro zgromadzenie i dostarczenie większości dokumentów objętych wezwaniem, np. rachunków dotyczących kosztów bieżącego utrzymania, zeznań podatkowych czy wyciągów z rachunków bankowych, nie powinno nastręczać większych trudności i stanowić czynności czasochłonnej, podobnie jak złożenie dodatkowych oświadczeń. Niemniej skarżący nie sformułował jednocześnie wniosku o przedłużenie terminu wyznaczonego wezwaniem. Nie złożył też oświadczenia, że rezygnuje z prawa pomocy, o które się ubiegał. Oświadczenia takiego nie można zaś domniemywać, gdyż byłoby to sprzeczne z dyrektywami wynikającymi z prawa do sądu, którego realizacji służy przecież prawa pomocy. Podkreślenia wszak wymaga, że uiszczenie wpisu od skargi nie sprawiło, że wniosek skarżącego stał się bezprzedmiotowy, ponieważ nie można wykluczyć, iż w toku dalszego postępowania będzie on zobowiązany do uiszczenia kolejnych opłat składających się na koszty sądowe, z których zwolnienia w części się domaga. W konsekwencji do wspomnianego wniosku należy odnieść się merytorycznie. Zgodnie jednak z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej powoływanej jako "P.p.s.a.") przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu, przedstawiając dokumentację źródłową. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący nie wykazał, iż powyższa przesłanka zachodzi, nie wykonując wezwanie do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Nie nadesłał ani jednego z żądanych dokumentów i nie złożył nawet dodatkowych oświadczeń, nie próbując w ogóle ustosunkować się do kwestii poruszonych w wezwaniu. Wezwanie takie zaś – stosownie do art. 255 P.p.s.a. – wystosowuje do wnioskodawcy wtedy, gdy jego oświadczenia okażą się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzą wątpliwości, i rodzi po jego stronie obowiązek w postaci złożenia w zakreślonym terminie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych. Wezwanie oznacza więc w istocie, iż złożony przez stronę wniosek nie może niejako sam przez się stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy, i ma na celu zniesienie tego stanu rzeczy. W efekcie niewykonanie wezwania nie usuwa mankamentów wniosku, uniemożliwiając weryfikację zawartych nim twierdzeń poprzez ich konfrontację z dokumentacją źródłową, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę jego możliwości płatniczych. Tego rodzaju weryfikacja jest w sprawie niezbędna. Konieczne jest w szczególności wyjaśnienie sytuacji mieszkaniowej i rodzinnej wnioskodawcy, która w świetle nie tylko jego oświadczeń, ale i nadesłanych dokumentów rysuje się niejednoznacznie. Podobnie analizie trzeba poddać wyciąg z jego rachunku bankowego, wykorzystywanego przez niego w praktyce życia codziennego, a więc obrazującego stan posiadanych przez niego środków i realne możliwości płatnicze. W związku z tym nie można skądinąd nie zauważyć, że fakt, iż za pośrednictwem tego rachunku uiścił on wpis w brakującej części, stoi w sprzeczności z jego oświadczeniem, zgodnie z którym nie jest on w stanie ponieść wydatku w takiej wysokości. Brak również dokumentów, na podstawie których można by poczynić ustalenia na temat stanu zdrowia strony oraz łączących się z nim kosztów. Podsumowując, niewykonanie wezwania referendarza sądowego nie pozwala uwzględnić wniosku, pozostawiając bez odpowiedzi te wszystkie pytania, które postawiono w wezwaniu; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wniosku nie można rozpoznać merytorycznie, lecz trzeba pozostawić go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.