I SA/Gl 106/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędzia NSA Ewa Madej, Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Protokolant Beata Kuziel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2012 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] (nr [...]) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej ZUS) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] (nr [...]), na podstawie której umorzono postępowanie administracyjne w sprawie z wniosku M. S.. Do wydania zaskarżonej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym. Skarżący M. S. w piśmie z dnia 14 lutego 2011 r. nie zgadzając się z interpretacją ZUS ponownie domagał się umorzenia nieopłaconych w terminie składek na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888). Pismem z dnia 17 marca 2011 r. ZUS zawiadomił skarżącego, że w oparciu o wskazane pismo zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie umorzenia należności, ponadto pouczono skarżącego o treści przepisu art. 28 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm. – dalej u.s.u.s.), w oparciu o który może nastąpić rozpoznanie wniosku. Skarżący w piśmie z dnia 1 kwietnia 2011 r. wskazał, że stosowanie w jego sprawie przesłanek wynikających z art. 28 u.s.u.s. jest nieuzasadnione. ZUS powołaną wyżej decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie podnosząc w uzasadnieniu, że wskazana podstawa prawna (art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw Dz. U. Nr 141, poz. 888) nie może stanowić podstawy do wydania decyzji w sprawie umorzenia składek. W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący ponownie podniósł, iż w wyniku zawieszenia przez niego działalności gospodarczej, możliwe jest umorzenie należności w oparciu o przepis art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888). ZUS w toku prowadzonego postępowania ustalił, na podstawie własnej decyzji z dnia [...], że M. S. posiada niedopłatę w łącznej kwocie [...] zł, w tym: - składki na FUS w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za okres 06 - 08/2001, 01-02/2002, 07-08/2002, 01-12/2003, - składki na FUZ w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za okres 06 - 08/2001, 01-02/2002, 07-08/2002, 01-12/2003, - składki na FP i FGŚP w kwocie [...] zł wraz z odsetkami za okres 06 - 08/2001, 01-02/2002, 07-08/2002, 01-12/2003. Pismem z dnia 5 maja 2011r. ZUS zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania administracyjnego oraz o możliwości dostarczenia dokumentów mogących mieć wpływ na wynik rozstrzygnięcia omawianej kwestii. Z kolei pismem z dnia 4 lipca 2011 r. ZUS poinformował także skarżącego o możliwości czynnego udziału w każdym stadium postępowania administracyjnego oraz możliwości uzyskania wszelkich informacji dotyczących faktycznych i prawnych okoliczności związanych z rozpatrzeniem niniejszego wniosku. Skarżący nie skorzystał jednak z przysługujących mu uprawnień. Zaskarżoną decyzją ostateczną ZUS, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w wyniku otrzymanego w dniu 18 lutego 2011 r. wniosku M. S. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek, w oparciu o przepis art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), nie jest możliwe umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Zdaniem organu wskazany przepis przewiduje jedynie możliwość umorzenia postępowań prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sprawach wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, które w dniu wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw, toczą się w związku ze zgłoszeniem przez przedsiębiorcę czasowego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej. Ponadto organ wskazał, że umorzenie postępowań nie jest tożsame z umorzeniem składek, a jest pojęciem z zakresu prawa administracyjnego określającego jeden ze sposobów zakończenia postępowania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. S. zwrócił się o umorzenie składek ZUS za okresy zawieszenia działalności w latach 2001 – 2003 w trybie art. 13 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888) w związku z art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż latach 2000 – 2003 dokonywał zawieszenia działalności gospodarczej z uwagi na stan zdrowia, o czym informował zarówno ZUS jak i Urząd Skarbowy. Skarżący podał ponadto, że sprawa dotycząca podleganiu ubezpieczeniu społecznemu w okresie zawieszenia w prowadzeniu działalności została rozstrzygnięta w wyroku Sądu Apelacyjnego w K. z dnia 12 kwietnia 2007 r. sygn. akt [...], w którym oddalono jego powództwo. Skarżący po wejściu w życie przepisu art. 13 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. złożył wniosek o umorzenie postępowania, natomiast ZUS w decyzji z dnia [...] określił wysokość należności z tytułu składek związanych z zawieszeniem działalności, lecz odmówił umorzenia składek zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. Na potwierdzenie słuszności swoich twierdzeń skarżący złożył plik dokumentów oznaczonych w skardze jako dowód nr od 1 do 5, podnosząc we wniosku końcowym, iż w jego ocenie wskazana podstawa prawna jest właściwa do umorzenia składek ZUS. