I SA/Gl 1050/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi K. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji dotyczącej podatku od nieruchomości za 2013 r. w trybie wznowienia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie, oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy R. z dnia [...] nr [...] 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. (dalej: organ odwoławczy) postanowieniem z dnia [...] nr [...], na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239, art. 246 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 201, dalej: Op.), po rozpatrzeniu zażalenia K.S. (dalej: podatniczka, skarżąca) utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy R. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] nr [...] o odmowie wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] nr [...] ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2013 r. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ pierwszej instancji w dniu [...] wydał decyzję nr [...], w której ustalił podatniczce podatek do nieruchomości za rok 2013 w kwocie [...] zł. od nieruchomości położonej na terenie Gminy R. oznaczonej w rejestrze ewidencji gruntów jako jednostka rejestrowa nr [...] obręb geodezyjny K. (KW nr [...]). Od powyższej decyzji nie zostało wniesione odwołanie. W dniu [...] do organu pierwszej instancji wpłynął wniosek podatniczki o wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną dotyczącą wymiaru podatku od nieruchomości za 2013 r. We wniosku jako podstawę wznowienia wskazano art. 240 § 1 pkt 5 O.p. tj. że w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. We wniosku o wznowienie postępowania zawarto także wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, której dotyczy żądanie wznowienia Organ pierwszej instancji w dniu [...] wydał dwa postanowienia. W pierwszym wznowił postępowanie. W drugim odmówił wstrzymania wykonania decyzji z dnia [...] nr [...] ustalającej zobowiązanie w podatku od nieruchomości za 2013 r. Na drugie z wymienionych postanowień podatniczka wniosła zażalenie. Organ odwoławczy postanowieniem z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy przywołał treść art. 246 § 1 O.p. Następnie stwierdził, że przy rozpatrywaniu wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, której dotyczy wniosek o wznowienie postępowania podstawowym obowiązkiem organu jest ocena, czy w sprawie zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia tej decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Organ odwoławczy wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania został w niniejszej sprawie oparty o art. 240 § 1 pkt. 5 O.p. Według pełnomocnika wnioskodawcy nową okolicznością faktyczną jest to, że cała nieruchomość stanowiąca przedmiot opodatkowania w 2013 r. znajdowała się w posiadaniu osoby prawnej tj. [...] i była objęta zwolnieniem od podatku od nieruchomości, ze względu na prowadzenie na jej obszarze przez [...] działalności w zakresie kultury fizycznej i sportu. Zwolnienie to ma wynikać z treści obowiązującej Uchwały Rady Gminy R. nr [...] z dnia [...] w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości. Według pełnomocnika wyłącznym korzystającym z nieruchomości był i jest [...], a sposobem korzystania była wyłącznie działalność statutowa Aeroklubu w zakresie kultury fizycznej i sportu. Powyższe korzystanie z nieruchomości wynikać miało z ustnych ustaleń pomiędzy podatniczką a Aeroklubem, potwierdzonych porozumieniem spisanym w dniu [...]. Kopia tego porozumienia została załączona do wniosku o wznowienie postępowania. Organ odwoławczy stwierdził więc, że dla rozstrzygnięcia kwestii, czy przywołane przez pełnomocnika podatniczki okoliczności faktyczne świadczą o istnieniu prawdopodobieństwa spełnienia przesłanki wznowienia postępowania, o której mowa w art. 240 § 1 pkt. 5 O.p. kluczowe znaczenie ma wyjaśnienie, jak należy rozumieć pojęcie "nowych okoliczności faktycznych". W tym zakresie powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2017 r. (bez wskazania sygnatury), iż: "Nowe okoliczności faktyczne to takie, które zostały nowo odkryte w sprawie i nie były znane organom podatkowym obu instancji oraz stronie, istniały w dniu wydania decyzji oraz są istotne dla sprawy". Dlatego też, zdaniem organu odwoławczego, okolicznościom przywołanym przez pełnomocnika, już z samej zasady nie sposób przypisać przymiotu nowości. Jak twierdzi pełnomocnik podatniczki cała nieruchomość w 2013 r. znajdowała się w posiadaniu [...] m.in. na podstawie ustnych ustaleń pomiędzy wnioskodawcą w Aeroklubem, a ponadto nieruchomość ta była wyłącznie zajęta przez ten Aeroklub na potrzeby prowadzenia działalności w