I SA/Gl 1062/16

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Gabriel Radecki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze skargi Firmy Handlowo-Usługowej "A" S. S. Sp. j. w likwidacji z siedzibą w R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2016 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej Spółce prawa pomocy ze względu na fakt, że nie wykonała ona wezwania do nadesłania dokumentacji źródłowej. Sprzeciw od tego postanowienia został odrzucony postanowieniem z dnia 30 stycznia 2017 r., zaś zażalenie od tego ostatniego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny oddalił postanowieniem z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt II FZ 164/17, w wyniku czego stronę wezwano do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Odpowiadając na to wezwanie, skarżąca Spółka ponownie wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych, podnosząc, że wskutek prowadzonej egzekucji komorniczej znajduje się w bardzo trudnej sytuacji i nie osiąga dochodów. Tak jak we wcześniejszym wniosku nie wskazała żadnego majątku i rachunków bankowych. Pismem doręczonym dnia 21 września 2017 r. Spółkę wezwano do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie: kopii jej ostatniego sprawozdania finansowego lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów za ostatnie sześć miesięcy (w pełnej wersji), kopii aktualnej ewidencji środków trwałych skarżącej Spółki, kopii zeznań podatkowych złożonych w imieniu skarżącej Spółki i w imieniu jej wspólnika w podatku dochodowym za rok 2016 oraz deklaracji skarżącej Spółki dla podatku od towarów i usług za ostatnie sześć miesięcy (zastrzeżono, że jeżeli te zeznania i deklaracje nie zostały złożone, należy przedłożyć zaświadczenie organu podatkowego, które to potwierdzi), dokumentów wskazujących wysokość wszelkich dochodów uzyskiwanych przez wspólnika skarżącej Spółki, w szczególności zaświadczeń o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy lub kopii decyzji, którymi te świadczenia przyznano, kopii raportów kasowych skarżącej Spółki za trzy ostatnie miesiące, wyciągów i wykazów z wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą Spółkę i przez jej wspólnika, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont (sprecyzowano, że w przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należy przedstawić zaświadczenie wystawione przez bank po dniu otrzymania wezwania, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty, w tym o środkach udostępnionych posiadaczowi rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w razie ich likwidacji – stosowne zaświadczenie wystawione przez bank, kopie umowy z bankiem o zamknięciu rachunku lub wspomnianych we wniosku pism wypowiadających umowy rachunku bankowego), a także kopii faktur lub rachunków obrazujących aktualną wysokość stałych kosztów skarżącej Spółki, a nadto kopii faktur lub rachunków obrazujących koszty poniesione przez skarżącą Spółkę w okresie ostatnich trzech miesięcy (lub koszty, do poniesienia których jest ona zobowiązana) oraz wydatki związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego jej wspólnika, a także dokumentów potwierdzających zapłatę tych należności lub wysokość ewentualnych zaległości w tym zakresie. Wezwanie to obejmowało takie same dokumenty jak te, o które wzywano poprzednio, lecz Spółka po raz kolejny żadnego z tych dokumentów nie przedstawiła, podtrzymując swoje wcześniejsze wyjaśnienia na temat przyczyn tego stanu rzeczy. Stwierdziła mianowicie, że nie jest w stanie nadesłać żądanych dokumentów ze względu na działalność jej byłego wspólnika, który doprowadził do zrujnowania jej majątku i do faktycznego pozbawienia wspólnika obecnie ją reprezentującego prawa do prowadzenia jej spraw. Ten ostatni wspólnik nie ma dostępu do rachunku bankowego Spółki oraz do jej dokumentacji księgowej. Spółka wyliczyła postępowania egzekucyjne, które się przeciwko niej toczą. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej P.p.s.a.) przyznanie jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, takiej jak spółka jawna, prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 P.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części – może nastąpić, gdy jednostka ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania. Z treści przytoczonej regulacji wynika, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o prawo pomocy złożonego przez tę jednostkę, inaczej niż jest to w przypadku wniosku osoby fizycznej, ma charakter uznaniowy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GZ 371/10, LEX nr 743162). W orzecznictwie podnosi się, że uwzględnienie takiego wniosku pozostaje fakultatywne nawet wówczas, gdy spełnione są przesłanki określone w art. 246 § 2 P.p.s.a. (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 sierpnia 2009 r., sygn. akt I SA/Gl 367/09, LEX nr 653888). W myśl rozpatrywanego przepisu prawo pomocy bowiem może, a nie musi, być przyznane, gdy "zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Ol 21/10, LEX nr 784373). Niemniej wchodzi to w rachubę dopiero wówczas, gdy jednostka organizacyjna wykaże, że zachodzi przesłanka określona w art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., czyli że nie ma dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania, które w niniejszej sprawie są nieznaczne, najmniejsze spośród znanych procedurze sądowoadministracyjnej. Powinna ona zatem udowodnić ten fakt w sposób niepozostawiający wątpliwości, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką powinna ona zachować, sprowadza się do dokładnego wykonania wezwania do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, tj. złożenia dodatkowych wyjaśnień i nadesłania wszystkich dokumentów źródłowych wymienionych w wezwaniu. Tymczasem skarżąca Spółka po raz kolejny w tym postępowaniu nie nadesłała żadnego z takich dokumentów, co uniemożliwia poczynienie jakichkolwiek ustaleń dotyczących jej sytuacji, pozwalających zweryfikować jej oświadczenia, a przez to stwierdzić, czy ziściła się wskazana przesłanka przyznania prawa pomocy. Podtrzymać zatem wypada stanowisko wyrażone w prawomocnym postanowieniu z dnia 13 grudnia 2016 r. w sytuacji, gdy Spółka nie wykonała wezwania o takiej samej treści. Niepodobna przecież przyjąć, że Spółka, czy też wspólnik występujący w jej imieniu, obecnie jedyny uprawniony do jej reprezentowania, nie jest w stanie dostarczyć dokumentacji księgowej czy podatkowej, którą ma obowiązek prowadzić. Wspólnik reprezentujący Spółkę ponosi odpowiedzialność za prowadzenie jej spraw i odpowiednie udokumentowanie tej kwestii, toteż nie może powoływać się na nieumiejętność wykonania tych zadań, w tym zorganizowania należytych relacji z osobą, z którą dawniej Spółkę tworzył. Poza tym nic nie stało na przeszkodzie, by wykonał on wezwanie do nadesłania zaświadczeń organów podatkowych mogących poświadczyć, iż Spółka nie złożyła zeznań i deklaracji w podatkach dochodowym oraz od towarów i usług, a także do przedłożenia wskazanych w wezwaniu wyciągów z rachunków bankowych lub dokumentów poświadczających ich zajęcie czy likwidację. Wręcz niezrozumiały jest argument, że wspólnik reprezentujący Spółkę nie ma dostępu do tych rachunków; pozostaje on skądinąd w sprzeczności z treścią wniosku, wedle którego Spółka żadnych rachunków bankowych nie posiada. Postawę tego wspólnika obrazuje zresztą fakt, że nie przedłożył on również tych dokumentów, które odnoszą się bezpośrednio do jego własnej sytuacji majątkowej, mogących mieć znaczenie ze względu na treść art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1577). Stosownie do tego przepisu każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką. Z tych powodów na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.