I SA/Gl 1062/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi C.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulgi płatniczej – rozłożenie na raty zaległości podatkowej, umorzenie odsetek za zwłokę na skutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym postanawia odmówić przyznania prawa pomocy W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 14 stycznia 2008 r. C.M. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając wniosek wskazał na zadłużenie posiadane w urzędzie skarbowym ([...] zł), w KRUS-ie ([...] zł) oraz u osób prywatnych w kwocie [...] zł. Podkreślił nadto, że jego żona jest poważnie chora od 1998 r. Z treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartego w druku PPF, wynika że skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym (mieszkanie spółdzielcze o pow. 75 m²) pozostaje wraz żoną i synem. Odnotował również, że posiada nieruchomość rolną o pow. 1,86 ha. Dochód gospodarstwa oszacował na kwotę [...] zł. Pismem z dnia 30 stycznia 2008 r., zwrócono się do C.M. o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych wyjaśnień i nadesłanie dokumentów źródłowych. W tych ramach zobowiązano skarżącego do: wykazania za pomocą odpisów bądź kserokopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym gaz, prąd, energia elektr., telefon, czynsz) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; nadesłania wyciągów lub wykazów z posiadanych przez skarżącego i pozostałych osób będących we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz firmowych z okresu ostatnich trzech miesięcy; wyjaśnienia, czy H. i D. M., jako osoby bezrobotne, są w chwili obecnej zarejestrowane we właściwym urzędzie pracy; jeśli tak, to należało nadesłać zaświadczenie tegoż urzędu; nadesłania odpisów bądź kserokopii dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w okresie od czerwca do grudnia 2007 r., w tym przede wszystkim księgi przychodów i rozchodów, deklaracji VAT; w tych ramach należało nadto nadesłać ewidencję środków trwałych prowadzonej działalności; wykazania z jakich środków skarżący dokonał spłaty zadłużenia w Spółdzielni Mieszkaniowej "A" w C. (np. za pomocą kserokopii umowy pożyczki, stosownej deklaracji na potrzebę podatku od czynności cywilnoprawnych itp.); nadesłania zaświadczeń o aktualnym stanie zadłużenia w urzędzie skarbowym i w KRUS; nadesłania aktualnego zaświadczenia właściwej jednostki o dochodowości posiadanego gospodarstwa rolnego; wykazania za pomocą stosownych dokumentów (np. zaświadczenia z uczelni, biletów, rachunków itp.) kosztów utrzymania studiującego syna; w tych ramach należy nadto złożyć zaświadczenie właściwej uczelni potwierdzające status studenta D.M. W wezwaniu referendarza sądowego zakreślono siedmiodniowy termin i pouczono skarżącego, iż niezastosowanie się do treści wezwania w wyznaczonym terminie może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przesyłkę, zawierającą powyższe wezwanie, doręczono skarżącemu do rąk własnych w dniu 7 lutego 2008 r. Wezwanie pozostało jednak bez odpowiedzi do dnia dzisiejszego. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Intencją wnioskodawcy było w tej sprawie uzyskanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych (patrz pkt 4 druku PPF). Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika (art. 245 § 2 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Badanie, czy w danym przypadku spełnione zostały przesłanki przyznania prawa pomocy następuje przede wszystkim w oparciu o oświadczenie złożone na stosownym formularzu. Składane oświadczenie zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne" (patrz art. 252 § 1 P.p.s.a.), a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem Sądu, że strona okoliczności te wykazała, czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. W takim bowiem znaczeniu pojawiło się w tym przepisie sformułowanie "wykazać" oparte na regułach semantycznych języka polskiego, które oznacza udowodnić, przedstawić coś w sposób przekonywający; pokazać, unaocznić (por. Słownik języka polskiego pod red. naukową prof. dr Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX 1994 r.). Innymi słowy, na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wypada więc zaakcentować, że art. 255 P.p.s.a., który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczanie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć niewątpliwie wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o prawo pomocy (tak M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, wyd. 1, s. 244). Przyjąć zatem trzeba, że termin zakreślony dla uzupełnienia wniosku upłynął w tej sprawie bezskutecznie w dniu 14 lutego 2008 r. Należało zatem stwierdzić, że taki stan rzeczy uniemożliwia kompleksową weryfikację oświadczeń skarżącego. Godzi się w tym miejscu zaznaczyć, że zastosowanie w tej sprawie art. 255 P.p.s.a. było nieodzowne. Na potrzebę niniejszego uzasadnienia wystarczy odnotować, że w toku analizy oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach w zestawieniu z argumentacją skargi w tej sprawie powstały istotne wątpliwości dotyczące sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, a w szczególności odnoszące się do jego zdolności zarobkowej. W druku PPF skarżący zeznał, że jego dochód kształtuje się na poziomie [...] zł, w skardze zaś odnotowano, że dochód ten stanowi kwotę [...] zł. Rozbieżność rzędu bez mała [...] zł, a więc 50 % - zdaniem rozpoznającego wniosek – wymagała szczegółowego wyjaśnienia. W konsekwencji taki stan rzeczy nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.