zakresie kultury fizycznej i sportu. Zatem już w trakcie toczącego się postępowania zwykłego podatniczka wiedziała o okolicznościach istotnych z punktu widzenia zwolnienia podatkowego i mogła je podnieść w celu doprowadzenia do wydania decyzji podatkowej ewentualnie uwzględniającej to zwolnienie podatkowe. Nie można więc było przyjąć prawdopodobieństwa uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. W skardze, na postanowienie organu odwoławczego, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji z dnia [...] nr [...] oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 246 § 1 O.p., w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., polegające na wydaniu postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji, podczas gdy skarżąca co najmniej uprawdopodobniła, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej jeszcze raz podkreślił, że cała nieruchomość tj. Lotnisko R. w 2013 r. znajdowała się w posiadaniu osoby prawnej - [...], w związku z obciążającym tą nieruchomość prawem użytkowania oraz ustanowionymi na niej służebnościami na rzecz tegoż Aeroklubu. Nieruchomość ta była objęta zwolnieniem od podatku od nieruchomości, ze względu na prowadzenie na jej obszarze przez Aeroklub działalności w zakresie kultury fizycznej i sportu, co wynika z treści § 2 ust. 1 obowiązującej Uchwały Rady Gminy R. nr [...] z dnia [...] w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości. Ponadto fakt zajmowania całości nieruchomości stanowiącej Lotnisko R., będące obecnie przedmiotem własności dwóch podmiotów: osoby fizycznej i spółki handlowej, na powyższe cele, tj. działalność w zakresie kultury fizycznej i sportu, zweryfikowana została przez organ pierwszej instancji w trzech postępowaniach podatkowych, zakończonych wydaniem trzech ostatecznych decyzji: dwóch z dnia [...] wydanych na rzecz ówczesnego właściciela R.A., który w 2014 r. był właścicielem części nieruchomości; R.P., który w 2014 r. był właścicielem drugiej części nieruchomości wraz z R.A. (decyzje za rok 2014 i 2015 ), a także decyzji z dnia [...], wydanej na rzecz A sp. z o.o. Sp. k-a za 2015 r., od którego to roku w/w spółka oraz R.P. są właścicielami całego Lotniska R. podzielonego obecnie pomiędzy dwóch właścicieli i dwie księgi wieczyste. Pełnomocnik skarżącej wskazał także, że sposób użytkowania Lotniska R., ustalony w powyższych decyzjach po przeprowadzeniu drobiazgowego postępowania dowodowego, pozostaje niezmienny od czasu, kiedy podatniczka nabyła nieruchomość do czasu jej zbycia i nadal. Dodatkowo pełnomocnik przedstawił nowy dowód, wydany przez Starostę [...], z którego wynika niezgodność pomiędzy treścią ksiąg wieczystych opodatkowanych nieruchomości, a rzeczywistym stanem rzeczy, polegająca na mniejszej powierzchni podlegających opodatkowaniu działek -zawiadomienie z dnia [...] [...] oraz zawiadomienie z dnia [...] [...]. Reasumując pełnomocnik skarżącej nie zgodził się ze stanowiskiem organu, iż pojęcie "nowych okoliczności faktycznych" dotyczy tylko takich okoliczności, które nie były znane organom podatkowym obu instancji oraz stronie. Takie stanowisko pozostaje w sprzeczności z brzmieniem przepisu art. 240 § 1 pkt 5 O.p., z którego wynika, że nowe okoliczności faktyczne mają być nieznane organowi, który wydal decyzję. Na poparcie swojej argumentacji pełnomocnik powołał się na doktrynę (Ordynacja podatkowa. Komentarz, pod red. prof. dr hab. Henryka Dzwonkowskiego, Wyd. 6, Warszawa 2016, Legalis) i orzecznictwo np. wyrok Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 3 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1356/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2008 r., sygn. akt III SA/GI 828/08, gdzie nawet wskazano, że ujawnienie nowych dowodów przez stroną uzasadnia wznowienie postępowania na podstawie art 240 § 1 pkt 5 O.p. chociażby zostały one ukryte przez stronę w trakcie pierwotnego postępowania podatkowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Na wstępie rozważań należy przytoczyć treść art. 246 § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Zatem przesłanką wstrzymania wykonania decyzji jest prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Przyjęcie takiego kryterium wstrzymania wykonania decyzji powoduje, że organ ma obowiązek wypowiedzieć się w swoim orzeczeniu, czy zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Natomiast organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia [...] nie wypowiedział się na temat. Organ nie ustalił z czego wynika prawdopodobieństwo uchylenia decyzji bądź jego brak, poprzestając jedynie na stwierdzeniu, że "w wyniku przeprowadzonego badania organ stwierdził, iż okoliczności sprawy, w tym