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podkreślając ponownie, że umorzenie składek nie może nastąpić w oparciu o przepis art. 13 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2008 r. Nr 141, poz. 888), a jedyną podstawą, na podstawie której może nastąpić umorzenie składek stanowi art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] (nr [...]) utrzymująca w mocy decyzję ZUS z dnia [...] (nr [...]) w sprawie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie z wniosku M. S. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 punkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd zauważa na wstępie, iż zagadnienie prawne występujące w niniejszej sprawie oceniać trzeba na gruncie przepisu art. 13 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888), nie zaś na podstawie wskazywanego w skardze i w odpowiedzi organu na skargę art. 13 ustawy o swobodzie gospodarczej. Skarżący zarówno w piśmie inicjującym postępowanie, jak również w późniejszej korespondencji kierowanej do ZUS, a także w skardze złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego jako podstawę prawną dochodzonego roszczenia powoływał art. 13 ust. 1 ww. ustawy. W toku postępowania ZUS parokrotnie udzielał skarżącemu pouczenia o podstawie prawnej, w oparciu o którą możliwe byłoby rozpatrzenie wniosku o umorzenie składek tj. art. 28 u.s.u.s. wraz z podaniem jego treści oraz wskazaniem przesłanek warunkujących umorzenie należności z tytułu składek. W ocenie Sądu powyższe stanowisko ZUS było prawidłowe, bowiem przepis art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 10 lipca 2008 r. o zmianie ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 141, poz. 888) dotyczy postępowań prowadzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w sprawach wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, które w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy toczą się w związku ze zgłoszeniem przez przedsiębiorcę czasowego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej, które wówczas ulegają umorzeniu. Zatem w oparciu o wskazany przepis byłoby możliwe umorzenie postępowania, gdyby w dniu wejścia w życie ustawy tj. w dniu 20 września 2008 r. (art. 14 ustawy), spełniona zostałyby przesłanka prowadzenia przez ZUS wobec skarżącego postępowanie w sprawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, w związku ze zgłoszeniem czasowego zaprzestania wykonywania tej działalności. Zdaniem Sądu dyspozycja przepisu pozwala jedynie na umorzenie postępowania, które następuje z mocy prawa, w razie spełnienia przesłanek w nim wymienionych i nie może stanowić podstawy prawnej do uwzględnienia wniosku skarżącego o umorzenie nieopłaconych w terminie składek. Słuszne jest zatem stanowisko organu, że decyzje w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek podejmowane są na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s., wskazane należności mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach enumeratywnie wyliczonych w ust. 3 tego artykułu lub w uzasadnionych przypadkach w oparciu o ust. 3a, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Skarżący co prawda w skardze jako podstawę prawną skargi wskazuje obok przepisu art. 13 cyt. wyżej ustawy także art. 28 ust. 3a u.s.u.s., lecz nie jest możliwa kontrola decyzji w tym zakresie, bowiem organ nie wydał decyzji merytorycznej w oparciu o wskazaną podstawę prawną z uwagi na brak zarówno wniosku skarżącego jak również materiału dowodowego pozwalającego na jego rozpatrzenie. Niezależnie od przedstawionej argumentacji, strona może w każdym czasie, a szczególnie w razie niekorzystniej zmiany swojej sytuacji materialnej czy osobistej, ponawiać wniosek o umorzenie zaległości. Nawiązując do argumentacji skargi wskazać trzeba, że instytucja umorzenia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne obwarowana została przez ustawodawcę szczególnymi wymogami, a Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przyznano w tym zakresie szerokie kompetencje. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa, dlatego skarga podlega oddaleniu w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.