I SA/Gl 1059/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, , , po rozpoznaniu w dniu 24 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn p o s t a n a w i a wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Decyzją oznaczoną w sentencji niniejszego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą J.Z.(dalej "skarżąca") zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn w kwocie [...] zł. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik skarżącej zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wniosek ten został skierowany na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej "ppsa") do organu. W przypadku zaś jego nieuwzględnienia przez organ, powołano się również na art. 61 § 3 wspomnianego Prawa. Zdaniem pełnomocnika decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego i jej wykonanie narazi skarżącą na wyrządzenie znacznej szkody oraz pociągnie za sobą trudne do odwrócenia skutki, gdyż nie posiada ona środków pozwalających jej na uregulowanie podatku, jak również nie ma możliwości ich pozyskania. Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ oświadczył, że skarżąca nie wykazała, że w stosunku do jej osoby zachodzą okoliczności faktyczne o charakterze wyjątkowym, gdyż swoich twierdzeń nie poparła żadnymi dowodami. W toku postępowania pełnomocnik skarżącej złożył pismo z dnia 11 sierpnia 2016 r., w treści którego szeroko omówił instytucję wstrzymania wykonania decyzji, odwołując się przy tym do orzecznictwa sądów administracyjnych. Podniósł, że skarżąca z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną jest zmuszona do korzystania z pomocy najbliższej rodziny w celu zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Opisał przy tym pomoc syna skarżącej, podkreślając, że sprowadza się ona nie tylko do utrzymania domu, zakupu żywności i środków czystości, ale także do spłaty zobowiązań wobec banków, gdyż skarżąca nie jest w stanie ich regulować z dochodów własnych, jak i nie posiada zdolności kredytowej. Dodał nadto, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego "dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej". Wskazał, że emerytura stanowi główne źródło utrzymania skarżącej, zaś jej zajęcie uniemożliwia skarżącej zarówno podjęcie jakiejkolwiek próby zgromadzenia środków, jak i utrudnia codzienne funkcjonowanie, narażając na dodatkowe koszty "wynikające ze znalezienia się w sytuacji przymusowej zaciągania dalszych zobowiązań". Do pisma załączono dokumenty potwierdzające powyższe okoliczności odnośnie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Następnie w piśmie z dnia 23 sierpnia 2016 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że od września 2016 r. świadczenie emerytalne skarżącej będzie podlegać potrąceniu. Nadto odnotować należy, że w skardze zawarto również wniosek o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie dokumentacji złożonej w związku z powyższym wnioskiem referendarz sądowy ustalił m.in. że na rachunku bankowym skarżącej stale utrzymuje się saldo ujemne, a w ostatnim miesiącu odnotowano wpływ emerytury pomniejszonej w wyniku zajęcia egzekucyjnego, w kwocie [...] zł, średnie wynagrodzenie skarżącej wynosi [...] zł netto miesięcznie, skarżącą obciąża kredyt w kwocie [...] zł, a jego miesięczna rata wynosi [...] zł. W ocenie referendarza sądowego poniesienie jakiegokolwiek dodatkowego wydatku może się wiązać dla skarżącej z uszczerbkiem utrzymania koniecznego. Mając powyższe na względzie, postanowieniem z dnia 15 września 2016 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą od opłat sądowych. Na postanowienie to nie został wniesiony sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ppsa wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Tym samym postanowienie o wstrzymaniu wykonania przełamuje tę zasadę i może być wydane jedynie w okolicznościach faktycznych o charakterze wyjątkowym. W razie wniesienia więc skargi organ, który wydał zaskarżoną decyzję lub postanowienie może z urzędu lub na wniosek skarżącego wstrzymać ich wykonanie w całości lub w części (art. 61 § 2 ppsa). Jednakże odmowa wstrzymania wykonania aktu przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu, który po przekazaniu doń skargi może wydać postanowienie uwzględniające taki wniosek, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 ppsa). Zauważyć w tym miejscu należy, że we wskazanym wyżej przepisie przewidziano stosunkowo restrykcyjne przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nadając tej instytucji charakter wyjątkowy i uzależniając jej zastosowanie od wystąpienia okoliczności nadzwyczajnych. Zauważyć nadto należy, że przytoczona wyżej regulacja niewątpliwie nakłada określone obowiązki zarówno na wnioskodawcę, jak i na Sąd, który winien dokonać analizy akt sprawy. W omawianej sprawie pełnomocnik skarżącej składając wniosek o wstrzymanie wykonania wskazanej wyżej decyzji wskazał na konsekwencje finansowe jej wykonania. Argumentacji tej nie poparł jednak żadną dokumentacją świadczącą o sytuacji finansowej skarżącej. Niemniej jednak taka dokumentacja została zgromadzona w toku postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że "w tzw. postępowaniu wpadkowym, wszczętym na skutek wniesienia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym to wniosku mowa w art. 61 § 3 ppsa, wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu w oparciu o analizę wniosku strony oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy. Obowiązek taki wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w związku z art. 166 ppsa" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 557/10, publ. LEX nr 742615). Sąd podzielił w tym konkretnym przypadku wskazane wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. W świetle zatem zgromadzonej w związku z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy dokumentacji, w ocenie Sądu, żądanie skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Dowody te pozwalają bowiem przyjąć, że wykazano, iż wykonanie decyzji będzie się wiązać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, jak wymaga tego art. 61 § 3 ppsa. Do wniosku takiego prowadzi porównanie obecnej zdolności płatniczej skarżącej z nieporównywalnie większą kwotą zobowiązania podatkowego ustalonego w decyzji, a także wzgląd na jej stan majątkowy. Bez wątpienia wykonanie decyzji może pogorszyć i tak już trudną sytuację finansową skarżącej. Porównanie bowiem środków, które pozostają do dyspozycji skarżącej z wysokością zobowiązania podatkowego prowadzi do wniosku, że w realiach niniejszej sprawy wykonanie decyzji może doprowadzić do utraty płynności finansowej, a w konsekwencji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody. Skutkiem zachwiania tej płynności może być w szczególności brak możliwości utrzymania jedynego dobra, jakie skarżąca posiada, tj. mieszkania. Nadto nie można tracić z pola widzenia, że wśród wydatków skarżącej znajdują się również wydatki na leki. Nie ulega zaś wątpliwości, że brak środków na poratowanie zdrowia może doprowadzić do sytuacji, o której mowa w art. 61 § 3 ppsa. Powyższe okoliczności uzasadniają zastosowanie nadzwyczajnej instytucji jaką stanowi wstrzymanie wykonania decyzji. Wykonanie decyzji może bowiem doprowadzić do realnych negatywnych następstw. Na marginesie wyjaśnić należy, że bez znaczenia jest argumentacja wniosku wskazująca, że zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania. Wśród przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie wymieniono prawdopodobieństwa uwzględnienia skargi. Trafność zarzutów podniesionych w skardze zostanie zbadana dopiero na etapie merytorycznego rozpoznania skargi. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 61 § 3 ppsa orzekł jak w sentencji.