okoliczności i dokumentacja wskazane przez podatnika we wniosku o wznowienie postępowania (...) nie wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku w wyniku wznowienia postępowania oraz, że w sprawie nie ma przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji." (str. 3 postanowienia). Tak ogólnikowe sformułowania nie pozwalają stwierdzić na podstawie czego organ pierwszej instancji doszedł do przekonania, że okoliczności sprawy nie wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Zauważył to również organ odwoławczy wskazując, że postanowienie organu pierwszej instancji zawiera braki w zakresie uzasadnienia, skąd dokładnie organ ten wywiódł swoją ocenę co do braku prawdopodobieństwa uchylenia decyzji. Natomiast wydając postanowienie na podstawie art. 246 § 1 O.p. organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie dostępne na tym etapie postępowania okoliczności faktyczne i prawne, przede wszystkim materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy zakończonej dotychczasową decyzją i na tej podstawie ocenić, czy okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Tak więc w sytuacji złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, kończącej postępowanie, która jest przedmiotem postępowania wznowionego, podstawowym obowiązkiem organu jest ocena czy w sprawie zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku tego postępowania, a takiej oceny organ pierwszej instancji w ogóle nie dokonał. Postanowienie organu pierwszej, który nie dokonał rzetelnej analizy przesłanki wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 5 O.p., na którą powołuje się pełnomocnik skarżącej i która mogła mieć wpływ na ocenę prawdopodobieństwa uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowaniu, narusza prawo i powoduje konieczność jego uchylenia. Postanowienie to zostało bowiem wydane z naruszeniem przepisów postępowania – art. 246 § 1 i art. 210 § 4 O.p, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W świetle stwierdzonych uchybień wadliwe jest także postanowienie organu odwoławczego, który chociaż dostrzegł braki w uzasadnieniu postanowienia organu pierwszej instancji oraz skąd dokładnie organ ten wywiódł swoją ocenę co do braku prawdopodobieństwa uchylenia decyzji, to jednak utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Co więcej w ten sposób organ odwoławczy został pozbawiony możliwości skontrolowania postanowienia organu pierwszej instancji. Nie mógł bowiem stwierdzić, czy postanowienie organu pierwszej instancji jest prawidłowe skoro nie zawierało żadnej argumentacji, czy zachodzi prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania, czy też nie. Co więcej organ odwoławczy rozpatrując sprawę zwrócił uwagę na jeden tylko jej aspekt a mianowicie arbitralnie stwierdził, że okolicznościom przywołanym przez pełnomocnika, już z samej zasady nie sposób przypisać przymiotu nowości, gdyż podatniczka już w trakcie toczącego się postępowania zwykłego wiedziała o okolicznościach istotnych z punktu widzenia zwolnienia podatkowego. Taka konstatacja organu odwoławczego wykluczałaby w ogóle możliwość uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Natomiast na obecnym etapie postępowania nie można tego tak kategorycznie wykluczyć. Tym bardziej, że organ odwoławczy w ten sposób uzasadniając swoje rozstrzygnięcie nie odniósł się do argumentów zażalenia. Oczywistym jest, że w postepowaniu dotyczącym rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji organ nie bada merytorycznie zgodności z prawem decyzji stanowiącej przedmiot postępowania wznowieniowego oraz konieczności ewentualnego jej wyeliminowania z obrotu prawnego, ponieważ należy to do rozstrzygnięcia kończącego wznowione postępowanie. Niemniej organ, w tym także organ odwoławczy, rozpatrujący na skutek wniesionego zażalenia sprawę, powinien wziąć pod uwagę wszystkie dostępne na tym etapie postępowania okoliczności faktyczne i prawne i na tej podstawie wstępnie ocenić, czy istnieją podstawy do przyjęcia, że decyzja może zostać uchylona. Zaskarżone postanowienie organu odwoławczego zostało zatem wydane z naruszeniem przepisów postępowania – art. 246 § 1 i art. 210 § 4 O.p, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: P.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego. Natomiast postanowienie organu pierwszej instancji Sąd uchylił w oparciu o treść art. 135 P.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 597 zł, na które składają się: uiszczony wpis od skargi -100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym - 480 zł – zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1) lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 z późn. zm.).